atom spektroskopiyasi

PPT 37 pages 2.1 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi samarqand davlat universiteti analitik kimyo atom spektroskopiyasi usullari atom-emission spektroskopiya reja: 1.atom spektrlarining hosil bo'lishi. qo'zg'almagan va qo'zg'algan holatlar hamda ular orasidagi o'tishlar. tanlash qoidalari. 2.atomlash va qo'zg'atish manbalari, ularda sodir bo'ladigan fizikaviy va kimyoviy jarayonlar. 3.spektral chiziqlarni xarakterlovchi kattaliklar: spektrdagi o'rni (to'lqin uzunligi), intensivligi, yarimkengligi. 4.sifatiy va miqdoriy spektral analiz. spektral chiziqlar intensivligi va atomlarning konsentrasiyasi orasidagi bog'lanish. 5.spektral analizning metrologik asoslari. qisqacha tarixiy ma'lumot spektrda chiziqlarning paydo bo'lishi, manbada atomlardan tashkil topgan birikmaning emas, balki erkin atomlarning mavjudligidan dalolat beradi. ma'lum bir to'lqin uzunligidagi yorug'likni yutish qobiliyatiga ega bo'lgan atomlar, aynan shu to'lqin uzunligidagi yorug'likni chiqaradi. spektrda ko'rinadigan chiziqlar ma'lum element uchun xarakteristik bo'ladi. kirxgof va bunzenlar ochgan bu kashfiyot (qonuniyat) spektral analiz deb ataluvchi atom spektroskopiyasining birinchi usuli paydo bo'lganligidan darak beradi. gustav kirxgof 1824-1887 robert bunzen 1811-1899 qisqacha tarixiy ma'lumot xix asrning o'rtalari- sifat va yarim miqdor analizlari. …

2 / 37

latlar hamda ular orasidagi o'tishlar. tanlash qoidalari. atom spektroskopiyasi usullari atomlarning valent yoki ichki elektronlarini bir holatdan boshqa holatga o'tishiga asoslangan. valent elektronlar o'tganda optik spektrlar hosil bo'ladi. ichki elektronlar o'tganda rentgen spektrlari hosil bo'ladi. spektroskopik usullar asosida yotgan jarayonlarning sxemasi: a-atom-emission; b-atom-flyuorestsent; v-g-rentgent-emission analiz. 1. atom spektrlarining hosil bo'lishi. asosiy va qo'zg'algan holatlar hamda ular orasidagi o'tishlar. tanlash qoidalari. elektromagnit nurlarning to'lqin uzunligi oralig'iga va tegishli o'tishlarning tabiatiga qarab, atom spektroskopiyasi usullari optik va rentgen spektroskopiyalariga bo'linadi. optik spektroskopiya usullarida elektromagnit nurlanishning ultrabinafsha (ub) va ko'zga ko'rinuvchi nurlar sohalari ishlatiladi. u valent elektronlar energiyasining o'zgarishiga mos keladi. valent elektronlarning o'tishlari bo'sh elektron orbitallarning ishtirokida amalga oshiriladi. modda bilan optik oraliqqa to'g'ri keluvchi nurlarning o'zaro ta'siri natijasida odatda, atomlar ionga aylanmaydi. shu sababli, optik oraliq uchun faqat elektromagnit nurlanish spektroskopiyasi usullari xarakterlidir. ularga atom emissiya (chiqarish), yutilish va lyuminestsentsiya usullari kiradi. optik emissiya usullarida chiqarilayotgan nurlarning spektrini olish uchun atomlarni …

3 / 37

as. o'tishlar, tanlash qoidasiga bo'ysinadi. unga ko'ra, o'tish bo'layotgan sathlarga tegishli bosh kvant sonlarning farqi n ixtiyoriy butun songa, azimutal kvant sonlarining farqi l esa l = 1 bo'lishi mumkin. bu qoidaga ko'ra, vodorod atomining elektroni 1s asosiy holatdan faqat istalgan p holatga o'tishi mumkin, ya'ni (n  2), 2p - elektron esa ixtiyoriy s yoki d holatlarga o'tishi mumkin. lekin u 2s dan 3s ga (yoki aksincha) o'ta olmaydi. rezonans chiziq deb energiyasi eng past bo'lgan sathga o'tishlar natijasida hosil bo'lgan chiziqqa aytiladi. litiy atomining spektrida bu chiziq valent elektron 2p sathdan 2s sathga o'tganda hosil bo'ladi. 1. atom spektrlarining hosil bo'lishi. asosiy va qo'zg'algan holatlar hamda ular orasidagi o'tishlar. tanlash qoidalari. elektronni yuqori sathga o'tkazish uchun unga ma'lum bir aniq energiya berish lozim. bu energiyaga qo'zg'atish potentsiali deyiladi va u an'anaga ko'ra elektronvoltlarda (ev) o'lchanadi. litiy atomining spektri qanday hosil bo'lishini qaraymiz. asosiy holatga eng yaqin joylashgan qo'zg'algan …

4 / 37

an optik spektrni qayd qilishga asoslangan. atom-emissiya spektroskopiyasida ishlatiladigan atomlash va qo'zg'atish manbalalarining asosiy turlari atomlash manbai t, 0c namunaning holati (mass. %) nisbiy standart chetlanish 1) alanga 2) elektr yoyi 3) elektr uchquni 4) induktiv bog'langan plazma 1500-3000 3000-7000 10000-12000 6000-10000 eritma qattiq qattiq eritma 10-7-10-2 10-4-10-2 10-3-10-1 10-8-10-2 0,01-0,05 0,1-0,2 0,05-0,1 0,01-0,05 2. alanga aes da ishlatiladigan temperaturasi eng past bo'lgan atomlash va qo'zg'atish manbai hisoblanadi. yonuvchi aralashmaning tarkibiga qarab alanganing temperaturasi 1500 dan (yorituvchi gaz va havo aralashmasi) to 3000 0s gacha boradi (atsetilen - n2o). atomlash va qo'zg'atish oson bo'lgan elementlar uchun birinchi navbatda, ishqoriy va ishqoriy-er metallari (ca, sr, ba) uchun bunday temperaturalar eng samarali natija beradi. alanga fotometriya usuli bular uchun eng sezgir usullardan biridir (aniqlash chegarasi 10-7 % mass. gacha). ko'pchilik boshqa elementlar uchun aniqlash chegarasi bir necha tartib pastdir. atomlash manbai sifatida alanganing muhim ustunligi uning turg'unligidadir va shunga ko'ra o'lchash natijalari …

5 / 37

% mass.ni tashkil qiladi. yoy atomizatorlari ish maromining turg'unligi, alanganikiga qaraganda past bo'ladi. shuning uchun, tajriba natijalarining takrorlanishi katta emas ( ). yoy atomizatorlari qo'llaniladigan muhim sohalardan biri, ko'rish uchun imkon beradigan spektr asosida sifat analizi o'tkazishdir. bu ish uchun, yoy atomizatori eng yaxshi xarakteristikalarga ega. 2. elektr uchquni uchqun atomizatorlari xuddi yoy atomizatorlari kabi tuzilgan. uchqun razryadi elektrodlar orasida yuqori kuchlanish hosil qilib olinadi. odatda, spektr asboblarida, uchqun va yoy razryadlarini hosil qilish uchun bitta qurilma (generator) ishlatiladi. u yoki bu razryadni yoqish, elektr zanjiri ulanishini o'zgartirish orqali amalga oshiriladi. uchqun atomizatori ham xuddi yoynikidek, birinchi navbatda qattiq jismlarni qo'zg'atish uchun mo'ljallangan. uchqun atomizatorining xarakterli tomoni shuki, undagi zarrachalar orasida termodinamik turg'unlik bo'lmaydi. shuning uchun, uchqun razryadining aniq temperaturasi haqida gapirish qiyinroq. odatda, atomlarning effektiv temperaturasi 10000 0s gacha boradi. bunday temperaturalar, hatto eng qiyin qo'zg'atiladigan elementlarni (galogenlarni) qo'zg'atish uchun ham etarlidir. uchqun razryadi bilan ishlaganda, elektrodlarning biri analiz …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atom spektroskopiyasi"

o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi samarqand davlat universiteti analitik kimyo atom spektroskopiyasi usullari atom-emission spektroskopiya reja: 1.atom spektrlarining hosil bo'lishi. qo'zg'almagan va qo'zg'algan holatlar hamda ular orasidagi o'tishlar. tanlash qoidalari. 2.atomlash va qo'zg'atish manbalari, ularda sodir bo'ladigan fizikaviy va kimyoviy jarayonlar. 3.spektral chiziqlarni xarakterlovchi kattaliklar: spektrdagi o'rni (to'lqin uzunligi), intensivligi, yarimkengligi. 4.sifatiy va miqdoriy spektral analiz. spektral chiziqlar intensivligi va atomlarning konsentrasiyasi orasidagi bog'lanish. 5.spektral analizning metrologik asoslari. qisqacha tarixiy ma'lumot spektrda chiziqlarning paydo bo'lishi, manbada atomlardan tashkil topgan birikmaning emas, bal...

This file contains 37 pages in PPT format (2.1 MB). To download "atom spektroskopiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: atom spektroskopiyasi PPT 37 pages Free download Telegram