o‘rta osiyo xonliklari tarixshunosligi

PPTX 29 pages 1.8 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint termiz davlat universiteti tarix fakulteti 4-bosqich 403-guruh talabasi tojiyeva nafisaning manbashunoslik va tarixshunoslik fanidan tayyorlagan t a q d i moti. mavzu:xvi-xix asrning birinchi yarmida o‘rta osiyo xonliklari tarixshunosligi. reja: 1.buxoro xonligi tarixshunosligi. 2.xiva xonligi tarixshunosligi. 3.qoʻqon xonligi tarixshunosligi. muhammad shayboniyxon (1500-1510) – shayboniylar davlatiga (1500-1601) asos soldi. lekin, shayboniylar ham ma`lum darajada iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sohada taraqqiyotga erishgan bo`lsalar-da, baribir ular ham mahalliy yirik yer-suv egalarining ayrimachilik harakatlariga barham bera olmadilar.abdullaxon soniy 1557 yili buxoroni egalladi va uzoq davom etgan urushlardan (1557-1582) so`ng movarounnahrni birlashtirdi. u davlatni markazlashtirdi, lekin uning vafotidan (1598 yil 8 fevral) keyin ayirmachilik harakati avj oldi mana shunday bir sharoitda movarounnahrlik yirik yer-suv egalari ruhoniylar va zodagonlar bilan til biriktirib, jo`jixonning o`n uchinchi o`g`li to`qay temur naslidan bo`lgan yormuhammadxonni taxtga o`tqizdilar. yangi sulola tarixda ashtarxoniylar (1601-1785) nomi bilan mashhur (asli xoji tarxon (astraxon)lik bo`lganlari uchun sulola shunday atalgan).bu davrda mamlakatda tarqoqlik yanada …

2 / 29

i ishlariga aralashuvi kuchaydi. mamlakatdagi beqarorlik ubaydullaxon soniy (1702-1711) hukmronligi yillarida juda kuchaydi. ulus hukmdorlari, balxdagi mahmudbiy qatag`on markaziy hukumatga bo`ysunmay qo`ydilar. samarqand va hisor viloyatlarida yuz qabilasi, shahrisabz va qarshida kenagas va mang`it qabilalari xonga qarshi isyon ko`tardilar. ubaydullaxon soniy o`rniga xon ko`tarilgan abulfayz (1711-1747) nomigagina xon bo`lib, hokimiyat bir guruh yirik boylar qo`liga o`tib qoldi. eron podshohi nodirshoh (1736-1747) movarounnahrdagi parokandalik va beqarorlikdan foydalanib, 1740 yilning kuzida buxoro xonligini o`ziga bo`ysundirdi. shundan keyin hokimiyat, asosan nodirshoh tarafdori, mang`it qabilasidan chiqqan nufuzli, katta yer egasi muhammad rahimbiy qo`liga o`tdi. abulfayzxon o`ldirilganidan keyin taxtga o`tkazilgan abulmo`min (1747-1751) va ubaydullaxon soniy boʻlib taxtni nomigagina boshqargan amalda hukumat muhammad rahimbiy qoʻlida boʻlgan. xorazmda hukm surgan shayboniylar sulolasi (1512-1688)ning ko`zga ko`ringan vakili, xiva xoni, tarixchi olim, tabib abulg`ozi bahodirxondir(1644-1663).abulg`ozixon murakkab siyosiy-ijtimoiy rivojlanish jarayonida, qaltis vaziyatda, shiddatli kurashlar oqibatida xiva taxtiga o`tirdi. u davlat boshlig`i sifatida feodal siyosiy tarqoqlikni tugatish, markazlashgan davlat hokimiyatini tuzish …

3 / 29

hohruhbiy buxorodan mustaqil bo`lgan qo`qon xonligi asos soldi. avvalgi qo`qon hukmdorlari o`zlarini «beklar» yoki «biylar» deb atar edilar. ular ichida olim (1798-1810) birinchi bo`lib o`zini «xon» deb atadi. muhammad alixon (1822-1842) davrida esa qozoqlar, qirg`izlar va tojiklar yashaydigan hududlarni ham egallagach, qo`qon xonligi juda keng va kuchli davlatga aylandi.shunga qaramay, qo`qon tarixnavislik maktabi xonlik tashkil topganidan ancha keyin shakllana boshladi. ilk tarixiy asar qo`qonda 1237/1823 yilda bitildi. muallifi – mirzo qalandar isfaragiy. u umarxon (1810-1822) saroyida muarrix va shoir mushrif nomi bilan ham tanilgan. asar «shohnomai umarxoniy», «shohnoma», shuningdek, «tarixi amir umarxoniy», «shohnomai nusrat payom» kabi bir necha nomlar bilan atalgan.mushrifning mazkur asari «umarnoma» manzumasining nasriy bayonidan iborat bo`lib, «umarnoma»ning o`zi «fazliy» taxallusi bilan mashhur bo`lgan shoir abdulkarim namangoniy qalamiga mansubdir. fazliyning ushbu asari ham 1237/1823 yilda bitilgan. boshqacha aytganda, fazliy o`z manzumasini tugatgan zahotiyoq, umarxon manzumaning nasriy bayonini tayyorlash uchun mushrifga ko`rsatma bergan. sababi manzulga tilining og`ir ekanligidan bo`lsa …

4 / 29

$manga garshi kurashish uchun birlasha olmadilar. bu ham yetmaganidek, buxoroning o'zida oe 1740-yilda eron | xonlikda yetakchi |} mavqega ega bo'lib olish niyatidan qaytmagan qarshi hukmdori muhammad hakimbiy_nodirshoh tomoniga o'tib ketdi. abulfayzxon eron bosqiniga qarshi kurashni uyushtira = olmadi va taslim bulfayzxon i bo'ldi. i } fi 4 | ] ~mang'tt hu muhammad.-rahimxon (1756-1758) mamlakatda o'zining mutlag hukmdorligini o'rnatish hamda ichki boshboshdogdlikni tugatish siyosatini tutdi. bunday siyosatdan ko'zlangan maqsad-markazlashgan ! davliatni-tiklash edi. muhammad rahimxon bu siyosatni ro 'yobga hga vi poa « se otaliq\ va askin shohmurod ‘ muhammad rrl rahimxon vafotidan so'ng uning amakisi doniyolbiy otaliq hokimiyatni o'z qo'liga oldi (1758- 1785). u o'zini xon atamadi va | abulfayzxonning : [doniyotbiy tatig nabirasi abulg'ozini amir shohmurod (1785-1800). amir doniyolbiy otaliqning to'ng'ich o'g'li bo'lib, yoshligidan xudojo'y, porso bo'lib o'sgan:madrasani bitirib, darvishlik suluki tarafdori, targ'ibotchisidan biriga aylanadi. shohmurod abulg'ozini hokimiyatdan chetlatib, o'zini buxoro amiri 3 “. . deb e'lon giladi va …$

5 / 29

i tarokima” va “shajarai turk”, “manofe'ul-inson” (“inson uchun foydali tadbirlar”) kabi tarixiy badily hamda tabiblikka oid nodir asarlar yordi. bu asarlar abu-rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik institutining qo’lvozmalar fohdida inv. no7668 (“shajarai turk”), inv. no1223(“shajarai tarokima”), inv. ne4017 (“manofe'ul- inson”) raqamlari ostida saqlanmoqda abulg’oziy bahodirxonning, «shajarai tarokima» asari yarim afsonaviy xususiyatga ega'bo’lsa-da, mahalliy xalqlarning kelib chiqishi ¥a ularning qadimiy tarixiga oid muhim ma'lumot bera “4 oluvchi noyob yodgorliklardan biridir. shu bois ham asar xvi - xvii asrlar tarixini tekshirish ya 6’rgahishda ishonchli, muhifntatixiy manba sifatida hozirgacha ham 0'2 ilmiy ahamiyatini yo’qotgani yo’q. xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida abulg’oziyxonning bu asari rus tiliga tarjima qilingan va 1898-1906 yillar orasida bir necha bor nashr etilgan. adabiyotshunos h.xudoynazarov va boshqa tarixchi olimlarning irofiga ko’ra, bu asar rossiya oliy o’quv yurtlarida sharq xalqlari tarixi va tilini o’qitishda ham ijobiy ta'sir etgan. 1810-yilda xonning toshkentdaligidan foydalanib, «olimxon toshkentda o'ldi», degan mish-mishlar tarqatishadi. taxtga uning ukasi umarxonni …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyo xonliklari tarixshunosligi"

prezentatsiya powerpoint termiz davlat universiteti tarix fakulteti 4-bosqich 403-guruh talabasi tojiyeva nafisaning manbashunoslik va tarixshunoslik fanidan tayyorlagan t a q d i moti. mavzu:xvi-xix asrning birinchi yarmida o‘rta osiyo xonliklari tarixshunosligi. reja: 1.buxoro xonligi tarixshunosligi. 2.xiva xonligi tarixshunosligi. 3.qoʻqon xonligi tarixshunosligi. muhammad shayboniyxon (1500-1510) – shayboniylar davlatiga (1500-1601) asos soldi. lekin, shayboniylar ham ma`lum darajada iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy sohada taraqqiyotga erishgan bo`lsalar-da, baribir ular ham mahalliy yirik yer-suv egalarining ayrimachilik harakatlariga barham bera olmadilar.abdullaxon soniy 1557 yili buxoroni egalladi va uzoq davom etgan urushlardan (1557-1582) so`ng movarounnahrni birlashtirdi. u davla...

This file contains 29 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "o‘rta osiyo xonliklari tarixshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyo xonliklari tarixshu… PPTX 29 pages Free download Telegram