artishok

PPTX 33 pages 420.2 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 420.2 KB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

artishok o'simligining ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi. artishok o'simligining ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi. reja: 1. artishokni kelib chiqgan makoni va tarqalish tarixi. 2. artishok o'simligining klassifikattsiyasi va marfalogik belgilar. 3. artishokni biologik xususitlari 4. artishokni etishtirish texnologiyasi artishokning vatani o'rta er dengizi mamlakatlari hisoblanib, eramizdan 600 yillar ilgari misirda foydali o'simlik sifatida keng ishlatilgan. uning yovvoyi turlari, ayniqsa kanar orollari, afrikaning shimoliy qismida, madaniy holda esa evropa va janubiy mamlakatlarda ko'p uchraydi. artishok rossiyaga xvii asrda kelib qolganlligini, uni moskva atrofidagi sazavotkorlar issiqxonalarda o'stirib hosil olganligini, keyinchalik esa moskvadan kiev, nijniy novgorod, sank- peterbur, rotov, yaroslavl kabi xududlarga ham tarqalganligi qayt etilgan. 1918 yili peterburg sabzavotkorlari artishokdan yuqori hosil olib, uni sentyabir - oktyabir oylarida bir necha tonnalab sabzavot bazorlariga chiqarib sotilgani bayon qilingan. 1914 yilda rossiyada artishokning urug'i bo'lmaganligi sababli o'stirish to'xtab qoladi. uning urug'i evropa mamlakatlari ayniqsa, frantsiya, italiya, portugalidan keltirilgan edi. 1942-1944 yillarda maykopda (butunittifoq sabzavotchilik …

2 / 33

keng tarqalmagan. artishokni keng holda madaniylashtirish o'rta er dengizi atrofi mamlakatlaridan ispaniya orqali meksiksga ( janubiy amerika)ga o'tgan. u ekvator chili, peru va braziliya hamda argentinaning bazi bir rayonlarida odatiy sabzavot ekini sifatida ekilib kelingan. so'ngi 100 yillikda aqshda artishokni madaniylashtirish ishlari olib borilgan artishok o'simligining klassifikattsiyasi va marfalogik belgilar. murakkabguldoshlar oilasiga kiruvchi bu cynara scolmus l. sabzavot o'simligi bo'lib, uni 10 dan ortiq turlari mavjud. sabzavotchilikda ispan va tikanli artishoklar qolgan. hozirgi kunda yovvoyi holda o'sadigan va dorivor o'simliklarining 230 dan ortiq turlari tabobatda ishlatiladi. shulardan 171 turidan farmatsevtika sanoatida 250 xildan ortiq dori preparatlar olinmoqda. keyingi yillarda 10 ga yaqin yig'ma jilddagi fitopreparatlar turli xil kasalliklarni davolash uchun tadbiq qilindi. ammo hozirgacha o'zbekistonda etishtirilayotgan ko'plab shifobaxsh o'simliklarning jumladan, tikanli artishok – cynara scolmus l. ning sabzavot ekini sifatida etishtirish texnologiyasi ishlab chiqilgan emas. artishokni bioximyaviy tarkibi artishok savatchalari tarkibida fermentlardan inulaza va invertaza, uning bargida esa glyukozidlar saqlanadi. …

3 / 33

bir gektar maydondan yig'ilgan artishok urug'idan 400-500 kg gacha moy olish mumkin. artishokning bir tupida 6 g dan 50 g gacha urug' etiladi. bir gektar ekinzordan 40000 tup artishok o'ssa, shu maydondan 0.25 dan 2.0 tonnagacha urug' olish, ya'ni uni moy hisobiga o'tkazilsa, 0.061 dan 0.5 tonnagacha moy olish mumkin. moyli artishok rasmi artishok dorivor o'simlik sifatida xam foydalaniladi artishok tarkibida inulin saqlaydi. inulin organizmda tez o'zlashtiriladi. u qandli diabet kasalliklari uchun foydalidir. u jigar kasalliklari uchun ham tavsiya qilinadi. artishok yunon va rimliklarda qadimdan ma'lum bo'lgan hamda uni insonlarni sog'ligini tiklaydigan, ishchanlik qobiliyatini oshiradigan oziq-ovqat o'simligi sifatida juda ham qadrlashgan. o'simlikning yosh savatchalari, shiralari, gullari, barglari, ildizlari va uning boshqa qismlaridan olingan suyuqliklar buyrak, qorin va ichak surunkali kasalliklari, xususan, ich qotishi, jigar patologiyalari (sariq kasalligi, xoletsistit va boshq.) siydik haydovchi vosita sifatida ishlatilgan. uning shirasini asal bilan aralashtirib, stomatit, bolalarning til oqarishi, yorilish kasalliklarini davolashda foydalanganlar. dorivor artishok …

4 / 33

dan silos, senaj va quruq em – xashak, pichan tayorlash mumkin. artishokni sabzavot turlari artishokni sabzavot turi, uning yo'g'onlashmagan gulo'rni (savatchasi) ovqat sifatida ishlatiladi. uning tangachasimon o'rama barglari etlik, mazali va turli vitaminlarga boy bo'lganligi sababli pishirilib yoki xomligicha iste'mol qilinadi. angliya, frantsiya, ispaniya va evropaning boshqa mamlakatlarida uning yangi o'sib chiqqan yosh barglari ovqatga ta'm beruvchi ziravor sifatida ishlatiladi. oziqa sifatida artishokning ochilmagan savatchalari, ba'zan yosh novda barglari ishlatiladi. uning savatchalari ho'l paytida pishmagan yunon yong'og'i ta'mini eslatadi. shuningdek, artishokning gul nektari asalarilar uchun to'yimli ozuqadir. sabzavot artishokni marfologik belgilari o'simlik barglari patsimon qirqilga 80-100 sm uzunlikka ega bo'lgan tikanli barg bandini poyalar yassi – dumaloq yoki ovalsimon shakildagi, gullari savatchalarga yig'ilgan, savatchalari ko'zasimon tuzilishga ega, savatcha atrofidagi naysimon gullarni yaxshi ximoya qiladi. bir tup o'simlikda savatchalar soni 6-8 tadan 12-15 tagacha etadi. o'suv davri 180-200 kun davom etadi. artishok janubiy mintaqalarda ikkinchi yili gulpoya chiqaradi. agar yaxshi parvarish …

5 / 33

unib chiqadi, +3+5˚s issiq bo'lganda esa 10-12 kunda unib chiqadi. ekish muddatlari erta muddatda: issixonalarda ko'chatlari oldindan tayyorlagandan keyin bir yillik o'simlik sifatida o'stiriladi. ochiq erlarda ko'chatlari mart oxirlari aprel boshlarida o'tkaziladi. o'rtagi muddatda: ochiq dalaga urug'idan ko'chatsiz aprel - may oyida ekiladi artishok ekini qishga chidamli sabzavotlar qatoriga kiradi. shuning uchun uni ekish muddati to'g'ri tanlanmasa savatchasi hosil qilish davri issiq kunlarga to'g'ri kelib hosildorligi nafaqat kamayadi balki savatcha dag'allashib istemolga yaroqsiz bo'lib qoladi. er tayyorlash va ug'itlash artishok urug'ini ekishdan oldin (kuzda) er organik va mineral o'g'itlar bilan o'g'itlanib, 25-30 sm chuqurlikda shudgor qilinishi lozim. artishok o'g'itga ancha talabchan o'simlikdir. bir gektar maydonga 18-20t mahalliy o'g'it, 120-130 kg azotli o'g'it, 100-120 kg fosforli o'g'it va 80-100 kg kaliyli o'g'it solinsa, yaxshi natija beradi. artishok nordonligi (rn 6.4) dan past bo'lgan unumdor tuproqlarda yaxshi o'sadi va rivojlanadi. shu bilan birga u er osti sizot suvlari yaqin joylashgan erlarni yoqtiradi, …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "artishok"

artishok o'simligining ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi. artishok o'simligining ahamiyati, biologiyasi va etishtirish texnologiyasi. reja: 1. artishokni kelib chiqgan makoni va tarqalish tarixi. 2. artishok o'simligining klassifikattsiyasi va marfalogik belgilar. 3. artishokni biologik xususitlari 4. artishokni etishtirish texnologiyasi artishokning vatani o'rta er dengizi mamlakatlari hisoblanib, eramizdan 600 yillar ilgari misirda foydali o'simlik sifatida keng ishlatilgan. uning yovvoyi turlari, ayniqsa kanar orollari, afrikaning shimoliy qismida, madaniy holda esa evropa va janubiy mamlakatlarda ko'p uchraydi. artishok rossiyaga xvii asrda kelib qolganlligini, uni moskva atrofidagi sazavotkorlar issiqxonalarda o'stirib hosil olganligini, keyinchalik esa moskvadan kie...

This file contains 33 pages in PPTX format (420.2 KB). To download "artishok", click the Telegram button on the left.

Tags: artishok PPTX 33 pages Free download Telegram