identifikatsiya va autentifikatsiya

PPTX 16 pages 457.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 457.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

prezentatsiya powerpoint shahrisabz davlat pedagogika instituti pedagogika fakulteti matematika va informatika yo’nalishi 4-kurs mi-1.21-guruh talabasi razzokova irodaning kiberxavfsizlik fanidan mustaqil ta’limi mavzu: identifikatsiya va autentifikatsiya tushunchasi va vazifalari reja: identifikatsiya tushunchasi va uning vazifalari autentifikatsiya tushunchasi va asosiy usullari identifikatsiya va autentifikatsiyaning axborot xavfsizligidagi o‘rni 1. identifikatsiya tushunchasi va uning vazifalari identifikatsiya tushunchasi: identifikatsiya — bu axborot tizimlarida foydalanuvchi yoki qurilma kimligini aniqlash jarayonidir. ya’ni, foydalanuvchi tizimga murojaat qilganida, u avvalo kimligini bildiradi. bu jarayon orqali tizim unga kerakli huquqlarni berishi yoki rad etishi mumkin. identifikatsiya odatda foydalanuvchi nomi (login), shaxsiy id raqami, elektron pochta manzili, yoki biometrik ma’lumotlar (barmoq izi, ko‘z qorachig‘i, yuzni tanish) yordamida amalga oshiriladi. masalan, bank tizimiga kirish uchun foydalanuvchi o‘z loginini kiritadi. bu login orqali tizim foydalanuvchini aniqlaydi va keyingi bosqich — autentifikatsiyaga o‘tadi. rejaga qaytish 2. identifikatsiyaning maqsadi: identifikatsiyaning asosiy maqsadi — tizimga murojaat qilayotgan subyektning (foydalanuvchi yoki qurilma) shaxsini aniqlashdir. quyidagi jihatlar bu …

2 / 16

i: kirish nazorati: har qanday axborot tizimida xavfsizlik muhim ahamiyatga ega. identifikatsiya kim tizimga kirishga urinayotganini aniqlab, xavfsizlik darajasini boshqarishga yordam beradi. foydalanuvchini individual ajratish: har bir foydalanuvchi unikal identifikatorga ega bo‘ladi. bu tizimda bir nechta foydalanuvchi ishlayotgan holatlarda chalkashliklarning oldini oladi. xavfsizlikni ta’minlash: tizimdan faqat ruxsat etilgan foydalanuvchilar foydalanishi kerak. noto‘g‘ri shaxslar tomonidan tizimdan foydalanilishini oldini olish — identifikatsiyaning asosiy vazifalaridan biridir. hisob yuritish (audit): identifikatsiya orqali kim, qachon, qanday resurslardan foydalanganini qayd etish mumkin. bu ma’lumotlar tizimni tahlil qilish, xatoliklarni aniqlash yoki noqonuniy harakatlarni fosh qilishda foydali bo‘ladi. rejaga qaytish 2. autentifikatsiya tushunchasi va asosiy usullari autentifikatsiya — bu foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan ma’lumot asosida uning shaxsini tasdiqlash jarayonidir. bu bosqich, odatda, identifikatsiyadan keyin amalga oshiriladi. agar identifikatsiya “siz kimsiz?” degan savolga javob bo‘lsa, autentifikatsiya — “bu rostdan sizmisiz?” degan savolga javob beradi. masalan, foydalanuvchi tizimga kirish uchun login kiritgach, tizim unga parol so‘raydi. agar parol to‘g‘ri kiritilsa, …

3 / 16

vchilarga tizimga kirish imkonini beradi. biroq, bu usul xavfsizlikka ta'sir ko'rsatadigan ba'zi zaifliklarga ega: parollarni o'zgartirish va eslab qolish: foydalanuvchilar ko'pincha bir xil parolni bir nechta saytlar uchun ishlatadilar, bu esa xakerlar tomonidan hisoblarni buzish xavfini oshiradi. parolni unutish yoki tasodifiy kiritish: ko'plab tizimlar foydalanuvchilarga parolni unutgan taqdirda, javobli savollar yoki boshqa xavfsiz usullarni taklif qiladi. yechimlar: parolni mustahkamlash: murakkab parollar, alifbo va raqamlarning kombinatsiyasini ishlatish. parol menejerlari: parollarni saqlash va boshqarish uchun maxsus dasturlar. rejaga qaytish 2. egalik asosidagi autentifikatsiya (possession-based authentication): bu usulda foydalanuvchi maxsus qurilma yoki token yordamida tizimga kiradi. masalan, mobil telefon orqali sms yoki ilovalar yordamida yuboriladigan tasdiqlash kodi yoki tokenlar yordamida autentifikatsiya amalga oshiriladi. bu usulning afzalliklari: tez va qulay: foydalanuvchilar qo'llarida bo'lgan qurilmalar orqali kirish imkonini beradi. yuqori xavfsizlik: agar telefonni yo'qotish yoki o'g'irlash holati bo'lsa, faqatgina telefonni bilgan shaxs tizimga kira oladi. yechimlar: sms kodlardan ko'ra ilovalar yordamida tasdiqlash: ilovalar ko'proq xavfsizlikni …

4 / 16

ta'minlaydi, lekin ko'plab foydalanuvchilar uchun nisbatan kamroq ishlatiladi. yechimlar: ikki faktorlu autentifikatsiya: biometrik autentifikatsiyani boshqa usullar bilan birlashtirish. 4. ko‘p bosqichli autentifikatsiya (multi-factor authentication, mfa): bu usulda bir nechta autentifikatsiya usullari birgalikda ishlatiladi, masalan: login + parol + telefon orqali sms kodi: bu, har bir foydalanuvchi faqatgina login va parolni bilishi yetarli emas, balki mobil telefonidan yoki boshqa qurilmalaridan kelgan tasdiqlash kodini ham kiritishi kerak. parol + barmoq izi: parolni bilgan shaxs, qo'shimcha ravishda biometrik skanerdan foydalanib, tizimga kira oladi. rejaga qaytish afzalliklari: xavfsizlikni oshiradi: agar bir usul buzilgan bo'lsa (masalan, parol o'g'irlangan bo'lsa), boshqa xavfsizlik qatlamlari himoya qiladi. tizimga kirishni cheklash: foydalanuvchilarni faqatgina yuqori darajadagi tasdiqlash bilan kirishga ruxsat berish xavfsizligini ta'minlaydi. yechimlar: mfa tizimlarini avtomatlashtirish: mobil qurilmalar va kompyuterlarda mfa tizimlarini avtomatik tarzda o'rnatish. 5. yangi usullar va rivojlanish tendensiyalari: hozirgi kunda autentifikatsiya usullari yanada rivojlanmoqda, masalan: behaviyal biometrik autentifikatsiya: foydalanuvchilarning harakatlarini yoki ma'lum bir tizimda ishlash tarzini …

5 / 16

dalanuvchining taqdim etgan ma'lumotlari asosida uning kimligini tasdiqlash jarayonidir (masalan, parol yoki biometrik ma'lumotlar). bu bosqichda foydalanuvchining haqiqatan o‘zi ekanligini isbotlash kerak. bu jarayonlar orqali tizimga kirish huquqini faqatgina tasdiqlangan va ishonchli foydalanuvchilarga berish mumkin. identifikatsiya va autentifikatsiya tizimda noto‘g‘ri kirishlarni, shu bilan birga, xavfsiz tizimni yaratishga yordam beradi. rejaga qaytish axborot xavfsizligini ta'minlash: foydalanuvchi identifikatsiyasi va autentifikatsiyasi tizimga kirishni faqat haqiqiy va ruxsat etilgan foydalanuvchilarga ruxsat beradi. bu, o‘z navbatida, ma'lumotlarni noto‘g‘ri shaxslarning qo‘liga tushishining oldini olishga yordam beradi. identifikatsiya va autentifikatsiya ma'lumotlar va tizimlarning himoya darajasini oshiradi, chunki tizimga kirish uchun faqatgina parol yoki pin kod emas, balki qo‘shimcha autentifikatsiya qatlamlari (masalan, biometrik ma'lumotlar yoki sms kodlari) ham talab qilinishi mumkin. auditorlik va tizimni nazorat qilish: identifikatsiya va autentifikatsiya tizimlari foydalanuvchining harakatlarini kuzatish va audit qilish imkoniyatini yaratadi. bu jarayonlar tizimga kirgan va undan foydalangan shaxslarni aniqlashga yordam beradi, bu esa xavfsizlikni ta'minlash uchun muhimdir. auditorlik hisobotlari, tizimga …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "identifikatsiya va autentifikatsiya"

prezentatsiya powerpoint shahrisabz davlat pedagogika instituti pedagogika fakulteti matematika va informatika yo’nalishi 4-kurs mi-1.21-guruh talabasi razzokova irodaning kiberxavfsizlik fanidan mustaqil ta’limi mavzu: identifikatsiya va autentifikatsiya tushunchasi va vazifalari reja: identifikatsiya tushunchasi va uning vazifalari autentifikatsiya tushunchasi va asosiy usullari identifikatsiya va autentifikatsiyaning axborot xavfsizligidagi o‘rni 1. identifikatsiya tushunchasi va uning vazifalari identifikatsiya tushunchasi: identifikatsiya — bu axborot tizimlarida foydalanuvchi yoki qurilma kimligini aniqlash jarayonidir. ya’ni, foydalanuvchi tizimga murojaat qilganida, u avvalo kimligini bildiradi. bu jarayon orqali tizim unga kerakli huquqlarni berishi yoki rad etishi mumkin. identif...

This file contains 16 pages in PPTX format (457.0 KB). To download "identifikatsiya va autentifikatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: identifikatsiya va autentifikat… PPTX 16 pages Free download Telegram