qattiqeritmalar

PPTX 33 pages 240.1 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 240.1 KB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

komponentlari o’zaro cheksiz va chekli eriydigan qattiq eritmali sistemalar tema: qattiq ritmalar plan qotishmalar aralashmalar komponentlari o’zaro cheksiz eriydigan qattiq eritmali sistemalar komponentlari o’zaro chekli eriydigan qattiq eritmali sistemalar 1 qattiq eritmalar ikki yoki undan ko’proq komponentlardan iborat tarkibi o’zgaruvchan bir jinsli sistemalar qattiq eritmalar deyiladi. qattiq eritmalar 2 xil bo’ladi: kiritib joylashtirilgan va o’rin olish natijasida hosil bo’lgan qattiq eritmalar. qattiq eritmalar kiritilgan qattiq eritmalarda bir komponentning zarrachalari (atom, molekula, ion) ikkinchi komponent kristall panjarasining tugunlari orasida joylashadi. bunday eritmalar, masalan, metallmaslarni (bor, uglerod, vodorod, azot) metallarda eritib olinadi. 3 qattiq eritmalar o’rin olish qattiq eritmalarida bir komponentning zarrachalari boshqa komponentning kristall panjara tugunlaridagi zarrachalarining o’rnini oladi. izomorfizm hodisasi o’rin olish qattiq eritmalarida panjara turi va atomlar soni saqlanadi, lekin uning hajmi va zichligi o’zgaradi. kristall panjaradagi bunday o’zgarish izomorf o’zgarish yoki izomorfizm hodisasi deyiladi. qattiq eritma qattiq eritma hosil bo’lishi uchun qator shartlar bajarilishi kerak. masalan, ion kristall …

2 / 33

ing holat diagrammasi qattiq eritmalar hosil qiladigan sistemalar qattiq eritmalar hosil qiladigan sistemalar. suyuq va qattiq holatlarda a va b komponentlar cheksiz eruvchanlikka ega bo’lgan holat diagram-masi 1-rasmda keltirilgan. tac0tb solidus chizig’idan pastda qattiq eritmalarning mavjud bo’lish sohasi joylashgan; qattiq eritma taa0tb likvidus chizig’idan yuqorida suyuq eritmalar sohasi joylashgan. solidus va likvidus chiziqlari orasida suyuq va qattiq eritmalarning birgalikda mavjud bo’lish sohasi joylashgan. m figurativ nuqta bilan belgilangan qotishmaning sovishini ko’rib chiqamiz. ta haroratda a0 nuqtada qattiq eritmaning kristallanishi boshlanadi va 2 fazali sistema hosil bo’ladi: u0 takribli suyuqlanma u3 tarkibli qattiq eritma bilan muvozanatda bo’ladi. 10 qattiq eritmalar hosil qiladigan sistemalar ta va tc haroratlar intervalida erkinlik darajalar soni 1 ga teng (f=2–2+1=1) va har bir haroratga suyuq va qattiq eritmalarning ma’lum tarkiblari mos keladi. masalan, b0 figurativ nuqtadagi u0 tarkibli sistema 2 ta fazadan tarkib topgan: u1 tarkibli suyuq eritma (b1 nuqta) va u2 tarkibli qattiq eritma (b2 …

3 / 33

grammasi: a-maksimumga ega; b-minimumga ega qattiq eritmalar s nuqtadagi qattiq eritma xuddi toza modda kabi o’zgarmas haroratda suyuqlanadi, uning kimyoviy tarkibi doimo bir xil bo’ladi, lekin u kimyoviy birikma emas, balki qattiq eritmadir. chekli eruvchanlik 3-rasm. qattiq holatda ma’lum chegarada eriydigan sistema: s – suyuq qotishma; α – b ning a dagi qattiq eritmasi; β – a ning b dagi eritmasi; α + β – ikkala qattiq eritma aralashmasi chekli eruvchan sistema chekli eruvchanlikka ega bo’lgan qattiq eritmali sistemalar. chekli eruvchan holat diagrammalari ikki turli bo’ladi. 1-turdagi holat diagrammalariga 2 ta qattiq eritma tutgan sistemalar kiradi. 1-turga mansub sistemalarda qattiq eritmalar barcha haroratlarda barqaror bo’ladi (3-rasm). chekli eruvchan sistema bunda a va b komponentlar sistemada toza holda emas, balki qattiq eritmalar holida ajralib chiqadi. bunday sistemalarda faqat ma’lum tarkibli qattiq eritmalar hosil bo’ladi. a va b nuqtalar orasida a ning b dagi qattiq eritmasi bilan b ning a dagi qattiq …

4 / 33

lan s tarkibli qattiq eritma aralashmasidan iborat. fazalarning miqdorlari orasidagi nisbat qs va qr masofalar orasidagi nisbatga tengdir (yelka qoidasi). 4-rasmda kumush-mis sistemasining holat diagrammasi 1-tur diagrammasining misoli sifatida keltirilgan. ushbu diagrammada ae va be – likvidus chiziqlari, as va bd – solidus chiziqlari va d – evtektik nuqta. likvidusdan yuqorida mis va kumush qotishmasi suyuq holatda bo’ladi. α va β lar bilan belgilangan sohalarda qattiq eritmalar bo’ladi. ase va bde sohalarida suyuq faza bilan qattiq fazalar muvozanatda bo’ladi. nihoyat, sed chizig’ining pastida kumushning misdagi qattiq eritmasi bilan misning kumushdagi qattiq eritmasidan iborat aralashma bo’ladi. agar tarkibi evtektik qotishmaga to’g’ri keladigan suyuq natijada, misning kumushdagi s tarkibli qattiq eritmasi va kumushning misdagi d tarkibli qattiq eritmasi hosil bo’ladi. bunday diagrammalar, umumiy holda, komponentlarning bir-birida eruvchanligi o’zgarishi bilan quyidagicha o’zgaradi: – qattiq komponentlarning bir-birida eruvchanligi ortib borsa, 3-rasmdagi evtektik chiziq (ab) qisqaradi. eruvchanlik ortaversa, borib-borib a nuqta bilan b nuqta birlashadi. …

5 / 33

itmalarning aralashmasi (α+β) bo’ladi, oddiy diagrammada esa, komponentlar qattiq holatda bir-birida erimasdan, alohida-alohida kristallanadi. qattiq eritmalar 5-rasm. qattiq holatda chekli suyuqlanuvchi sistemaning holat diagrammasi (2-tur) qattiq eritmalar 2-turga mansub sistemalarda esa, qattiq eritmalardan biri ma’lum bir haroratgacha barqarordir (5-rasm). bu diagrammada sf – peritektik chiziq va ts – peritektik harorat. a0 nuqtada β qattiq eritma ajrala boshlaydi (a2 nuqta). sovitish davom ettirilganda qattiq eritmaning tarkibi a2f bo’yicha, suyuq qotishmaning tarkibi esa, qattiq eritmalar a0s egri bo b’yicha o’zgaradi. tc haroratda va undan quyida α qattiq eritma barqaror bo’ladi (h nuqta). 30 qattiq eritmalar shuning uchun, tc haroratgacha sovitilganda α qattiq eritmaning kristallari ajrala boshlaydi. sistema 3 fazali bo’ladi va f=0: tc harorat va 3 ta fazalarning tarkibi (c, h, f nuqtalar) o’zgarmas bo’lib turishi kerak. qattiq eritmalar c nuqtadagi tarkibni (yc) doimiy qilib ushlab turish uchun, α qattiq eritmaning kristallanishi davomida avval ajralib chiqqan β qattiq eritmaning kristallari suyuqlanib ketishi …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiqeritmalar"

komponentlari o’zaro cheksiz va chekli eriydigan qattiq eritmali sistemalar tema: qattiq ritmalar plan qotishmalar aralashmalar komponentlari o’zaro cheksiz eriydigan qattiq eritmali sistemalar komponentlari o’zaro chekli eriydigan qattiq eritmali sistemalar 1 qattiq eritmalar ikki yoki undan ko’proq komponentlardan iborat tarkibi o’zgaruvchan bir jinsli sistemalar qattiq eritmalar deyiladi. qattiq eritmalar 2 xil bo’ladi: kiritib joylashtirilgan va o’rin olish natijasida hosil bo’lgan qattiq eritmalar. qattiq eritmalar kiritilgan qattiq eritmalarda bir komponentning zarrachalari (atom, molekula, ion) ikkinchi komponent kristall panjarasining tugunlari orasida joylashadi. bunday eritmalar, masalan, metallmaslarni (bor, uglerod, vodorod, azot) metallarda eritib olinadi. 3 qattiq eritmalar o...

This file contains 33 pages in PPTX format (240.1 KB). To download "qattiqeritmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiqeritmalar PPTX 33 pages Free download Telegram