sof monopoliya

PPT 28 pages 570.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 570.0 KB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

«mikroiqtisodiyot» fanidan prezentatsiya * 12 – mavzu: nomukammal bozorda firmalar faoliyati * 1. raqobatlashmagan bozor turlari 2. oligopoliya 3. kurno modeli va muvozanati * sof monopoliya - bu bitta sotuvchi va ko'p xaridorlar qatnashgan bozor, yoki o'rnini bosadigan tovar bo'lmagan tovarni sotadigan yagona sotuvchi bo'lgan bozor vaziyati, yoki tarmoqda yagona hukmron firma bo'lib, firmaning ishlab chiqarish va sotish chegarasi tarmoq chegarasiga teng bo'lgan bozor. sof monopoliya va raqobatlashgan bozor bir-biriga teskari bozorlar hisoblanadi. * oligopoliya - bu shunday bozor turiki, undagi tovar taklifining hammasi, yoki deyarli hammasi bir necha ishlab chiqaruvchi firmalar tomonidan bo'lib olingan va bu bozorga yangi firmalarning kirishi katta to'siq orqali cheklangan bo'ladi. oligopoliya so'zi grekcha bo'lib (oligos - bir necha, poleo - sotaman) sotuvchilarning kamligini bildiradi. oligopol tarmoqlarga misol sifatida aqshning avtomobil sanoati, po'lat, alyumin, elektrouskunalar va kompyuter tarmoqlarini keltirish mumkin. bu tarmoqlarda ishlab chiqariladigan umumiy mahsulot hajmi bir necha firmalar hissasiga to'g'ri keladi. oligopolik bozorning …

2 / 28

zimlari soni yanada ko'payadi. * tarmoqga kirish to'siqlaridan quyidagilarni ko'rsatish mumkin. davlat tomonidan berilgan maxsus huquq. masalan mahalliy hokimiyatlarda aholiga transport xizmati ko'rsatish, pochta xizmati ko'rsatish, kommunal xizmati ko'rsatish va aloqa xizmati ko'rsatish bo'yicha monopol huquqlar berib, rasmiy to'siqlar yaratadi. patentlar va mualliflik huquqi, yangi texnologiya yaratganlar uchun patent va mualliflik huquqi berilishi, ularga ushbu yangilikni sotishda, undan foydalanish uchun litsenziya berishda monopol huquq beriladi. lekin bunday huquq ma'lum muddatgacha kuchga ega bo'ladi. aqsh da patent qonuniga ko'ra ixtirochi o'z ixtirosiga 17 yil egalik qiladi. * 3. biror bir ishlab chiqarish resursi taklifiga egalik qilish. masalan, amerikaning «de birs» kompaniyasi jahonda sotiladigan, qayta ishlanmagan olmosning 85 foizini nazorat qilgani uchun, olmos bozorida monopol hokimiyatga ega. yuqoridagilardan tashqari insonning noyob qobiliyati va bilimi ham monopoliyani vujudga keltiradi. * monopol hokimiyat. firma monopol hokimiyatga ega bo'ladi, qachonki u o'zining sotadigan tovari narxiga ta'sir qilaolsa, ya'ni o'zgartiraolsa. firma mahsulotiga bo'lgan talab chizig'i raqobatlashgan …

3 / 28

an talab ham bozor talabi hisoblanadi. monopolist o'z tovari narxini oshirsa unga talab kamayadi va aksincha, monopolist tovar narxini tushirsa unga talab ortadi. xuddi shunday sof monopolist taklifi ham bozor taklifi hisoblanadi. masalan tovar ishlab chiqarishning o'zgaruvchan xarajatlari oshsa, monopolist maksimal foyda olish uchun tovar hajmini qisqartiradi. taklif hajmining qisqarishi va xaridorlar o'rtasida raqobatning mavjudligi tovar narxini oshiradi. * monopol bozorda monopolist maxsulotiga bulgan talab chizig'i pastga yotiqroq va monopolistning chekli daromadi har doim narxdan kichik buladi. mr 1) narxning pasayishi umumiy daromadni o'sishiga olib keladi (mr>0), elastiklik birga teng bulganda (ep=1) umumiy daromad maksimumga erishadi (mr=0), elastik bulmagan qismida narxning pasayishi umumiy daromadni pasayishiga olib keladi (mr mr). mr=δr/δq=δ(p*q)/δq (1) mr= δp*q/δq + p*δq/δq=q*δp/δq+p (2) mr=p+q* δp/δq. (3) e=p/q* δq/δp, δp/δq=p/q*e. mr=p+q*p/q*e=p+p*1/e (4) 4-tenglama chekli daromadni xar qanday ishlab chiqarish xajmida tovar narxidan va talabning narxga kura elastikligidan bog'liq ekanligini kursatadi. * maksimallashtirish shartidan mr=p + p*1/ep = mc, …

4 / 28

listning maqsadi maksimal foyda olish bo'lsa, u tovar narxini xohlagancha oshira olmaydi. narx oshishi bilan mahsulotga talab kamayib boradi, narx oshishi ma'lum darajaga etganda umumiy daromad umumiy xarajatni qoplamaydi. monopolist qanday narx strategiyasini tutishini bilish uchun daromadning narxga ko'ra talab elastikligi bilan qanday bog'liqligini eslash zarur bo'ladi. talab chizig'ining elastik bo'lgan qismida narxning pasayishi umumiy daromadni o'sishiga olib keladi , elastiklik birga teng bo'lganda umumiy daromad maksimumga erishadi (mr=0), elastik bo'lmagan qismida narxning pasayishi umumiy daromadni pasayishiga olib keladi . shuni tushungan monopolist talab chizig'ining elastik bo'lmagan qismida harakat qilmaydi. biz ko'rsatamiz monopolist ham raqobatlashgan bozordagi firma kabi chekli harakat bilan chekli daromadni tengligini ta'minlaydigan hajmda mahsulot ishlab chiqarsagina maksimal foyda olishi mumkin (2-rasm). * 2- rasm. bo'lganda foydani maksimallashtirish grafigi. p p1 p* k mc pe m d=ar l mr q qe q* q1 0 e f * faraz qilaylik, monopol bozorda har bir birlik mahsulot soliqqa tortiladi. soliq …

5 / 28

ishadi. monopol raqobatlashgan bozorning samarali yoki samarasiz ekanligini tahlil qilish uchun raqobatlashgan va monopol raqobatlashgan bozorlarning uzoq muddatli oraliqdagi muvozanat holatlarini taqqoslaymiz. raqobatlashgan va monopol raqobatlashgan bozorlarning uzoq muddatli oraliqdagi muvozanat holatlari 4-rasmda keltirilgan. * 4-rasm. raqobatlashgan (a) va monopol raqobatlashgan (b) bozorlarning uzoq muddatli oraliqdagi muvozanat holatlari. ac mc c n d=mr p* q q* c mc ac pm n e d mr m q qn qm qe * bu ikki bozor o'rtasidagi farqlarni quyidagilarda ko'rish mumkin: raqobatlashgan bozorda bo'lsa, monopol raqobatlashgan bozordagi narx chekli xarajatdan yuqori , demak, iste'molchi qo'shimcha bir birlik mahsulot uchun to'laydigan narx, bir birlik mahsulotni ishlab chiqarish xarajatidan yuqori. raqobatlashgan bozorda muvozanat holat nuqtada (4-a -rasm) erishilsa, monopol raqobatlashgan bozorda nuqtada (4-b -rasm) erishiladi. raqobatlashgan bozorda talab chizig'i gorizontal bo'lib, firmaning foydasini nolga teng bo'lish nuqtasi o'rtacha xarajatning minimal qiymatiga to'g'ri keladi. monopol raqobatlashgan bozorda talab chizig'i pastga tomon yotiq bo'ladi, shuning uchun ham …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sof monopoliya"

«mikroiqtisodiyot» fanidan prezentatsiya * 12 – mavzu: nomukammal bozorda firmalar faoliyati * 1. raqobatlashmagan bozor turlari 2. oligopoliya 3. kurno modeli va muvozanati * sof monopoliya - bu bitta sotuvchi va ko'p xaridorlar qatnashgan bozor, yoki o'rnini bosadigan tovar bo'lmagan tovarni sotadigan yagona sotuvchi bo'lgan bozor vaziyati, yoki tarmoqda yagona hukmron firma bo'lib, firmaning ishlab chiqarish va sotish chegarasi tarmoq chegarasiga teng bo'lgan bozor. sof monopoliya va raqobatlashgan bozor bir-biriga teskari bozorlar hisoblanadi. * oligopoliya - bu shunday bozor turiki, undagi tovar taklifining hammasi, yoki deyarli hammasi bir necha ishlab chiqaruvchi firmalar tomonidan bo'lib olingan va bu bozorga yangi firmalarning kirishi katta to'siq orqali cheklangan bo'ladi. oligop...

This file contains 28 pages in PPT format (570.0 KB). To download "sof monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: sof monopoliya PPT 28 pages Free download Telegram