manba va tarixning o'zi

PPTX 17 pages 600.6 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 600.6 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 408-guruh talabasi: mardonov firdavsning “manbashunoslik va tarixshunoslik” fanidan mustaqil ish taqdimoti. termiz davlat universiteti tarix fakulteti 403-guruh talabasi:mirzayev boburning “manbashunoslik va tarixshunoslik” fanidan mustaqil ish taqdimoti. fan o’qituvchisi: phd qarshiyev i. mavzu: sharq qo’lyozmalari va ularning svilizatsiya tarixida tutgan o’rni reja: 1.o’rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida eron ahamoniylari va yunon rim tarixchilarining o’rni. 2. behistun yozuvlarida siyosiy tarix va o’rta osiyoning qadimgi aholisi haqida yunon-rim mualliflar 3. o’rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari 4. xitoy manbalarida qang‘ vadayyuan (dovon) podsholigi haqida xitoy manbalari mil avv. ii ming yillikning ikkinchi yarmi eron va turonzamin uchun tub ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar va siyosiy voqealarga boy davr bo‘ldi. ―avesto manbasining real hayot va diniy rivoyatlar asosida bitilgan ma‘lumotlari tahlilida fors va eron atamalarining o‘rta sharqda paydo bo‘lishini qadimgi xalqlar migratsiyasi bilan bog‘lash an‘anaga aylandi. ana shu an‘anaga asoslanilsa, forslarning ajdodlari oriylar dastlab akkadcha ―elamtu‖ga (―tog‘li mamlakat‖) joylashgan. elamitlar esa …

2 / 17

arining xo‘jayiniga aylanadi. mil.avv. viii asrning oxiri va vii asrning boshlarida oriylarning nufuzli sardorlaridan biri ahamen o‘z sulolasiga asos soladi. behistun yozuvlari. bu kitob doro i davrida kirmanshoh va hamadan shahri o‘rtasidagi yo`lda baland qoyatoshda qadimgi fors, elam va akkad tillarida bitilgan. yozuvda shoh doro i xabar qiladi: ―men — doro, ulug` podsho, shahanshoh, mamlakatlar podshosi, vishtasp o`g`li, arshan nevarasi, ahamoniy.axuramazda irodasi bilan quyidagi davlatlarni qo`limga kiritib, ularning podshosi bo`ldim: fors, elam, bobil, ossuriya, arabiston, misr, lidiya, moniya, armaniston, kappadokiya, parfiya, drang`iyona, arya, xorazm, baqtriya, so`g`diyona, gandxara, saka, sattagadiya, araxoziya, makka. hammasi bo`lib 23 davlat‖. shoh doro i davom etib, ―men bobilda bo`lganimda, quyidagi davlatlar mendan ajralib chiqib ketganlar: fors, elam, midiya, ossuriya, misr, parfiya, marg`iyona, sattagodiya, saka‖. behistun yozuvida yana quyidagi xabarlarni o`qiymiz: ―marg`iyona nomli davlat mendan ajralib chiqib ketdi. marg`iyonalik frada ismli bir odam o`zini viloyatning hokimi deb e`lon qildi. keyin men, baqtriya satrapi, bo`ysunuvchi odamim fors dadarshishni …

3 / 17

lari (―lojuvard yo‘l‖, ―shoh yo‘li‖, ―buyuk ipak yo‘li‖, ―nefrit yo‘li‖ va b.) mamlakatlar iqtisodiy hayotida katta o‘rin tutgan. ana shu yo‘llarning muayyan qismini nazorat qilish (chunki undan katta daromad kelardi) va nazorat hududlarini kengaytirish maqsadida turli bahona va sabablar qidirilib, asosiy maqsad yo‘lida mamlakatlararo urushlar bo‘lib turgan. ana shunday jangu-jadallardan biri mil.avv. vi-iv asrlarda qadimgi forslar bilan yunonlar o‘rtasida olib borilgan urushlar edi. qadimgi dunyoning bu ikki buyuk imperiyasi (ahamoniylar va yunoniston) o‘rtasida boshlangan urushlarda o‘rta osiyoning qadimgi xalqlari ham qatnashganlar. shu munosabat bilan yunon mualliflari o‘rta osiyo xalqlari haqida tarix uchun qimmatli ma‘lumotlar qoldirganlar. ayniqsa, qadimgi yunonistonning yuksak ilmiy va madaniyat markazlaridan bo‘lgan kichik osiyo shaharlari, ulardan chiqqan olim-u fuzalolar, eron va turonzaminning qadimgi xalqari haqida ko‘p qiziqarli ma‘lumotlar beradilar. qang’ davlati. xitoy manbalarida qang‘ davlati kanguy yoki kantsuy deb atalgan. xitoy tarixchisi sima syan o‘z xotiralarida kanguylarning joylashishi, harbiy kuchi, urf-odati, ularga qo‘shni xalqlar haqida qisqacha ma‘lumot beradi.kanguylar …

4 / 17

toy manbalariga ko‘ra, qang‘arlarda davlat bo‘lganligi haqida ma‘lumotlar bor. iskandar harbiy yurishlaridan keyin o‘rta osiyoning qadimgi erksevar ko‘chmanchi qabilar janubda yunon-baqtriya davlati tashkil topgach, darxol shimolda ko‘chmanchi qabilalar va o‘troq aholi mahalliy hokimliklari ittifoqi asosida o‘z davlatini tuzadilar. bu davlat yarim o‘troq, yarim ko‘chmanchi qabilalar konfederatsiyasi sifatida tashkil topgan qang‘davlati edi. muntazam harbiy kuchga ega bo‘lgan bu davlatning siyosati o‘rta osiyo janubida tarkib topgan yunonlar hukmronligiga qarshi qaratilgan edi. shunisi alohida tahsinga sazovorki, bu davlat aholisi ikki tilda (sug‘diy va turkiy) so‘zlashuvchi qabila va elatlardan tashkil topgan bo‘lib, bu zaminda yashovchi qadimg eroniy tillarda so‘zlashuvchi tubjoy xalqarning janubiy sibir, oltoy, janubi-sharqiy urolorti, sharqiy turkiston va yettisuv viloyatlarida yashovchi turkiy qabilalar bilan aloqalari, yaqinlashish jarayonlari jadallashadi. dayyuan (dovon) podsholigi qadimgi xitoy manbalarida qang‘ davlatiga qaraganda dovon podsholigi haqida ma‘lumot ko‘proq. qadimgi xitoy tarixchisi sima syanning ―tarixiy xotiralar‖ (―shi ji‖) asarida yozilishicha: ―dovon xan sulolasidan 10 mingli (li qadimda tahminan 0,5 km …

5 / 17

rbda baqtriya, shimoli-sharqda usun, sharqda dandan uylik, udun bor ekan. mil.avv. ii asrda, ya‘ni xitoy elchisi chjan syan qadimgi farg‘onaga kelganda, bu yurt qishloq va shaharlari obod, sug‘orma dehqonchilik va hunarmandchilik xo‘jaliklari yuksak darajada rivojlangan, kuchli qo‘shinga ega mamlakat edi. chjan syan imperator saroyiga yuborgan hisobotida bu mamlakatni ayyuan deb ataydi va uning aholisi juda xushmuomala, mehmondo‘st, ko‘ngli ochiq odamlar ekanligi, ular arpa, bug‘doy, sholi, beda, momiq (paxta) ekib, yuqori hosil olishini yozadi. dayyuanliklarda bog‘dorchilik rivojlanganligi, ular uzumdan kishi kayfiyatini ko‘taruvchi ichimlik tayyorlashlari, har bir xonadonning yerto‘lasida bir nechalab katta xumlarda bunday ichimlik borligi haqida shunday yozadi: ―dayyuanning barcha joylarida uzum vinosi tayyorlaydilar. boy xonadonlar uni katta miqdorda tayyorlaydi, bu ichimlik xumlarda bir necha o‘n yillarda ham buzilmay saqlanadi4‖. bog‘larida uzumdan tashqari, anor, yong‘oq va boshqa mevali daraxtlar ko‘p bo‘lgan. xitoy tarixchilari bu mevalarning xitoyda paydo bo‘lishini dayyuan bilan bog‘laydilar. xulosa o‘rta osiyo xalqlari tarixi juda qadimiy tarix. u qadimgi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "manba va tarixning o'zi"

termiz davlat universiteti tarix fakulteti 408-guruh talabasi: mardonov firdavsning “manbashunoslik va tarixshunoslik” fanidan mustaqil ish taqdimoti. termiz davlat universiteti tarix fakulteti 403-guruh talabasi:mirzayev boburning “manbashunoslik va tarixshunoslik” fanidan mustaqil ish taqdimoti. fan o’qituvchisi: phd qarshiyev i. mavzu: sharq qo’lyozmalari va ularning svilizatsiya tarixida tutgan o’rni reja: 1.o’rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida eron ahamoniylari va yunon rim tarixchilarining o’rni. 2. behistun yozuvlarida siyosiy tarix va o’rta osiyoning qadimgi aholisi haqida yunon-rim mualliflar 3. o’rta osiyoning qadimgi xalqlari haqida xitoy manbalari 4. xitoy manbalarida qang‘ vadayyuan (dovon) podsholigi haqida xitoy manbalari mil avv. ii ming yillikning ikkinchi yarmi eron va...

This file contains 17 pages in PPTX format (600.6 KB). To download "manba va tarixning o'zi", click the Telegram button on the left.

Tags: manba va tarixning o'zi PPTX 17 pages Free download Telegram