umumiy osteologiya

PPTX 37 pages 953.6 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 953.6 KB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

1 chi amaliy mashg*ulot toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 109a-gurux talabasi abdullaev bexruzning anatomiya fanidan tayyorlagan mustakil ishi mavzu: umumiy osteologiya satxlar tugrisida ma'lumot anatomik terminlar anatomik terminlar suyak xujayralari umurtqa pog‘onasi umurtqa pog‘onasi (columna vertebralis) bir-birining ustida joylashgan 33-34 ta umurtqalar yig‘indisidan tashkil topgan bo‘lib, bular bo‘yin umurtqalari (yettita); ko‘krak umurtqalari (o‘n ikkita), bel umurtqalari (beshta), beshta dumg‘aza umurtqalari o‘zaro birlashib, bitta dumg‘aza suyagini hosil qilgan va dum umurtqalari bo‘limlariga ajratiladi. umurtqa pog‘onasining o‘rtacha uzunligi erkaklarda 73–75 sm, ayollarda esa 69–71 sm. shundan bo‘yin qismi uzunligi 13–14 sm, ko‘krak bo‘limi 27–30 sm, bel qismi 17–18 sm va dumg‘aza qismi 12–15 sm. umurtqa pog‘onasi har qaysi umurtqaning tayanch vazifasini bajaradigan tanasi (corpus vertebrae), ravog‘i (arcus vertebrae) bor, umurtqa ravog‘i tanasiga ikkita oyoqchasi (pediculi arcus vertebrae) orqali birlashib, umurtqa teshigini (foramen vertebrale) hosil qiladi. hamma umurtqalarning teshiklari birga qo‘shilib umurtqa kanali (canalis vertebralis) vujudga keladi, orqa miya ana shu kanalda joylashib, …

2 / 37

n umurtqasi (vertebrae cervicales), (s1–s7) 7 dona bo‘lib, yuqoridagi birinchi va ikkinchi umurtqalar boshqa beshta bo‘yin umurtqalaridan tuzilishi bo‘yicha ancha farq qiladi. veshta vo‘yin umurtqasi boshqa umurtqalar kabi tuzilgan. bo‘yin umurtqalarining tana (corpus vertebrae)lari kichkina ko‘ndalang oval shaklda bo‘lib, umurtqa teshigi (foramen vertebrale) katta burchak shaklida tuzilgan. ko‘ndalang o‘siq (processus tranversus)larning oldingi tomoniga embrion o‘sishi davridagi qovurg‘a qoldiqlari yopishib, ko‘ndalang o‘siq teshigi (foramen processus tranversus)ni hosil qiladi. bo‘yin umurtqasi vi umurtqaning oldingi do‘mbog‘i oldidan uyqu arteriyasi o‘tganligi uchun uyqu do‘mbog‘i (tuberculum caroticum) deb ataladi. arteriya jarohatlanganda shu do‘mboqchadagi qon tomirni bosib qon to‘xtatiladi. ko‘ndalang o‘simtalarda paydo bo‘lgan barcha teshikchalar yig‘indisi umurtqa arteriyasi kanali (canalis a. vertebralis) ni hosil qiladi. bu kanaldan shu nomli arteriya o‘tadi. bo‘yin umurtqasi ii–v bo‘yin umurtqalari tanasining orqa tomonida joylashgan o‘tkir qirrali o‘siq (processus spinosus) lar kalta va uchi ayri (vi–vii umurtqalar bundan mustasno) bo‘ladi. vii umurtqaning orqa o‘sig‘i boshqa bo‘g‘im umurtqalariga nisbatan uzun va yo‘g‘on …

3 / 37

rales), oldingi va orqa ravoqlarining qo‘shilib joylashgan yonbosh qismining yuqori va pastki yuzalarida bo‘g‘im chuqurchalari (foveae articulares superiores et inferiores) ko‘rinadi. yuqori bo‘g‘im yuzasi oval shaklli bo‘lib, ensa suyagidagi do‘ngsimon o‘siq bo‘g‘im yuzasi bilan bo‘g‘im hosil qilib qo‘shiladi. massae laterales ning orqasida umurtqa arteriya egati (sulci a.vertebrales) bor. axis bo‘yinning ii umurtqasi (axis – o‘qli) tishsimon o‘siq yoki tish (dens)ning bo‘lishi bilan boshqa hamma umurtqalardan ajralib turadi. ikkinchi umurtqa tishi birinchi umurtqa ravog‘ining ichki tomonida bo‘g‘im yuzasi (facies articularis anterior) bilan birlashib turishi kallaning har tomonga burilishiga imkon tug‘diradi. tishsimon o‘siq silindrsimon shaklli bo‘lib, uning uchi (apex) bor. o‘siqning oldingi yuzasida joylashgan bo‘g‘im yuzasi (facies articularis anterior) atlantning oldingi ravog‘ining ichki yuzasidan bo‘g‘im chuqurchasi (fovea dentis) bilan bo‘g‘im hosil qilib qo‘shilsa, dens ning orqa bo‘g‘im yuzasi (facies articularis posterior) esa atlantning ko‘ndalang joylashgan boylami bilan qo‘shiladi. axis ning ikki yonboshida joylashgan yuqori bo‘g‘im yuzasi (facies articularis superior) atlantning pastki bo‘g‘im …

4 / 37

tasno bo‘lib, tanasining yuqori qirrasida birinchi qovurg‘a uchun bitta butun qovurg‘a chuqurchasi (foveae costalis superior), tanasining pastida ikkinchi qovurg‘a uchun yarimta qovurg‘a chuqurchasi (foveae costalis inferior) bo‘ladi. o‘ninchi umurtqada esa (x qovurg‘a uchun) bitta yarim chuqurcha va xi–xii umurtqalarda har birining ikki yonboshida (tegishli qovurg‘alar uchun) bittadan to‘la chuqurcha joylashgan. umurtqa tanasi bilan uning ravog‘i o‘rtasida umurtqa teshigi (foramen vertebrale) bor. yuqori va pastdagi bir juftdan frontal holatda joylashgan bo‘g‘im o‘simtalari (processus atriculares superiores) bilan umurtqalar o‘zaro birlashib turadi. umurtqa tanasining ikki yonboshidagi ko‘ndalang o‘siqlarining old tomonida bo‘g‘im yuzachalari (fovea costalis processus transversus) joylashadi. umurtqa ravog‘ining o‘rta qismida o‘tkir qirrali o‘siq (processus spinosus) joylashgan. ko‘krak umurtqalari ko‘krak umurtqalari bel umurtqalari bel umurtqalari (vertebrae lumbales) 5 dona, umurtqalarga gavda og‘irligi tushganligi sababli, uning tanasi (corpus vertebrae) kattalashgan buyrak shakliga o‘xshash bo‘ladi, uning teshigi katta va uchburchak shaklidadir. bel umurtqalari ko‘ndalang o‘sig‘i (processus transversus) deyarli frontal vaziyatda bo‘lib, uchi orqaga qarab turadi. …

5 / 37

a tushishi natijasida hosil bo‘lgan. dumg‘aza suyagi uchburchak shaklida bo‘lib, serbar qismi tubi (asosi – basis ossis sacri) bor. uning ikki yonboshida esa tepa bo‘g‘im o‘sig‘i (processus articularis superior), pastga va oldinga qaragan uchi (apex ossis sacri) bor. dumg‘aza suyagi tubi bilan beshinchi bel umurtqasining tanasiga birlashadi. dumg‘aza suyagining oldingi chanoq yuzasi (facies pelvina) tekis va yoysimon bukilgan bo‘lib, to‘rtta oldingi teshiklar (foramina sacralia pelvina) va ko‘ndalang joylashgan chiziq (lineae transversae) lar ko‘rinib turadi. dumg‘aza umurtqalari dumg‘azaning orqa yuzasi g‘adir-budur bo‘rtib chiqqan bo‘lib, u umurtqa o‘siqlarining o‘zaro suyaklanib ketishidan 5 ta qirra va dumg‘azaning orqa to‘rtta teshiklari (foramina sacralia dorsalia) ni hosil qiladi. jumladan, o‘tkir qirrali o‘siqlarning birlashishidan dumg‘azaning o‘rta qirrasi (crista sacralis mediana),bo‘g‘im o‘siqlarining birlashishidan oraliq qirrasi (crista sacralis intermediana – orqa teshiklarning tashqi tomonida joylashgan) ko‘rinadi. nihoyat, umurtqalarning ko‘ndalang o‘siq qoldiqlari yig‘indisidan dumg‘aza suyagi orqa yuzasining eng chetida joylashgan lateral qirra (crista sacralis lateralis) lari ko‘rinadi. qirralardan tashqariroqda …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy osteologiya"

1 chi amaliy mashg*ulot toshkent tibbiyot akademiyasi termiz filiali 109a-gurux talabasi abdullaev bexruzning anatomiya fanidan tayyorlagan mustakil ishi mavzu: umumiy osteologiya satxlar tugrisida ma'lumot anatomik terminlar anatomik terminlar suyak xujayralari umurtqa pog‘onasi umurtqa pog‘onasi (columna vertebralis) bir-birining ustida joylashgan 33-34 ta umurtqalar yig‘indisidan tashkil topgan bo‘lib, bular bo‘yin umurtqalari (yettita); ko‘krak umurtqalari (o‘n ikkita), bel umurtqalari (beshta), beshta dumg‘aza umurtqalari o‘zaro birlashib, bitta dumg‘aza suyagini hosil qilgan va dum umurtqalari bo‘limlariga ajratiladi. umurtqa pog‘onasining o‘rtacha uzunligi erkaklarda 73–75 sm, ayollarda esa 69–71 sm. shundan bo‘yin qismi uzunligi 13–14 sm, ko‘krak bo‘limi 27–30 sm, bel qismi 17–18 s...

This file contains 37 pages in PPTX format (953.6 KB). To download "umumiy osteologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy osteologiya PPTX 37 pages Free download Telegram