mikroorganizmlar

PPTX 19 pages 557.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 557.7 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

viruslarning uzaro tasiri va diagnostikasi mikroorganimzlarning oziqlanishi va nafas olish turlari .(kópayishi turlari.) mikroorganizmlarning oziqlanishi. mikroorganizmlarni u yoki bu moddaga bo‘lgan muhtojligini, uning hujayrasini kimyoviy tarkibini o‘rganish orqali topish mumkin. bir so‘z bilan aytganda, hujayra tarkibini tashkil qiluvchi barcha elementlar oziqa muhitida bo‘lishi shart. yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan elementlar orasida eng biogenetik hayotiy zarur element uglerod hisoblanadi. xunki, uglerod mikrob hujayrasini sintez qiladigan barcha organik moddalar tarkibiga kiradi. uglerod, kislorod, vodorod, azot va oltingugurt bilan o‘zaro aloqaga kirib, hayotiy zarur moddalar sintez bo‘lishiga xizmat qiladi. aminokislotalar, oksidlar, karbon suvlar, uglevodlar, nuklein kislotalar, yog‘lar va hakoza shular jumlasidandir. ikkinchi, eng muhim, biogen element, bu azotdir. azot mikroorganizmlarni o‘sishi, rivojlanishi va ko‘payishi uchun o‘ta zarur bo‘lgan aminokislotalar, oqsil moddalr, nuklein kislotalar tarkibiga kiradi. mikroorganizmlarning oziqlanishida boshqa elementlar ham, jumladan, fosfor, oltingurgut, kislorod, temir, kaliy, kalsiy va boshqa elementlar ham zarur. ularning birortasi oziqa tarkibida bo‘lmasa, mikroorganizmlarning o‘sishi juda ham sekin kechadi yoki umuman …

2 / 19

yaga fotosintez qiluvchi bakteriyalar kiradilar fotogeterotroflar - energiya manbai sifatida yorug‘lik va oziqa sifatida organik moddalarni ishlatadigan mikroorganizmlar. bularga yashil va to‘q qizil rangli bakteriyalar kiradi. xemoavtotroflar - kimyoviy energiya manbai va uglerod sifatida co2 ni ishlatadilar xemogeterotroflar - kimyoviy energiya manbai va asosiy uglerod manbai sifatida organik moddalarni iste’mol qiladilar. shuni ham aytib o‘tish lozimki, bu kategoriyaga kiruvchi mikroorganizmlar uchun birgina organik modda ham energiya, ham uglerod manbai bo‘lib xizmat qilishi mumkin. bu kategoriyaga zamburug‘lar va ko‘plab bakteriyalar kiradilar mikroorganizmlarning nafas olishi nafas olish - atf hosil boladgan oksidlanish-qaytarilish jarayoni bo‘lib, vodorodlar (elektronlarlarni) donori bo‘lib organik yoki anorganik birikmalar rol o‘ynaydi, vodorodlarni (elektronlarni) akseptori bo‘lib hamma vaqt anorganik birikmalar xizmat qiladi. agar oxirgi akseptor bo‘lib molekulyar kislorod xizmat qilsa, bunday nafas olish jarayoni aerob nafas olish deyiladi. ba’zi mikroorganizmlarda oxirgi elektron akseptori vazifasini molekulyar kislorod emas, balki anorganik birikmalar - nitratlar, sulfatlar va karbonatlar bajaradi. bu anaerob nafas olishdir. …

3 / 19

n vodorod atomlari akseptorlarga o‘tadi. bu fazada bir qancha reaksiyalar amalga oshib ularni krebs sikli yoki trikarbon sikli deyiladi. ikkinchi fazada ajralgan vodorod atomlari kislorod bilan oksidlanadi va atf hosil bo‘ladi. ikkala faza birgalikda substratni co2 va h2o va biologik foydali energiya hosil bo‘lishiga olib keladi (atf va boshqa birikmalar). quyida inog‘omova (1983) s.p.kostichev fikriga ko‘ra aerob nafas olishda pirouzum kislota (cn3cocoon) hosil bo‘lishi asosiy o‘rinni egallashi va asosiy jarayonlarni quyidagicha tushuntiradi. nafas olish protsessida pirouzum kislotadan so2 ajraladi va sirka kislota hosil bo‘ladi. sirka kislota atsetil (cn3-co) gruppa shaklida koenzim-a fermentiga birikib, atsetilkoenzim-a (cn3-coc-co-a) degan moddaga aylanadi. bu modda suv ishtirokida oksalat-sirka kislota bilan qo‘shilishi natijasida limon kislota hosil bo‘ladi limon kislota tarkibidan bir molekula suv ajralib sis-akonit kislota hosil bo‘ladi. sis-akonit kislotaga bir molekula suv birikib, izolimon kislota hosil qiladi. bu kislota vodorodini yo‘qotib, oksalat-qahrabo kislotaga aylanadi. reaksiya vaqtida suv va organik moddalardan ajralgan vodorod va elektronlar (2n+ …

4 / 19

amin aminokislotalari, yog‘ kislotalar, yog‘lar, oqsillar, vitaminlar sintezlanishi mumkin. nafas olish protsessida hosil bo‘ladigan energiyaning bir qismi mikroorganizmlarda yorug‘lik energiyasi shaklida tarqaladi. kislorodga bo‘lgan munosabatiga qarab, bakteriyalarni bir necha guruhlarga ajratish mumkin. ko‘pchiligi havo kislorodi bo‘lishini talab qiladi, bular aeroblardir. aksincha, anaeroblar havo kislorodi bo‘lmasa yaxshi rivojlanadi, bular anaeroblardir. fakultativ anaeroblar substratda oz miqdorda kislorod bo‘lsa yaxshi rivojlanadi obligat aeroblar atmosferada 21% kislorod bo‘lsa yaxshi rivojlanadi odatda, suyuq va qattiq oziq muhiti yuzasida o‘sadi (vabo vibrioni, sarsinalar, sil tayoqchalari va boshqalar). mikroaerofillar oz miqdorda (10%) kislorod bo‘lsa ham o‘sa oladi (sut kislotali bijg‘ituvchilar). fakultativ aeroblar molekulyar kislorod bo‘lmasa ham ko‘paya oladi (ko‘pchilik patogen va saprofit bakteriyalar) obligat anaeroblar kislorod bo‘lsa rivojlana olmaydi. kislorod cheklovchi salbiy faktor (qoqshol klostridiysi, botulizm, gazli gangrena tayoqchalari) mikroorganizm o’sishi va ko’payishi. mikroorganizmlar ham o’sadi, ham ko’payadi. o’sish deganda, hujayradagi butun kimyoviy moddalarning (oqsil, rnk, dnk va boshqalar) bir-biriga mutanosib tarzda ko’payishi tushiniladi. o’sish natijasida hujayraning …

5 / 19

da, qarama-qarshi yo’nalishda ketadi va u ikkilanib qiz hujayralarga o’tadi. qiz hujayrada ham dnk ketma-ketligi ona hujayranikidek bo’ladi. replikasiya bakteriya hujayrasining ko’payishiga ketadigan vaqtning 80% ni egallaydi. dnk replikasiyasidan so’ng, hujayralararo to’siq hosil bo’ladi. bu murakkab jarayondir. avvalo hujayraning ikki tomonidan sitoplazmatik membrananing ikki qavati o’sadi, so’ngra ular orasida peptidoglikan (murein) sintezlanadi va nihoyat to’siq hosil bo’ladi. to’siq ikki qavat sitoplazmatik membrana va peptidoglikandan iborat. dnk replikasiyasi davomida va bo’luvchi to’siq hosil bo’lishi vaqtida hujayra uzluksiz o’sadi. bu vaqtda hujayra devorining peptidoglikani, sitoplazmatik membranasi, yangi ribosomalar va boshqa organellalar, birikmalar, xullas sitoplazmadagi birikmalar hosil bo’ladi bo’linishning oxirgi bosqichida hujayralar bir-biridan ajraladi. ba’zan esa bo’linish jarayoni oxirigacha bormay, bakteriya hujayralarining zanjiri hosil bo’ladi. mikroorganizm spora hosil qilishi. tayoqchasimon bakteriyalarning ba’zi turlari rivojlanish bosqichining ma’lum davrida spora hosil qiladi. bunda mikroorganizmlarning vegetativ hujayrasi ichidagi sitoplazmaning hammasi yoki bir qismi quyuqlashib, shar yoki ellips shaklga kiradi. bu spora deb aytiladi. hujayra po’sti spora …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlar"

viruslarning uzaro tasiri va diagnostikasi mikroorganimzlarning oziqlanishi va nafas olish turlari .(kópayishi turlari.) mikroorganizmlarning oziqlanishi. mikroorganizmlarni u yoki bu moddaga bo‘lgan muhtojligini, uning hujayrasini kimyoviy tarkibini o‘rganish orqali topish mumkin. bir so‘z bilan aytganda, hujayra tarkibini tashkil qiluvchi barcha elementlar oziqa muhitida bo‘lishi shart. yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan elementlar orasida eng biogenetik hayotiy zarur element uglerod hisoblanadi. xunki, uglerod mikrob hujayrasini sintez qiladigan barcha organik moddalar tarkibiga kiradi. uglerod, kislorod, vodorod, azot va oltingugurt bilan o‘zaro aloqaga kirib, hayotiy zarur moddalar sintez bo‘lishiga xizmat qiladi. aminokislotalar, oksidlar, karbon suvlar, uglevodlar, nuklein kislotalar, yog‘...

This file contains 19 pages in PPTX format (557.7 KB). To download "mikroorganizmlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlar PPTX 19 pages Free download Telegram