mustaqil so‘zturkumlari

PPTX 11 sahifa 1,9 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 11
mustaqil so‘z turkumlari mustaqil so‘z turkumlari so’z turkumlarining o’rganish tarixi antik davrlarga borib taqaladi. o’sha davr faylasuf, mantiqshunosh va tilshunoslari bu borada ilk marta juda qimmatli fikrlar bildirganlar. masalan, arastu so’z turkumlari sonini 3 ta deb ko‘rsatgan va unga ot, fe’l, va bog’lovchi vositalarni kiritgan. oradan qarib 12 – 13 asr o’tgandan keyin, ulug’ bobokalonimiz mahmud koshg’ariy ham so’z turkumlari sonini 3 ta deb ko’rsatgan. miloddan avvalgi ii-i asrlarda aleksandriyalik filologlar frakiyalik dionisiy, apolloniy diskol, rimlik varronlar aralash morfologik, semantik va sintaktik asoslarda 8 (ot, ism, feʼl, ravish, sifatdosh, artikl, olmosh, ko’makchi, bogʻlovchi) ga boʻlganlar. miloddan avvalgi iv asrda qadimgi yunon faylasufi, aristotel (arastu) so’z turkumlarini 7 ga, miloddan avvalgi v asrda hind tilshunoslaridan panini (iii-ii asrda panining grammatika va grammatik kategoriyalar haqida fikr yuritganligi ma’lum) va yaska 4 (ot, fe’l, ko‘makchi va yuklamaga boʻlganlar. mahmud koshg‘ariy arab tilshunosligi an’analari asosida turkiy tillarda ham uchta so‘z turkumini ajratadi: otlar (ismlar), …
2 / 11
rining singarmonistik variantlari haqida izchil ma’lumot beriladi. maxmud koshg‘ariy yozadi: «masdarlar hamma fe’llarda bir xildir. o‘zagida «q», «g‘» harflari bo‘lgan yoki talaffuzda to‘liq aytiladigan so‘zlarda -maq qo‘shib yasaladi. o‘zagida «k» harfi bo‘lgan yoki yumshoq talaffuz qilinadigan so‘zlarda -mak qo‘shib yasaladi (dlt, ii tom, 45—46-betlar). masalan, ko‘rmak, turmak, kelmak, anmak (ochdi fe’lidan) mahmud koshg‘ariy fe’lning mayllari haqida qam batafsil ma’lumot beradi. uning ta’kidlashicha, fe’l o‘zaklari buyruq shaklida bo‘ladi: bar, kel kabi. shuningdek, ko‘p turkiy qabilalarda buyruqni ifodalash uchun fe’l o‘zaklariga -g‘il, -qil -gil, -kil affikslari qo‘shib ishlatilishi haqida fikr yuritadi: barg‘il, turg‘il, kelgil kabi. maqmud koshg‘ariy fe’llarda bo‘lishli-bo‘lishsizlikning ifodalanishi, bo‘lishsizlik barcha qabilalarda fe’l o‘zaklariga -ma affiksini qo‘shish orqali hosil bo‘lishini aytadi. bundan tashqari, fe’l nisbatlari, nisbat shakllari haqida ham ma’lumot beriladi. mahmud koshg‘ariy sintaksista bag‘ishlab «javohirun nahv fil lug‘atit turk» asarini yozganligi haqida ma’lumotlar bor. lekin bu asar bizgacha yetib kelmagan. shuning uchun ham uning sintaktik qarashlari haqida izchil ma’lumot berish …
3 / 11
mustaqil so‘zturkumlari - Page 3
4 / 11
mustaqil so‘zturkumlari - Page 4
5 / 11
mustaqil so‘zturkumlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mustaqil so‘zturkumlari" haqida

mustaqil so‘z turkumlari mustaqil so‘z turkumlari so’z turkumlarining o’rganish tarixi antik davrlarga borib taqaladi. o’sha davr faylasuf, mantiqshunosh va tilshunoslari bu borada ilk marta juda qimmatli fikrlar bildirganlar. masalan, arastu so’z turkumlari sonini 3 ta deb ko‘rsatgan va unga ot, fe’l, va bog’lovchi vositalarni kiritgan. oradan qarib 12 – 13 asr o’tgandan keyin, ulug’ bobokalonimiz mahmud koshg’ariy ham so’z turkumlari sonini 3 ta deb ko’rsatgan. miloddan avvalgi ii-i asrlarda aleksandriyalik filologlar frakiyalik dionisiy, apolloniy diskol, rimlik varronlar aralash morfologik, semantik va sintaktik asoslarda 8 (ot, ism, feʼl, ravish, sifatdosh, artikl, olmosh, ko’makchi, bogʻlovchi) ga boʻlganlar. miloddan avvalgi iv asrda qadimgi yunon faylasufi, aristotel (arastu) so’z ...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (1,9 MB). "mustaqil so‘zturkumlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mustaqil so‘zturkumlari PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram