hasharotlarning tashqi tuzilishi

PPTX 33 pages 543.7 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 543.7 KB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

slayd 1 2-mavzu: hasharotlarni morfologiyasi va anatomiyasi bilan tanishish 1.hasharotlarning tashqi tuzilishi: bosh qismi ko'krak qorin va ularning o'simtalari hasharot tanasi harakatchan bo'lib, qator bo'g'imlarga bo'lingan. ularning .bo'g'imlari uzining boshlang'ich ketma-ket takrorlanishi yoki metamerligini yo'qotgan va tanasi uch qismga bo'lingan. bular bosh, ko'krak va qorin qismlardir. bosh qismi 5—6, ko'krak qismi 3 va qorin qismi 11 bo'g'imdan iborat. demak, hasharotlar tanasidagi bo'g'imlarning umumiy soni 19 tadan kam emas. 1-rasm. hasharotning morfologik tuzilishi (chigirtka misolida). 1-mo'ylov qismi, 2-ko'zi, oyoqlari, qanoti, i-bosh qismi, ii- ko'krak qismi, iii- qorin qismi. hasharot boshi (caput) hasharot boshi (caput) mustahkam pishiq kalla qutisi yoki bosh qalpog'idan tashkil topgan bo'lib, u boshning tashqi skeletini hosil qiladi. unda og'iz organlari, bir juft mo'ylov bir juft murakkab yoki fasetik ko'z va oddiy ko'z yoki ko'zchalar o'rnashgan. bosh o'simtalari. mo'ylovlar (2-rasm) bo'g'imlarga bo'lingan bir juft uzun hosilalardan iborat. mo'ylovlar hid bilish va sezish vazifasini bajaradi. ular yo'g'onlashgan bo'g'imdan boshlanadi (uni …

2 / 33

imon; 9 – tirsaksimon; 10 – patsimon; 11 – qilchali. og'iz apparati og'iz apparati yuqorigi lab, uch juft og'iz qismlari va tomoq ostligidan tashkil topgan. hasharotlarning turli usulda oziqlanishga moslashgan og'iz apparatlari bir qancha o'zgarishlarni kechirgan. kemiruvchi tipdagi og'iz apparatlari chigirtka, temirchaklar, kapalaklarning qurtlari, qo'ng'izlar va ba'zi to'rqanotlilarning lichinkalariga mansub bo'lib, ularda og'iz apparatlarining hamma qismlari to'liq bo'ladi. ko'krak ko'krak hasharotlarning boshi va qorin qismi orasida joylashadi. u uchta segmentdan: ko'krak oldi, ko'krak o'rtasi va ko'krak ortidan iborat. ko'krak segmentlari birmuncha harakatchan ravishda birikkan, ba'zida esa zich qo'shilib o'sadi. kutikula xalqasi tana segmentining skelet asosi hisoblanadi, mazkur halqalarning bir qanchasi ko'krak va qorin qismining skeletini hosil qiladi. tana segmentini hosil qiluvchi bunday xalqaning har qaysisi to'rtta alohida skleritdan: tepa skleriti – tergit, qorin skleriti – sternit va yon skleriti – pleyritlardan tuzilgan. ko'krakning har qaysisida bir juftdan oyoq, qanotli hasharotlarda esa o'rtada va ko'krak ortida bir juftdan qanotlari bo'ladi. shu …

3 / 33

chuqurchasi mavjud. ko'st kichkina bo'g'imcha bo'lib, toscha bilan harakatchan, son bilan esa kam harakatchan holda birikkan. toscha va ko'st oyoqning harakatchan bo'lishini ta'minlaydi. oyoqning eng kuchli va eng yirik qismi sondir. boldiri uzunligi jihatidan soniga o'xshaydi, ammo unga qaraganda ingichkaroq, ko'pincha tikanchalar bilan, yuqoriroq qismida esa pixchalar bilan ta'minlangan bo'ladi. panjasi oyoqning oxirgi qismini tashkil qiladi va oldingi qismlaridan farq qilib, ko'pincha bo'g'imlarga bo'lingan bo'ladi. hayot kechirish sharoiti va moslashish darajasiga muvofiq holda hasharot oyoqlarining har xil turlari vujudga kelgan. hasharotlarda yurish-chopishga moslashgan oyoqlar eng ko'p uchraydi. 3-rasm. hasharotlar oyoqlarining tuzilishi va turlari (bey-bienko, bogdanov-katkov va imme ma'lumotlari bo'yicha): 1 – yuguruvchi oyoqlar (jujelitsalar); t-toscha; k-ko'st; s-son; b-boldir; p-panja; 2 – sakrovchi oyoqlar (chigirtkalar); 3 – kovlovchilar (quyruqli qo'ng'iz); 4 – suzuvchi oyoqlar (suzuv-chilar); 5 – tutuvchi oyoqlar (beshik-tervatar); 6-yig'uvchi oyoqlar (asalarilar). qanotlari hasharotlarning qanotlari ko'p hollarda ikki juft bo'lib, havoda uchish vositasi sifatida xizmat qiladi. qanotlar ko'krakning o'rta va …

4 / 33

eriqanot ustligi, pt – pterostigma. qorin qorin hasharot tanasining uchinchi bo'limi hisobla-nadi. u bir-biriga o'xshash segmentlardan tashkil topgan. qorin segmentlari ko'kraknikiga nisbatan ancha sodda bo'lib, yuqori yarim xalqa tergitdan va ostki yarim xalqa sternitdan iborat. bu xalqalar tananing yon tomoni bo'ylab yumshoq pleyralar vositasida birikadi. qorinchiq o'n bitta segmentdan iborat, ammo evolyutsiya jarayonida qorin segmentlarining soni ayrim hasharotlarda juda qisqarib, atigi to'rt-beshtadan iborat bo'lib qolgan. qorinchiqning viii va ix segmentlarida tashqi jinsiy ortiqlar yoki genitaliyalar bo'ladi. erkaklardagi kopulyativ a'zo, bir qator hasharotlarning urg'ochilaridagi tuxumdon shular jumlasidandir. hasharotlardagi tserka, grifelka, to'g'ri qanotlilarning tuxumdoni, parda qanotlilarning nishi (nayzasi) qorinchiq oyoqlarining shakli o'zgargan nishonalaridir. hasharotlar anatomiyasi reja: hasharotlarning ovqat hazm qilish sistemasi hasharotlarning chiqarish sistemasi qon aylanish sistemasi qon aylanish sistemasi asab (nerv) sistemasi hasharotlarning ovqat hazm qilish sistemasi hasharotlarning ovqat hazm qilish tizimi og'iz teshigidan boshlanadi. undan keyin xalqum va qizilo'ngach keladi. u hasharotlarning ko'pchilik turlarida kengaygan yoki bo'rtib chiqqan bo'lib, uni …

5 / 33

'lmagan oziqa qoldiqlari orqa ichakka so'riladi. 5-rasm. hasharot tanasining ichki tuzilishi a-orqa tomoni va b-yon tomonidan ko'rinishi: 1,2-so'lak bezlari va ularning xaltasi; 3-jig'ildon; 4-oshqozon; 5-o'rta ichak; 6-malpigi naylari; 7-orqa ichak; 8,9-traxeya sistemasi naychalari; 10-qorin nerv zanjiri; 11-urug'don; 12-qo'shimcha bez; 13-yurak; 14-bosh miya; 15-simpatik nerv sistemasi; 16-pilorik o'simtalar. keyingi ichak xitin intimali bo'lib, ingichka, yo'g'on va to'g'ri ichaklarga bo'linadi. ichakning malpigi naychalari ochiladigan joyidan boshlanadigan bo'limida hazm bo'lgan oziqadagi suv so'rilib, ekskrement (tezak) hosil bo'la boshlaydi va u orqa (anal) teshik orqali chiqarib yuboriladi. malpigi naychalari (italiya olimi malpigi nomiga qo'yilgan) hasharotlarning eng asosiy chiqaruv a'zosi hisoblanadi. bu naychalar shiralardan tashqari hasharotlarning deyarli hamma turlarida bo'ladi. malpigi naychalari uchki qismi yopiq va gemolimfada erkin suzib turuvchi ipsimon naychalardan iborat. malpigi naychalarining ichki devori bir qavat epiteliy xujayralaridan iborat bo'lib, tashqi tomondan ba'zan parda bilan qoplangan, u gemolimfadan chiqindi mahsulotlarni so'rib olish uchun xizmat qiladi. malpigi naychalarining miqdori hasharotlarda turlicha bo'lib, 2 …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hasharotlarning tashqi tuzilishi"

slayd 1 2-mavzu: hasharotlarni morfologiyasi va anatomiyasi bilan tanishish 1.hasharotlarning tashqi tuzilishi: bosh qismi ko'krak qorin va ularning o'simtalari hasharot tanasi harakatchan bo'lib, qator bo'g'imlarga bo'lingan. ularning .bo'g'imlari uzining boshlang'ich ketma-ket takrorlanishi yoki metamerligini yo'qotgan va tanasi uch qismga bo'lingan. bular bosh, ko'krak va qorin qismlardir. bosh qismi 5—6, ko'krak qismi 3 va qorin qismi 11 bo'g'imdan iborat. demak, hasharotlar tanasidagi bo'g'imlarning umumiy soni 19 tadan kam emas. 1-rasm. hasharotning morfologik tuzilishi (chigirtka misolida). 1-mo'ylov qismi, 2-ko'zi, oyoqlari, qanoti, i-bosh qismi, ii- ko'krak qismi, iii- qorin qismi. hasharot boshi (caput) hasharot boshi (caput) mustahkam pishiq kalla qutisi yoki bosh qalpog'idan ta...

This file contains 33 pages in PPTX format (543.7 KB). To download "hasharotlarning tashqi tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: hasharotlarning tashqi tuzilishi PPTX 33 pages Free download Telegram