fundamental va elementar zarrachalar klassifikatsiyasi

PPTX 38 стр. 2,3 МБ Бесплатная загрузка

38 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 38

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 38

2 / 38

bir biridan farq qilish yoki tabiiy materiallar tarkibidan ajratib olish bilangina cheklanib qolmasdan ularning tarkibi, tuzilishi va xossalarini aniqlash va o`rganishga doimo katta e’tibor berib kelganlar. moddalarning tuzilishi ularning tashqi muhit bilan ta’sirlanish harakterini belgilaydi va bunday bog`liqlikdan moddalarni tekshirishda foydalanamiz. modda tuzilishini o`rganish vaqtida biz uning diskretligidan kelib chiqamiz. modda tuzilishini o’rganish va uning natijasida to’plangan malumotlar kimyoning barcha sohalarini o’rganish va bu sohalarda tegishli ilmiy izlanishlar olib borishga imkon yaratadi. materiya → modda → molekula → atom → elementar zarracha atom va uning yadrosining tuzilishi to’g’risidagi hozirgi zamon talimotlari. “atom” – grekchadan olingan bo‘lib, atomos “bo‘linmas” degan ma’noni anglatadi. taxminan (2500 yil) oldin atom tushunchasini yunon filosofi demokrit va uning ustozi levkipp fanga kiritgan. ilm fan rivojlanishi natijasida eng mayda bo’linmas zarracha atom emasligi, u ham o’z navbatida yana mayda zarrachalarga bo’linishi aniqlandi. atom yadro va elekton orbitallaridan iborat. yadro – atomning asosiy massasi to‘plangan musbat zaryadli zarracha …

3 / 38

di va ularning tabiatini aniqladi. radioaktivlik nazariyasini yaratdi (1903, f. soddi bilan birga). atomning sayyoraviy modeli taklif qilingan (1911). birinchi sun'iy yadro reaktsiyasini o'tkazdi (1919). neytronning mavjudligi bashorat qilingan (1921). nobel mukofoti (1908). 1. osnovnie nauchnie otkritiya rezerforda; 2. rasskajite ob opite rezerforda po proverke modeli atoma tomsona. 13 yadro atrofida aylanayotgan elektronning harakat miqdori momenti faqat malum diskret qiymatlarnigina qabul qilib o’zgaradi. matematik ifoda quyidagicha: mevr = nh bu yerda: me – elektronning massasi, v – uning yadro atrofida aylanish tezligi r – elektron va yadro orasidagi masofa, n –1 2, 3… h – plank doimiysi vodorod atomi uchun rezerford va bor tenglamalari bitta matematik tenglamalar sistemasi deb yechilganda v=2110m/s va r=0,0529 nm ga tengligi aniqlandi. rezerford tajribasi fundamental zzarrachalarni kashf qilinishi. elektron 1897-yilda katod nurlar sifatida j. tomson tomonidan kashf qilingan. proton 1886-yilda nemis fizigi goldshteyn tomonidan kashf qilingan. v.vin protonning zaryadi elektron zaryadining teskari qiymatiga teng, massasi …

4 / 38

ileptonlar. 2. bozonlar a) 8 ta mezonlar va antimezonlar b) 2 ta foton graviton fermionlar noumumiy mexanik momenti – spinlari ½, 3/2, 5/2… kabi kasr sonlardan iborat bo’lgan zarrachalardir. ular fermi–dirak statistikasiga bo’ysunadilar. mazkur statistikaga binoan ko’p zarrachali tizimda har bir zarracha faqat o’ziga xos holatga egadir. fermionlar holati pauli prinspiga bo’ysunadi. xidaki yukava nazariyasi. 1935 yilda yapon fizigi xidaki yukava o’z gipotezasini ilgari surdi. unga ko’ra: yadro ichidagi nuklonlar (proton va neytron)ning yadroga tortilishi maydondagi allaqanday fotonlarga analog bo’lgan kvantlar yordamida bo’ladi. kvant nazariyasidan malumki maydonga tasir etadigan kuch radiusi kvant massasiga teskari proportsionaldir. elektromagnit maydonda kvant massasi nolga teng. tajribadagi natijalarda yadro maydonidagi kvantlarning yadro kuchlari tasiridagi radiusi elektron massasidan 207 marta katta ekanligi aniqlandi. demak u yerda yadro bilan tasirlashadigan yana bir zarracha mavjud deb aytgan edi xidaki yukava. 1947-yilda s.pauell yangi zarracha kashf etadi va bu zarracha haqiqatdan ham har qanday moddaning yadrosi bilan tez tasirlashishi, …

5 / 38

deli atoma rezerforda? 24 fundamental va elementar zarrachalar. ularning xillari va sinflanishi. fermionlar va bozonlar. antizarrachalar to’g’risidagi tushuncha. materianing, xususan moddaning diskret tizimga ega ekanligi, u elementar zarrachalardan tashkil topgan degan xulosaga olib keladi va bu narsaga hozir hech kim shubha qilmaydi. elementar zarrachalar, deb materianing eng kichik bo’lagiga aytiladi. elementar degan tushuncha aslida bunday turdagi zarrachalar umuman bo’linmaydi degani. lekin qatiy xulosa chiqarishga shoshilmaslik kerak. chunki, hozirgi kunda elementar deb xisoblangan zarrachalar birmuncha murakkab ichki tuzilishga ega ekanligi aniqlanmoqda. atomning bor modeli 1-barqaror atomda elektron elektromagnit energiyani nurlantirmasdan, faqat maxsus statsionar orbitalar bo'ylab harakatlanishi mumkin. 2-atomning yorug'lik chiqarishi atom yuqori energiyaga ega bo'lgan statsionar holatdan past energiyali statsionar holatga o'tganda sodir bo'ladi. bor, niels (1885-1962) - daniya fizigi, zamonaviy fizikaning asoschilaridan biri. kopengagendagi nazariy fizika instituti asoschisi (1920) va rahbari (nils bor instituti); jahon ilmiy maktabining yaratuvchisi, 1943-45 yillarda aqshda ishlagan. atomning sayyoraviy modeli, kvant tushunchalari va u taklif …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 38 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fundamental va elementar zarrachalar klassifikatsiyasi"

stroenie atoma o‘zbekiston respublikasi maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat pedagogika instituti fundamental va elementar zarrachalar klassifikatsiyasi. xidaki yukava nazariyasi. ma’ruzachi: dots. y.x.isokov. umumiy o’quv soati – 180 soat shu jumladan: ma’ruza – 30 soat amaliy mashg’ulot – 42 soat mustaqil ta’lim soati – 108 soat foydalanish uchun mo’ljallangan adabiyotlar ro’yxati: 1. karapetyants m.x., drakin s.i. “stroenie veshestva” uchobnogo posobiya. 1970 y 2. ixtiyarova g.a. yulchibayev a.a. “modda tuzilishi” o’quv qo’llanma. 2014 y. 3. ixtiyarova g.a. yulchibayev a.a. “modda tuzilishi” uslubiy qo’llanma. 2014 y. 4. yulchibayev a.a. “modda tuzilishi” o’quv qo’llanma. 2011 y. 5. minkin v.i., simkin b.ya., minyaev r.m. ...

Этот файл содержит 38 стр. в формате PPTX (2,3 МБ). Чтобы скачать "fundamental va elementar zarrachalar klassifikatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fundamental va elementar zarrac… PPTX 38 стр. Бесплатная загрузка Telegram