manfiy sonlar tarixi

PPTX 15 pages 568.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 568.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint mavzu: manfiy son va kasr tushunchasining vujudga kelishi haqida tarixiy ma`lumot reja: manfiy sonlar tarixi; manfiy sonlar ustida ammallar bajarish; manfiy sonlar va ulardagi xossalar. manfiy sonlar tarixi: hindiston: manfiy sonlarning tarixi hindistonga borib taqaladi. miloddan avvalgi 200-yillarda hindistonlik matematiklar manfiy sonlarni ishlatganlar. brahmagupta (598–668 yillar) manfiy sonlar bilan bog'liq dastlabki matematik tushunchalarni ishlab chiqdi. uning asari "brahmasphutasiddhanta" (628 yilda yozilgan) manfiy sonlarni qarz yoki zarar sifatida tasvirlagan va ularni algebraik operatsiyalar bilan ishlatishni ko'rsatgan. brahmagupta manfiy sonlarni qo'shish va ayirish amallarida ishlatishni qo'llagan va manfiy sonlarning ikki xil xususiyatini keltirib chiqargan: manfiy sonlarni qo'shish: brahmagupta manfiy sonlarni ijobiy sonlar bilan qo'shishda qaysi natijalarni olish mumkinligini ko'rsatgan. masalan, -1 + (-1) = -2. manfiy sonlarni ko'paytirish: brahmagupta manfiy sonlarning ko'paytirilish natijasini ham belgilagan. u manfiy sonlarni bir-biriga ko'paytirganda ijobiy natija olinadi, deb ta'kidlagan. kina va xitoy: xitoyda manfiy sonlar taxminan miloddan avvalgi 2000-yillarda boshlanib, ular savdo amaliyotlarida ishlatilgan. …

2 / 15

ixi: misr: kasrlarning dastlabki ko'rinishlari qadimgi misrda miloddan avvalgi 1800-yillarga borib taqaladi. misrliklar o'zlarining "rhind mathematical papyrus" (miloddan avvalgi 1650-yil) deb nomlangan matnida kasrlarni ishlatishning dastlabki usullarini yozib qoldirganlar. misrliklar kasrlarni yig'indi shaklida ifodalashgan, ya'ni ular kasrlarni sonlarning birlashmasi yoki yig'indisi sifatida ko'rsata olganlar. misr matematiklari faqatgina o'nlik kasrlarni ishlatishgan. hindiston: hindistonliklar kasrlarni yanada rivojlantirishda muhim rol o'ynaganlar. miloddan avvalgi 5-asrda, hindistonda "sulba sutras" asarida geometrik masalalarni yechish uchun kasrlar ishlatilgan. brahmagupta va bhaskara (7-11-asrlar) kasrlarning yangi usullarini ishlab chiqqanlar. brahmagupta kasrlarni algebraik tenglamalar va arifmetik amallarda qo'llashni taklif qilgan va kasrlarni o'nlik shaklda ifodalashni ishlab chiqqan. xitoy: xitoyda kasrlarning ishlatilishi miloddan avvalgi 1000-yillarga borib taqaladi. "jiuzhang suanshu" (jiu zhang arifmetikasida) kitobida kasrlar geometriya va arifmetika masalalarini hal qilishda ishlatilgan. xitoy matematiklari o'nlik kasrlarni ko'rib chiqqan va ular faqat kasrlarni o'zaro qo'shish, ayirish, ko'paytirish va bo'lish amallarini amalga oshirganlar. gretsiya va rim: gretsiyada kasrlar asosan o'nlik kasrlar shaklida ishlatilmagan. grek …

3 / 15

faqatgina 14-asrdan boshlab keng qo'llanila boshlandi. leonardo fibonacci (13-asr) o'zining "liber abaci" asarida kasrlarni savdo va hisob-kitoblarda ishlatishni ko'rsatgan. 16-asrda françois viète va rene descartes kasrlarni yanada kengroq qo'llashgan va algebraik usullarda ishlatilgan. xulosa: manfiy sonlar va kasrlarning matematikaga kirib kelishi uzoq tarixga ega bo'lib, ular asosan iqtisodiy masalalar, savdo-sotiq va hisob-kitoblar ehtiyojidan kelib chiqqan. hindiston, xitoy, misr va islom olami matematiklarining ishlaridan foydalangan holda manfiy sonlar va kasrlar rivojlanib, nihoyat o'rta asrlarda va yangi davrda to'liq qabul qilindi. manfiy sonlar matematikada qarz, zarar va algebrik ifodalar bilan bog'liq bo'lsa, kasrlar biror butun sonning qismlarini ifodalash uchun ishlatilgan. bu tushunchalar bugungi kundagi arifmetik amallar va algebra asoslarini yaratishda katta ahamiyatga ega bo'ldi. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1. x. a. jorayev, "matematika tarixi“; 2. b. a. djurayev, "chiziqli algebra“; 3. a. a. alimov, "differensial tenglamalar“; 4. t. s. tursunov, "matematikaning asosiy tushunchalari“; 5. s. x. yusupov, "algebra va sonlar nazariyasi" e`tiboringiz uchun …

4 / 15

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "manfiy sonlar tarixi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: manfiy son va kasr tushunchasining vujudga kelishi haqida tarixiy ma`lumot reja: manfiy sonlar tarixi; manfiy sonlar ustida ammallar bajarish; manfiy sonlar va ulardagi xossalar. manfiy sonlar tarixi: hindiston: manfiy sonlarning tarixi hindistonga borib taqaladi. miloddan avvalgi 200-yillarda hindistonlik matematiklar manfiy sonlarni ishlatganlar. brahmagupta (598–668 yillar) manfiy sonlar bilan bog'liq dastlabki matematik tushunchalarni ishlab chiqdi. uning asari "brahmasphutasiddhanta" (628 yilda yozilgan) manfiy sonlarni qarz yoki zarar sifatida tasvirlagan va ularni algebraik operatsiyalar bilan ishlatishni ko'rsatgan. brahmagupta manfiy sonlarni qo'shish va ayirish amallarida ishlatishni qo'llagan va manfiy sonlarning ikki xil xususiyatini keltirib chi...

This file contains 15 pages in PPTX format (568.6 KB). To download "manfiy sonlar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: manfiy sonlar tarixi PPTX 15 pages Free download Telegram