o'zbek tilining sohada qo'llanilishi fanidan punktuatsiya va tinish belgilari

PPT 16 pages 406.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 406.0 KB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

slayd 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali sabzovotchilik – polizchilik va kartoshkachilik yo’nalishi 1 – kurs talabasi eshboyeva maftunaning o’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan punktuatsiya va tinish belgilari mavzusida tayyorlagan taqdimoti termiz– 2021 reja: 1. o`zbek tili punktuatsiyasi. 2. o`zek tilida tinish belgilari. 3. nuqta. 4. so’roq belgisi. 5. undov belgisi. 6. vergul. 7. qavs. 8. nuqtali vergul. 9. ko’p nuqta. 10. tire. 11. qo’shtirnoq. 12. ikki nuqta. o`zbek tili punktuatsiyasi. pungtuatsiya yozma fikrni aniq va ravon, tushunarli va ifodali bayon qilishda muhim ahamiyatga egadir. yozma nutqning ayrim leksik-garamatik vositakar bilan ifoda qilish mumkin bo’lmagan tomonlarini ifoda qilishda pungtuatsiyaning ahamiyati yanada ortadi. pungtuatsiya tilshunoslikda uch ma’noda qo’llanadi: tinish belgilari sistemasi va ularninq qo’llanish qoidalari haqidagi bilim: tinish belgilarining qo’llanishi haqidagi qoidalar to’plami: tinish belgilari. umuman, pungtuatsiyaning tekshirish obekti tinish belgilaridir. pungtuatsiya grafika va orfografiya, sintaksis, intonatsiya bilan uzviy aloqadordir. o’zbek tili …

2 / 16

zariy jihatdan chuqur ishlanganligi, bilan bog’liq. pungtuatsiya prinspi –tinish belgilarining qaysi usul va tartibda qo’llanilishi demakdir. o’zbek tili pungtuatsiyasining prinsplsri quyidagilardir. 1. logikgrammatik tamoyil. bu prinsipda tinish belgilarining qo’llanishi nutqning mazmuni, tuzilishi, intonatsiyasi bilan bog’liq. 2. stilistik tamoyil. bu prinspda tinish belgilarining qo’llanishi nutq stili bilan aloqador bo’ladi. 3. differentsiya tamoyil. bu prinspda tinish belgilarining qo’llanishi yozuv texnikasi (formasi) ni aniqlash (differentsiya qilish) bilan bog’liq. tinish belgilarining qo’sh qo’llanish sistemasi (masalan boshida yoki oxirida ikki qo’shtirnoqning barobar qo’llanishi) ham shu prinspga a’loqador. o’zbek tilida tinish belgilari nomi shakli nuqta . so’roq belgisi ? undov belgisi ! nuqtali vergul ; k’p nuqta (uch nuqta) … vergul , ikki nuqta : tire - qavs () tirnoq (qo’shtirnoq) “” tinish belgilarining tasnifi. o’zbek tilida tinish belgilari quyidagi xususiyatlari asosida klassifikatsiya qilinadi: 1. qo’llanish o’rniga ko’ra. 2. qo’llanish usuliga ko’ra. 3. tuzilishiga ko’ra. tinish belgilari qo’llanish o’rniga ko’ra uch gruppaga bo’linadi: 1. gap oxirida …

3 / 16

k’ra ikkiga bo’linadi. 1. bir elementli tinish belgilari. 2. ko’p elementli tinish belgilari. bir elementli tinish belgilariga vergul, tire, nuqta kiradi. qolgan tinish belgilari ko’p elementlidir. nuqta quyidagi o’rinlarda qo’llanadi! 1. darak gap oxirida: og’irliklarni engmoq mardning ishi. (p.t) 2. tinch oxang bilan aytilgan buyruq gaplar oxirida: avval o’yla, keyin so’yla. (maqol) 3. remarka tipidagi gaplar oxirida: jamila. jnajon, ukamni boylar xizmatiga bermang, bir iloj qilib, birovga berib o’qiting, men uchun koyimasangiz ham bo’ladi, meni qarg’amang, qarg’amang badbaxt qizingizni, onajon! qanday issiq mehribon ko’krak bu! (boshini rahima xola ko’ksiga qo’yar, yig’lar) nima qilay ilijim yo’q. (birdan qo’rqinchli bir fikr kelar.) . onajon! bolam nimabo’ldi, bolam?! axir men unga zo’r umidlar bog’lagan edim, men uni o’qitarman degan edim, u menga g’ofirjondan bir xotira edi, axir, ona, o’zingiz o’ylang, bolam kundoshlar qo’lida xo’rlanadimi? (h.h) 4. numerativlar bilan ko’rsatilgan gaplar oxiriga: bir sostavli gaplar bosh bo’lagining tabiatiga ko’ra ikkiga bo;linadi: 1. egasiz gaplar. …

4 / 16

biror so’z yoki jumla gumon yoki anglashilmovchilik tug’dirsa, bunday so’z yoki jumladan so’ng so’roq belgisi qo’yiladi va bu qava ichiga olinadi: “mihail ivanovich akaskin qiriq besh yashar qolin (?) gavdali, mo’ylovdor, hushmuomala, xulqi soda va yoqimli kishi edi”. (o) 3. kim, nima, qanday, qachon, qanday qilib, nima qildi kabi so’z va iboralar so’roq ma’nosida ishlatilsa, ulardan so’ng so’roq belgisi qo’yiladi. ega kim?, nima?, qaer?, degan so’roqlarning biriga javob bo’ladi. so’roq belgisi undov belgisi quyidagi o’rinlarda qo’llanadi: 1. undiv gaplar oxirida: chindan ham poyonsiz cho’lda hayot tantana qildi! (sh.p) 2. buyruq gaplar oxirida: qahramonim, arslanom, mehribonim, bo’l omon! (h.o) 3. bo;laklarda ajralmaydigan gaplar, nominative gaplar emotsionallikka ega bo’lganda, ulardan so’ng undov belgisi qo’yiladi: siz chakana mehnat qilmadingiz. qoyil! nogoh katta darvoza tomondan tanish ovoz yangradi: - erma taka! – gulnoraning yuqori to’lqinlanib ketdi (o.) 4. gap boshida kelib, his-hayajon bilan aytilgan undalmalardan so’ng undov belgisi qo’yiladi: onajonlarim! nechuk shmol uchirdi? (a.q) …

5 / 16

dehqonlar undan kuchli. (sh. p.) vergul o’zbek tilida quyidagilar qavsga olinadi: 1. kiritma konstruksiyalar: men mulla akani (muqumiyni shunday atardilar) bohavoroq deb supachaga boshlab keldim. (tuyg’un) 2. remarklar: sodiq. qizarib ketgan ekanman, qarang, aka, mingboshini ham (bo’ripolvonga kalla solib ko’rsatmoqchi bo’lib yoqasidan oladi, u qo’rqib dodlab yuboradi) mana shunday kalla qilib cho’ziltirmoqchi edim-u, nomardlar orqadan kelib qolimni bog’lab qoldilar. (nazir safarov.) 3. tsitata yoki misolning manbai: badantarbiya bilan mo’tadil va o’z vaqtida shug’ullanuvchi kishi kasalliklarning davosiga muhtoj bo’lmaydi. (abu ali ibn sino.) 4. tushintirish izoh, o’qitish ma’nosidagi so’z, birikma va gaplar: yashsin jonajon mustaqil o’zbekistonimiz (farg’ona viloyatiningyirik tumani) qishloq xo’jaligi maxsulotlarini etishtirishda katta muvoffaqiyatlarga erishmoqda. lingvistika (til haqidagi fan) tez rivojlanib boryapti. matbutda ilmiy asarlarda uchraydigan boshi 3- betda, davomi bor kabi iboralar ham qavs ichiga olinadi. 5. tsitatalarda gumon anglashilmovchilikni bildirish uchun qo’llangan so’roq belgisi ham qavs ichiga olinadi. (so’roq belgisining qo’llanishiga qarang.) qavs nuqtali vergul quyidagi hollarda qo’llanadi: …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tilining sohada qo'llanilishi fanidan punktuatsiya va tinish belgilari"

slayd 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali sabzovotchilik – polizchilik va kartoshkachilik yo’nalishi 1 – kurs talabasi eshboyeva maftunaning o’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan punktuatsiya va tinish belgilari mavzusida tayyorlagan taqdimoti termiz– 2021 reja: 1. o`zbek tili punktuatsiyasi. 2. o`zek tilida tinish belgilari. 3. nuqta. 4. so’roq belgisi. 5. undov belgisi. 6. vergul. 7. qavs. 8. nuqtali vergul. 9. ko’p nuqta. 10. tire. 11. qo’shtirnoq. 12. ikki nuqta. o`zbek tili punktuatsiyasi. pungtuatsiya yozma fikrni aniq va ravon, tushunarli va ifodali bayon qilishda muhim ahamiyatga egadir. yozma nutqning ayrim leksik-garamatik vositakar bilan ifoda qilish mumkin bo’lmagan tomonlarini ifoda qilishda ...

This file contains 16 pages in PPT format (406.0 KB). To download "o'zbek tilining sohada qo'llanilishi fanidan punktuatsiya va tinish belgilari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tilining sohada qo'llani… PPT 16 pages Free download Telegram