kolloid sistemalarni dializ yo’li bilan tozalash

DOCX 11 pages 113.6 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.6 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

kolloid sistemalarni dializ yo’li bilan tozalash. gemodializni o’tkazishda kimyoning ahamiyati. yuqori molekulyar birikmalar eritmalarining xossalari. qonning reologik xossalari. dag’al-dispers sistemalarning xossalari va ularni tibbiyot va farmakologiyada ishlatilishi toza kolloid eritmalar olish uchun kolloid eritmalar tarkibiahosil bo’lgan elektrolit (asos, kislota, tuz) lar va boshqa aralashmalar yo’qotiladi. kolloid eritmalarni tozaylash uchun «dializ», «elektrodializ» va «ultrafiltratsiya» usullaridan foydalaniladi. kolloid eritmalarni molekula va ion eritmalaridan (o’simik, hayvon va sun‘iy membranalardan o’tadigan aralashmalardan) tozalash dializ deb, unda ishlatiladigan asbob-uskunalar esa dializatorlar deb ataladi. kollodiy va tsellofanlardan sun‘iy membrana tayyorlanadi. kolloid eritmani tozalash uchun, uni sun‘iy membrana xaltachasiga (1) solib, so’ngra suvli idishga (2) botiriladi. kolloid eritmadagi molekula va ionlar elektrolitlar parda orqali o’tib, suvda diffuziyalanib chiqib ketishi natijasida kolloid eritma tozalanadi. dializ usuli kolloid eritmalarni laboratoriya sharoitlarida tozalashda keng ishlatiladi. elektrodializ kolloid eritmalarni tozalashda eng qulay usul hisoblanadi. elektrodializ elektr toki yordamida dializ jarayonini tez lashtirishdir. ishlatiladigan asbob elektrodializator deb atalib, u uch qismdan ibort …

2 / 11

alanib, kolloid eritmani elektrolitlardan tozalash mumkin. bu asbob voronkasimon idish bo’lib, uning keng tomoniga kollodiydan tayyorlangan membrana o’rnatilgan. filtrlashni tezlatish uchun voronkaning tor qismi bosim beradigan (vakum nasosi) nasosga ulanadi. tegishli membrana ishlatib, kolloid eritmani elektrolitlardan, shuningdek, bir zolni kkkinchi zoldan filtrlab ajratish mumkin. buning uchun membrana teshiklarining diametri bir zol zarrachasidan katta ikkinchi zol zarrachasidan kichik bo’lishi kerak. 1913 yilda a.v.lumanskiy kolloid eritmalarda kolloid zarrachalarni tsentrifuga yordamida cho’ktirib ajratib olish mumkinligini ko’rsatdi. bu usulni takomillashtirib, svedberg kolloid zarrachalarni cho’ktirishda hozzirgi zamon ultratsentrifugasini qo’lladi. u minutiga 60000 marotiba aylanadi. kolloid eritmalar, z o l l a r -zarrachalarining oʻlchami 1 nm dan 100 nm gacha boʻlgan yuqori dispers sistemalar. kolloid eritmalar gazeimon (tutun, budut, tuman), suyuq (emulsiyalar) va qattiq (aralashmalar, qattiq kolloid eritmalar, rangli shishalar) holatda boʻladi. kolloid eritmalar mono- va polidispers holatlarda boʻladi. monodispers holatdagi kolloid eritmalar faqat sintetik yoʻl bilan olinishi mumkin. polidispers kolloid eritmalar 2 usulda olinadi: …

3 / 11

eritmalar zol deb ataladi. zollarni nomlashda dispersion muhitni hosil qiluvchi modda asos qilib olinadi: dispersion muhit suv boʻlsa, gidrozol, organik modda boʻlsa, organzol, keyingilari kimyoviy tarkibiga koʻra benzozol, alkozol va boshqa deyiladi. agar dispersion muhit gaz boʻlsa, bunday zol aerozol, suyuq dispersion muhitga ega boʻlgan zollar esa liozollar (yun. lios — suyuqlik) deb ataladi. dispers faza zarrachalari bilan dispersion muhit zarrachalari orasidagi bogʻlanishga qarab, kolloid eritmalar liofob va liofil zollarga boʻlinadi. liofob zollarga dispers platina, kumush, oltingugurt zollari misol boʻla oladi. liofil zollarda esa bu bogʻlanish kuchli boʻladi, ularga oqsil, jelatina, pepsin va yuqori molekulyar moddalarning eritmalari kiradi. kolloid eritmalar sanoat, qishloq xoʻjaligi va tibbiyotda muhim rol oʻynaydi. barcha tirik organizmlar toʻqimalari va hujayralarining asosini tashkil etuvchi oqsil, nuklein kislotalar, kraxmal, glikogen kabi moddalar kolloid eritmalar holida uchraydi. tuproqning unumdorligi uning kolloid eritmalar xrlidagi qismining fizik-kimyoviy xossalariga, sement, chinni, keramika, sir va boʻyoqlar sifati ularning disperelik darajasi hamda kolloid eritmalarning …

4 / 11

berdi. konchilik, kunchilik, shisha va qog‘oz tayyorlash ishlari kimyo ilmining rivo-jiga ta’sir ko‘rsatdi. sohaning yetuk olimlari yetishib chiqdi. shulardan biri o‘rta asr kimyogarlarining ustozi jobir ibn xayyom (721–813) metallarning vu-judga kelishi nazariyasini ishlab chiqdi. olimning fikricha, yer ostida ikki xil buglanish amalga oshib, birinchisi nam, ikkinchisi yer moddasidan ko‘tariladigan quruq bug‘ bo‘lib, tutundan iborat. nam bug‘dan simob, quruq tutundan oltingu-gurt hosil bo‘ladi. o‘sha paytda ma’lum bo‘lgan mis, qo‘rg‘oshin, qalay va rux "no-raso" metallar qatoriga kiritilgan. oltin bilan kumush tarkibi toza bo‘lib, qolganlari aralashmalardan tashkil topgan degan fikrlar bildirilgan. "noraso" metallarni "takomillashtirish" va "tuzatish" orqali oltin va ku-mushga aylantirish mumkin degan g‘oya ilgari surilgan. bu murakkab vazifani amalga oshirish uchun ana shu metallarga iksirdan ozgina qo‘shish kifoya qiladi deb o‘ylaganlar. jobir ibn xayyom har qanday taxmin aniq ma’lumotlar bilan tasdiqlangandagina qabul qilinishi mumkin deb yozgan. kimyoda faqat taj-ribalarga suyanib ish ko‘rish kerakligini ham ta’kidlaganligi ma’lum. o‘rta asrlarda sharqning ikkinchi bir kimyogari …

5 / 11

qotishmalarni o‘z tarkibiy qismlariga ajratdi. xorazmlik ikki olim – abu abdullo muhammad ibn yusuf kotibiy xorazmiy va abdulhakim ibn abdulmalik al-kosiy ham kimyo tarixiga katta hissa qo‘shdilar. o‘rta osiyoda, umuman, sharqda kimyo fanining taraqqiyotida buyuk tabib va faylasuf abu ali ibn sinoning roli ham nihoyatda katta. ibn sino kimyogarlarning oddiy metallarni oltinga aylantirish to‘g‘risidagi fikrlariga keskin qarshi chiqdi. metallarning paydo bo‘lishi masalasida u ham jobir nazariyasiga o‘xshash nazariyani ilgari surdi; ammo ibn sinoning fikri-cha, o‘sha davrda ma’lum bo‘lgan har qaysi metall o‘zicha alohida bir moddadir (biror yagona metallning turi emas). bir metallni ikkinchisiga aylantirish uchun uning tarkibiy qismlari (oltingugurt, simob va boshqa aralashmalar) orasidagi nis-batni o‘zgartirish kerak. vaholanki biz bu nisbatning qanday ekanligini bil-maymiz, demak, uni o‘zgartirishga qodir emasmiz, deydi ibn sino. ibn sinoning metallar murakkab tarkibli moddalar ekanligi haqidagi fikri fandan uzoq bo‘lsa ham, uning oddiy metallarni iksir yordamida oltinga aylantirish mum-kin degan nazariyaga qarshi chiqib yozgan mulohazalari o‘rta …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kolloid sistemalarni dializ yo’li bilan tozalash"

kolloid sistemalarni dializ yo’li bilan tozalash. gemodializni o’tkazishda kimyoning ahamiyati. yuqori molekulyar birikmalar eritmalarining xossalari. qonning reologik xossalari. dag’al-dispers sistemalarning xossalari va ularni tibbiyot va farmakologiyada ishlatilishi toza kolloid eritmalar olish uchun kolloid eritmalar tarkibiahosil bo’lgan elektrolit (asos, kislota, tuz) lar va boshqa aralashmalar yo’qotiladi. kolloid eritmalarni tozaylash uchun «dializ», «elektrodializ» va «ultrafiltratsiya» usullaridan foydalaniladi. kolloid eritmalarni molekula va ion eritmalaridan (o’simik, hayvon va sun‘iy membranalardan o’tadigan aralashmalardan) tozalash dializ deb, unda ishlatiladigan asbob-uskunalar esa dializatorlar deb ataladi. kollodiy va tsellofanlardan sun‘iy membrana tayyorlanadi. kolloid...

This file contains 11 pages in DOCX format (113.6 KB). To download "kolloid sistemalarni dializ yo’li bilan tozalash", click the Telegram button on the left.

Tags: kolloid sistemalarni dializ yo’… DOCX 11 pages Free download Telegram