tarkibida spirtlar va aldegidlarning hosilalarini saqlagan dori maddalari

PPTX 24 pages 154.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 154.1 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

16.mavzu. tarkibida spirtlar va aldegidlarning hosilalarini saqlagan dori maddalari. rejasi. 1. etil spirti. 2. glitserin. 3. farmaldegid eritmasi (farmalin). 4. xloralgidrat. 5. geksametilentetramin (urotropin). tibbiyotda ishlatiladigan spirtlar. uglevodorodlardagi vodorod atomining gidrosilga almashingan hosilalari spirtlar deb ataladi. ulardagi gidroksillarning soniga ko'ra spirtlar bir atomli, ikki atomli, uch atomli va hokazo bo'ladi. gidroksil guruhining qaysi uglerod atomiga birikkaniga qarab, ular birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi spirtlarga bo'linadi. uglevodorodlarga gidroksil guruhining kiritilishi ularning toksik ta'siri kamayishiga (metanoldan tashqari) olib keladi. molekulada gidroksil guruhining soni oshib borishi bilan ularning toksik ta'siri ham yanada kamayadi. masalan, etil spirt etanga, glikol etil spirtiga va glitserin esa glikolga nisbatan birmuncha kam toksik ta'sirga egadir. snz —snz etan snzsn2on etil spirt glikol glitserin spirtlarning organizmga ta'siri, ularning fizikaviy va kimyoviy hossalari hamda molekulalari to'zilishiga bog'lik. alifatik qator spirtlar organizmga narkotik ta'sir ko'rsatadi. ulardan bir atomli etil spirti tibbiyotda dori turlarini tayyorlashda erituvchi va dezinfektsiyalovchi modda sifatida, uch atomli spirtlardan …

2 / 24

0°s haroratgacha qizdirilgan suv bug'i bilan ishlab, undagi kraxmalni yopishqok quyuq massaga - kleysterga o'tkaziladi. keyin sovutilgan massaga tarkibida amilaza va boshqa turli fermentlar bor solod (o'ndirib ustirilgan arpa doni maysasining quritib maydalangani) qo'shiladi. natijada kraxmal amilaza fermenti ta'sirida disaxilid s12n22o11 — maltozaga o'tadi. spirt olish jarayonining ikkinchi bosqich ushbu maltoza saqlagan suyuqlikni 25-30°s haroratda, vino achitqisi yordamida bijg'itishdan iborat. bunda achitqi tarkibidagi maltoza fermentining ta'sirida maltoza qo'yidagi tenglama bo'yicha ikki molekula glyukozaga parchalanadi: nixoyat, spirt olishning oxirgi bosqichda bijg'itish natijasida hosil bo'lgan glyukoza, keyinchalik achitqi tarkibidagi amilaza guruhiga kiruvchi fermentlar ta'sirida etil spirti va karbonat angidridga parchalanadi. yuqorida keltirilgan reaktsiyalar, bijg'itish yo'li bilan spirt olish jarayonidagi mavjud bir necha unlab oralik reaktsiyalarning yig'indisini ifodalaydi. bijg'ish natijasida olingan suyuqlik tarkibida 15—18% gacha etil spirti bo'lib, uni bo'za («brajka») deb ham yuritiladi. brajka tarkibida etil spirti va suvdan tashqari glitserin, sirka aldegidi, metilglioksal piroo'zum kislota uchuvchan yuqori spirtlar (sivuxa moyi) va …

3 / 24

etil spirtiga aylantiriladi. bu etil spirti o'z tarkibida metil spirti saqlaydi. shuning uchun tsellyulozadan olingan spirt tibbiyot va ozik-ovqat, sanoatida ishlatilmaydi. etil spirtini atsetilen va etilenlardan sintez qilib ham olinadi glitserinning olinishiga kelganda, uni ilgarilari moylarni ishqorlar ta'sirida qo'yidagi reaktsiya bo'yicha gidrolizlab olish (sovun ishlab chikarishda) birdan-bir usul hisoblanib kelar edi. hozirgi vaktda glitserinni moylarni avtoklavlarda yuqori haroratda (220°s) va bosim ostida (2200 atmosfera bosimida), suv bug'lari yordamida gidrolizlab olinadi. bu usul bo'yicha gidrolizlab olingan glitserin birmuncha toza va yuqori kontsentratsiyali (100% gacha) bo'ladi. sanoatda glitseringa bo'lgan extiyojning o'sib borishi va ozik-ovqat sifatida ishlatiladigan moylarni tejab qolish maqsadida glitserinni sintez yo'li bilan olinadi. glitserinni, neftni kreking jarayoni natijasida hosil bo'ladigan tuyinmagan uglevodorod-propilendan sintez qilinadi. etil spirti s2h5oh spiritus aethylicus -m.m. 46,07 etil spirt rangsiz, tinik o'ziga xos hidli, uchuvchan va tez alangalanuvchi suyuqlik bo'lib, suv, efir, xloroform, atseton va ba'zi boshqa organik erituvchilar bilan yaxshi aralashadi. u 78°s haroratda qaynaydi. …

4 / 24

qo'shilganda o'ziga xos yodoform hidi keladi. u sekin-asta sariq cho'kma holida chukadi. glitserinning chinligini, akrolein hosil qilish reaktsiyasi bo'yicha aniqlanadi. buning uchun glitseringa suv tortib oluvchi modda sifatida kaliy bisulfat va suvsiz magniy sulfat qo'shib qizdirilganda, o'tkir qo'lansa hidli, tuyinmagan aldegid-akrolein hosil qiladi. davlat farmakopeyasida, spirtning tozaligiga katta talab qo'yilgan. uning tarkibida yot moddalardan xlorid, sulfat, og'ir metall ionlari, shuningdek aldegid, metanol, furfurol, sivuxa moyi, qaytaruvchi, oshlovchi, asos xossali moddalarning bor-yo'qligi tekshirilib ko'riladi. glitserin o'z tarkibida yot modda sifatida akrolein, moy, qaytaruvchi modda va boshqalarni saqlamasligi kerak. etil spirtining dori turlaridagi miqdorini df ko'rsatmasiga binoan, uning zichligi, qaynash harorati bo'yicha aniqlanadi. dfda glitsering miqdorini aniqlash ko'rsatilmagan, uni neytrallash usuli bo'yicha aniqlash mumkin. spirtni, sirtdan antiseptik sifatida ishlatiladi. u ko'pchilik dorilarni tayyorlashda (ekstrakt, nastoyka va suyuk dorilar) erituvchi sifatida keng ishlatiladi. glitserinning suvli, vazelinli, spirtli, lanolinli aralashmalari terini yumshatish hossasiga ega ekanligi sababli, ko'pincha uni teri kasalliklarini davolashda ishlatiladi. spirt va …

5 / 24

rib, ular birikish, almashinish va oksidlanish reaktsiyalariga tezlik bilan kirishib ketadi. aldegidlarning natriy bisulfit bilan o'zaro birikib, bisulfitli birikmalar hosil qilishi yoki vodorod ta'sirida, uni o'ziga biriktirib spirtga o'tib ketishi, ularning birikish reaktsiyasida faol ishtirok etishiga misol bo'la oladi. aldegidlarni ammiak bilan o'zaro birikib, kristall shaklida aldegido ammiaklar hosil qilishlari ham birikish reaktsiyasiga kiradi. bu erda shuni ham aytib o'tish kerakki, aldegidlardan chumoli aldegidi, aldegidoammiak o'rniga, undan birmuncha murakkab tuzilishga ega geksametilentetramin moddasini hosil qiladi. aldegidlarning o'rin almashinish reaktsiyasida faol qatnashishiga, ularning gidroksilamin bilan oksimlar yoki gidrazin va fenilgidrazin bilan gidrazon yoki fenilgidrazon birikmalarini hosil qilishlari misol bo'la oladi. fenilgidrazon aldegidlar oson oksidlanadi, havo kislorodi yoki kuchsiz oksidlovchi ta'sirida ham oksidlanib kislotaga o'tadilar. aldegidlarning oksidlanishi ayniksa ishqoriy sharoitda tezlashadi. ularning oksidlanish reaktsiyasiga moyilligi kumush nitratning ammiakli eritmasi, feling suyuqligi yoki nessler reaktivi, shuningdek ishqoriy muhitda yod bilan bo'ladigan reaktsiyalarda yaqqol ko'rinadi. aldegidlarning turli reaktsiyalarga faol kirish hossalaridan bir qancha yangidan-yangi …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarkibida spirtlar va aldegidlarning hosilalarini saqlagan dori maddalari"

16.mavzu. tarkibida spirtlar va aldegidlarning hosilalarini saqlagan dori maddalari. rejasi. 1. etil spirti. 2. glitserin. 3. farmaldegid eritmasi (farmalin). 4. xloralgidrat. 5. geksametilentetramin (urotropin). tibbiyotda ishlatiladigan spirtlar. uglevodorodlardagi vodorod atomining gidrosilga almashingan hosilalari spirtlar deb ataladi. ulardagi gidroksillarning soniga ko'ra spirtlar bir atomli, ikki atomli, uch atomli va hokazo bo'ladi. gidroksil guruhining qaysi uglerod atomiga birikkaniga qarab, ular birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi spirtlarga bo'linadi. uglevodorodlarga gidroksil guruhining kiritilishi ularning toksik ta'siri kamayishiga (metanoldan tashqari) olib keladi. molekulada gidroksil guruhining soni oshib borishi bilan ularning toksik ta'siri ham yanada kamayadi. masalan,...

This file contains 24 pages in PPTX format (154.1 KB). To download "tarkibida spirtlar va aldegidlarning hosilalarini saqlagan dori maddalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tarkibida spirtlar va aldegidla… PPTX 24 pages Free download Telegram