xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati

PPTX 12 pages 794.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 794.6 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati «xavfsizlik» tushunchasi xavfsizlikka oid tadqiqotlarning ham nazariy, ham amaliy ahamiyat kasb etuvchi eng muhim kategoriyasidir. u tahdid, manfaat, xavfsizlik ob'ekti va sub'ekti, soha va darajalari, xavfsizlik tizimi va tizimosti elementlari kabi (xavfsizlikka oid ijtimoiy munosabatlarga xos) tushunchalarning mazmun-mohiyatini anglab etishda hamda xavfsizlik borasidagi bilim va tasavvurlarni kengaytirishda muhim ahamiyatga ega. qo'llanish ko'lamining kengligi va «tarixiy ildizlari»ning chuqurligiga qaramasdan, «xavfsizlik» tushunchasining mohiyatini to'liq qamrab oluvchi ta'rifni ishlab chiqish anchayin mushkul vazifa hisoblanadi. ushbu tushunchaning murakkab tabiati, mutaxassislar fikricha, «dunyo yagona, biroq voqeliklar turfa xil» tezisiga jo bo'ladi [but, 2005; b. 2]. xavfsizlik obekti masalasi xavfsizlik, lug'aviy ma'nosiga ko'ra, xavf-xatarning yo'qligi, xavfdan xolilik, xavf bo'lmagan holat ma'nolarini bildiradi. biroq bu jo'n va tushunarli izoh mazkur murakkab ijtimoiy hodisaning tub ma'nosini anglab etmoqchi bo'lgan zukko talaba yoki tadqiqotchi (davlat siyosatini ishlab chiqish bilan shug'ullanayotgan amaliyotchi)da qator savollarni tug'diradi. xavfsizlik asoslari jumladan, xavfsizlikning ob'ekti …

2 / 12

lish «qonuniy» jihatdan mustahkamlab qo'yilgan. xavfsizlik ob'ekti turli ko'rinish va shaklda namoyon bo'ladi. xususan, shaxs, jamiyat, millat, davlat yoki xalqaro hamjamiyat; suverenitet, milliy qadriyatlar, mafkura, til, inson huquq va erkinliklari; axborot texnologiyalari, atrof muhit, suv resurslari va x.k. u bir holatda sub'ektiv xususiyatlarga ega bo'lishi (misol uchun, shaxs, jamiyat, davlat, millat), muayyan tizim, g'oyalar majmui (mafkura, til, konstitutsiyaviy tuzum), huquqiy holat (davlat suvereniteti, shaxsning huquq va erkinliklari), vosita yoki manba (axborot texnologiyalari, suv resurslari) sifatida ham belgilanishi mumkin. davlat xavfsizligining ob'ekti, ya'ni uning hayotiy muhim manfaatlari – davlat suvereniteti, konstitutsiyaviy tuzumi va hududiy yaxlitligining ichki va tashqi tahdidlardan himoya qilinganlik holati tarzida tushuniladi. mazkur qarashda «manfaat», «tahdid» va «himoyalanganlik holati» kabi xavfsizlikning an'anaviy jihatlari oldingi o'ringa chiqib, xavf va tahdidlarning doimiy yo'ldoshi sifatida namoyon bo'ladi. shaxs xavfsizligi to'g'risida so'z ketganida, davlat yoki milliy xavfsizlikka oid an'anaviy qarashdan farqli o'laroq, xavf va tahdiddan o'zga kategoriyalar (xususan, huquq va erkinliklar) qo'llanadi. xalqaro …

3 / 12

hamiyat kasb etib kelgan etatik yoki an'anaviy kontseptsiyaning postbipolyar xalqaro munosabatlar tizimining yangi voqeligiga mos kelishi keskin tortishuvlarga sabab bo'ldi. globallashuv, milliy xavfsizlik qamrovining «yuqori siyosat»dan, ya'ni sof harbiy-siyosiy o'lcham doirasidan, «quyi siyosat»ga oid muammolar tomon kengayishi, transchegaraviy aktor va tahdidlarning paydo bo'lishi, inson o'lchamining xavfsizlik tadqiqotlari va davlatlararo munosabatlarning muhim predmetiga aylanishi kabi omillar etatizmning mavqeiga sezilarli ta'sir ko'rsatmoqda. mutaxassislar ijtimoiy-gumanitar fanlar sohasidagi muayyan kategoriyalarni «mohiyatan munozarali tushunchalar» («essentially contested concepts») deb baholaydilar (u. galli). g'oya tarafdorlarining fikriga ko'ra, ijtimoiy fanlar tizimida shunday tushunchalar borki, ularning mazmuni borasida betaraf ta'rifning ishlab chiqilishi mumkin emas. shu bois, bu kabi tushunchalar doimo muayyan akademik bahsning predmeti bo'lib qoladi. o'zga bir qarashga ko'ra, xavfsizlik «mohiyatan hosila tushuncha»dir («essentially derivative concept»). ushbu yondashuv tarafdorlari xavfsizlikni siyosat va iqtisod bilan bevosita aloqadorligiga urg'u beradilar. bugungi kunda siyosatdan holi, barcha nazariy maktablar vakillari qabul qiladigan, hamma uchun maqbul bo'lgan xavfsizlik ta'rifining mavjud bo'lishi ehtimoli shubha …

4 / 12

lar sub'ekt ob'ektning bir qismi ekanligi va ular doimo o'zaro ta'sirda bo'lishini ta'kidlaydilar [nazarov, 2004]. ob'ekt-sub'ekt aloqadorligining muhim funktsional xususiyati, sub'ekt faoliyati doirasi va uning chegaralarini belgilashda ob'ektning hal qiluvchi rolida namoyon bo'ladi. faoliyat, o'z navbatida, biror-bir natijaga erishishni yakuniy maqsad qilib qo'ygan bosqichma-bosqich va izchil amalga oshirilishi lozim bo'lgan jarayondir. faoliyat doirasida sub'ekt mustaqil ishlab chiqilgan rejalarni amalga oshiradi va erishilgan natijalar samarasi evaziga o'z ehtiyojlarini qondiradi. «faoliyat – deb yozadi g.v. ivashchenko, – har qanday ijtimoiy mavjudotning mavjudligini belgilovchi usul va uning tub mohiyatini anglatuvchi omildir. ijtimoiy hayotda faoliyatning u yoki bu jihatini namoyon etmaydigan birorta ham hodisa mavjud emas». xavfsizlik sub'ekti – normativ, huquqiy tushuncha. xavfsizlik sub'ektlarining doirasi, huquqiy maqomi, huquq va vakolatlari, o'ziga xos xususiyatlari tegishli tarzda normativ huquqiy jihatdan belgilab qo'yiladi. xavfsizlik makonidagi boshqa ishtirokchilardan farqli o'laroq, xavfsizlik sub'ektlari nafaqat huquq va erkinliklarga ega, balki ularga huquqiy oqibatlarga olib keladigan yuridik majburiyatlar ham yuklanadi. shuning …

5 / 12

, ta'sischisi va asoschisiga aylanadi. hosilaviy sub'ektlar birlamchi sub'ektlar siyosiy-huquqiy irodasining amaldagi ifodasi sifatida vujudga keladi. birlamchi sub'ektlardan farqli o'laroq, hosilaviy sub'ektlarning huquqiy holati muayyan ma'noda cheklangan bo'ladi. ularning faoliyati doirasi va vakolatlari ta'sis hujjatlari qoidalari bilan belgilanadi. mazkur guruhga jamoat tashkilotlari, siyosiy partiyalar, xalqaro tashkilotlarni kiritish mumkin. xavfsizlik sub'ektlarini, shuningdek, sub'ektiv, makon va soha belgilariga ko'ra tasniflash mumkin. xavfsizlik sub'ekti va aktorlarning o'zaro nisbati. xalqaro munosabatlar va xavfsizlik tadqiqotlarida sub'ekt tushunchasi bilan bir qatorda aktor iborasi ham keng qo'llaniladi. «aktor» umumlashma va keng qamrovli tushuncha. aktor siyosiy faoliyatning muayyan bir shakli bilan faol shug'ullanuvchi sub'ekt. ushbu tushuncha bilan xalqaro munosabatlarning har qanday ishtirokchisi (keng ma'noda) yoki davlatlararo munosabatlarda kuchli mavqe, ta'sir va qudratga ega bo'lgan ishtirokchisi (tor ma'noda) ifodalanadi. suveren davlatlar an'anaviy tarzda zamonaviy xalqaro munosabatlarning birlamchi va asosiy aktorlaridir. shu bilan birga, ularning doirasi nodavlat va/yoki transchegaraviy aktorlar hisobiga kengayib bormoqda. bugungi kunda aktor iborasi jahonning qudratli davlatlari …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati"

xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati «xavfsizlik» tushunchasi xavfsizlikka oid tadqiqotlarning ham nazariy, ham amaliy ahamiyat kasb etuvchi eng muhim kategoriyasidir. u tahdid, manfaat, xavfsizlik ob'ekti va sub'ekti, soha va darajalari, xavfsizlik tizimi va tizimosti elementlari kabi (xavfsizlikka oid ijtimoiy munosabatlarga xos) tushunchalarning mazmun-mohiyatini anglab etishda hamda xavfsizlik borasidagi bilim va tasavvurlarni kengaytirishda muhim ahamiyatga ega. qo'llanish ko'lamining kengligi va «tarixiy ildizlari»ning chuqurligiga qaramasdan, «xavfsizlik» tushunchasining mohiyatini to'liq qamrab oluvchi ta'rifni ishlab chiqish anchayin mushkul vazifa hisoblanadi. ushbu tushunchaning murakkab tabiati, mutaxassislar fikricha, «dun...

This file contains 12 pages in PPTX format (794.6 KB). To download "xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: xavfsizlik tushunchasining mazm… PPTX 12 pages Free download Telegram

xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "xavfsizlik tushunchasining mazmun va mohiyati"

Similar files