o‘zbekkompozitorlariijodidasahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet

PPTX 10 pages 4.7 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.7 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o‘zbek kompozitorlari ijodida sahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet. o‘zbek kompozitorlari ijodida sahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet. 1920- yillar oxiri va 30-yillar boshlarida madaniyat sohasida yangilikning eng ilg‘or shakllaridan biri sifatida teatr san’ati maydonga chiqadi. teatr san’atlarning mushtarak ko‘rinishi sifatida turli sohalardagi iste’dodlarni o‘ziga jalb qila boshladi. butun rasmiy siyosat yangi teatr va konsert hayotini joriy etish hamda milliy an’analar asosida ovro‘pacha madaniyatni o‘zlashtirishga qaratilgan edi. bu davrda yuzaga kelgan hamma havaskor va ustoznavozlik (professional) davlat teatrlari 1928 yilga qadar drama yoki musiqali drama turlarga maxsus ajratilmagan. shu sababli hamma teatrlar repertuarlari dramatik va musiqali sahna asarlardan, konsert dasturlaridan tashkil topgan. aktyorlarga qobiliyat va ovoz imkoniyatlariga qarab rollar taqsimlangan. har bir teatr cholg‘u ansambliga ega bo‘lib sahnada qo‘yiladigan spektaklga kerakli kuy va qo‘shiqlarni ansamblning musiqa rahbari tomonidan(xalq musiqa merosidan yalla, ashula va maqomlardan musiqalar tanlab) kiritilgan. spektakllarda yoqimli, shirali, katta ovoz diapozoniga ega bo‘lgan aktyorlar …

2 / 10

qali teatrini tashkil topishida ham muhim ahamiyatga ega bo‘ldilar. respublika davlat musiqa teatri rasmiy ravishda 1929 yil 7 noyabrda bunyodga keldi. bu jamoaning tashkil topishida muhiddin qoriyoqubov rahbarligida 1926 yilda tashkil topgan “o‘zbek davlat etnografik ansambl” zamin tayyorladi. “etnografik ansambl” asosida “o‘zbekiston davlat musiqali-eksperimental teatr” shu yilni oxiriga borib mustaqil o‘zbek davlat musiqali drama teatriga aylandi. teatrning dastlabki sahnaga qo‘ygan asarlari orasida dramaturg k.yashinni “o‘rtoqlar” (1930) musiqali komediyasi, a.qodirovni “o‘tdan parchalar” (1931) musiqali komediyasi, s.abdullani “po‘rtana” musiqali drama, 1935 yildan boshlab alisher navoiyning “farhod va shirin” hamda “layli va majnun” asarlari asosida shoir-dramaturg shamsuddin xurshid yaratgan shu nomli musiqali dramalari respublikaning turli teatrlarida sahnalashtirilgan. 30- yillariga kelib o‘zbek musiqa san’atida ko‘p ovozlik uslub ham qo‘llanila boshlandi. o‘zbekistonda ijod qilayotgan kompozitorlar o‘zbek xalq kuy va qo‘shiqlarini garmoniyalash yo‘li orqali ko‘p ovozlik asarlar yaratdilar. o‘zbek xalq musiqa merosining bilimdoni, kompozitor v.a.uspenskiy “farhod va shirin” musiqali dramasini yangi tarzda sahnaga olib chiqdi. musiqali …

3 / 10

ustam” nomli musiqali dramani yaratib, keyinchalik yana quyidagi sahna asarlarga musiqa bastaladi: 1934 yili “avaz” (a.hidoyatov pyesasi), 1941 yili “qasos” (a.umariy va tuyg‘un pyesalari, musiqasini yozishda. kompozitor n.mironov bilan xamkorlikda 1942 yili “qo‘chqor turdiyev” (s.abdullo va r.g‘ulomov pyesalari), 1943 yili “nodira” (l.qosimov pyesasi), g.mushel hamkorligida 1944 yili “muqanna” (h.olimjon pyesasi), 1944 yili “farhod va shirin” va boshqa musiqali dramalarga musiqa bastaladi. 1936 yil kuzida o‘zbekistonda musiqa san’atining moskvada bo‘ladigan o‘n kunligiga qizg‘in tayyorgarlik boshlandi. shu munosabat bilan “gulsara” hamda “farhod va shirin” musiqali dramalarini sahnaga qo‘yish mo‘ljallandi. “gulsara” tarkibidagi kuylarni qayta ishlash uchun r.m.glier chaqirildi. “farhod va shirin”ga ham bir qancha o‘zgarish va qo‘shimchalar kirgizish lozim bo‘lib qoldi. “farhod va shirin”, musiqali dramasi. v.a.uspenskiy xurshid bilan hamkorlikda “farhod va shirin” dramasini ikkinchi tahririni yaratdi. dramaning birinchi tahriri (1936 yilda yakunlangan edi) kompozitorni qanoatlantirmadi. u partiturani qayta ishlashga kirishdi. “farhod va shirin” dramasini ikkinchi tahriri moskvada bo‘lib o‘tadigan o‘zbek san’ati dekadasida …

4 / 10

ning yana bir bosqich darajasidagi spektakli dramaturg m.muxammedov va k.yashinning kompozitor t.jalilov “gulsara” pyesasi bo‘ldi. t.jalilov tanlagan barcha kuy materiali t.sodiqov tomonidan yozildi hamda partitura ustida ishlashga jalb etilgan r.m.glierga berildi. katta va nozik did bilan tanlangan xalq merosidan (qisman bastakor o‘zi ijod qilgan) kuylar xalq cholg‘u asboblari ansambli jo‘rligida ijro etilardi. asarda qayta ishlangan o‘zbek kuylarini simfonik orkestr vositalari bilan milliy orkestrga xos kolorit va ohangdorlikni berishga harakat qilindi. “gulsara”ning musiqiy dramaturgiyasida “qari-navo” va “segoh” kuy ohanglari yetakchi mavzu sifatida gavdalanadi. simfonik orkestr sadosida jaranglaydigan uvertyura (muqaddima)da shu ikki kuy mavzusi butun spektaklning musiqiy rivojlanish jarayoniga uzviy bog‘lanib asarning oxirigacha turli holatlarda eshitilib turadi. dramaturgik keskin rivojlangan opera janri opera janri o‘zbek musiqali dramasining rivoji chet el mumtoz operasining ta’sirida yuzaga keldi.xix asrning oxiri—xx asr boshlarida toshkentga bir nechta (gruzin 1894; 1907-15 yillarda italyan, tatar, rus, ozarbayjon) opera truppalari gastrolga kelgan. toshkentda 1918-yildan rus opera teatri o‘z faoliyatini boshlagan. …

5 / 10

$g bu talablariga kompozitor o‘z asarini qisqa izohlar bilan, rejissyor va kuylovchi aktyorlarning ijodiy fantaziyasi uchun ko‘rsatmalar bilan ta’minlashi lozim. operada sahna talqini zo‘r mualliflik va rejissyorlik mahoratini talab qiladi. image1.png image2.svg image3.png image4.svg image5.png image6.svg image11.png image12.png moderato he me - ni ham iq - ror ay - la - yin pa = —= sagopa! -b—f> —a —= — ae ses o otiete. 2 = a roy ber - di bir be - dor dik — ca sree 7 —— eee i ~ pr ¢$ fd ze me a tte pk g ss == o "farhad shirin" dan chorgoh iv dil - kun - lar - ki-man shul eh co i o_scer® \ =o p [on cryerr > aul q b eh s 2 8 — lay |§ ros ere ta 44 x me ——————_— zz ° = 3 s a <a dane - dim sha dar i-la staccato …$

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekkompozitorlariijodidasahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet"

o‘zbek kompozitorlari ijodida sahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet. o‘zbek kompozitorlari ijodida sahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet. 1920- yillar oxiri va 30-yillar boshlarida madaniyat sohasida yangilikning eng ilg‘or shakllaridan biri sifatida teatr san’ati maydonga chiqadi. teatr san’atlarning mushtarak ko‘rinishi sifatida turli sohalardagi iste’dodlarni o‘ziga jalb qila boshladi. butun rasmiy siyosat yangi teatr va konsert hayotini joriy etish hamda milliy an’analar asosida ovro‘pacha madaniyatni o‘zlashtirishga qaratilgan edi. bu davrda yuzaga kelgan hamma havaskor va ustoznavozlik (professional) davlat teatrlari 1928 yilga qadar drama yoki musiqali drama turlarga maxsus ajratilmagan. shu sababli hamma teatrlar repertuarlari dramatik va musiqal...

This file contains 10 pages in PPTX format (4.7 MB). To download "o‘zbekkompozitorlariijodidasahnaviy musiqa janrlari - musiqali drama, opera, balet", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekkompozitorlariijodidasahn… PPTX 10 pages Free download Telegram