seminar mashg’uloti uchun taqdimot

PPT 14 pages 301.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 301.0 KB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

slayd 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti adabiyotshunoslikka kirish fanidan seminar mashg’uloti uchun taqdimot seminar mashg’ulot mavzusi: lirika va lirik janrlar tayyorladi: filologiya fanlari bo‘ yicha falsafa doktori d.b. azimova reja: sheriy tizim va she’r nav’lari. “fununu-l-balog’a” asarida she’r qismlari va nav’lari. bir nav’ doirasidagi she’r shakllari. arab-fors-turk adabiyotlarida lirik janrlar tasnifi arab-fors-turk adabiyotlarida lirik janrlar asosan, ifoda yo‘siniga ko‘ra tasnif etilgan. shunday ekan, ular lirik janrlar deb emas, mumtoz manbalarda she’r navlari yoki nazm sinflari (shayx ahmad taroziy) kabi istilohlar bilan yuritilgan. o‘zbek tilida yozilgan adabiyotsshunoslikka oid yetuk asarlardan biri “funun ul-balog‘a” (balog‘at fanlari) asarida shayx ahmad taroziy ilmi adab tarkibiga kirgan fanlarni tasnif qilar ekan, asarning birinchi “aqsomu she’r” bobida quyidagicha fikr yuritgan: “she’r o‘n nav bo‘lur: qasida, g‘azal, qit’a, mustahzod, ruboiy, masnaviy, musammad, tarje’, mutavval va farddir deb yozgan. har bir she’r naviga oid fikrlarni, bayon qilib ularga …

2 / 14

lagi matla’siz va maqta’siz g‘azal. mustahzod- arabcha orttirilgan. bir yarim rukn orttiriladi. ruboiy- arab tilidan o‘zlashgan so‘z bo‘lib, 4 qatorli she’r ma’nosini beradi. u asosan, hazaj bahrining axrab va axram shahobchalarida yoziladi. fors adabiyotiga ko‘ra ruboiy rudakiy boshlagan. turkiy she’riyatda esa “qutadg‘u bilig” asari tarkibida ruboiy va to‘rtliklar uchraydi shayx ahmad taroziy va a. navoiy ruboiy vaznlari haqida to‘xtalar ekan, turkiy adabiyotda shunday to‘rtlik asosida tuyuq janri borligini kuzatgan. tuyuq vazn jihatidan ramal bahrida yozilgan. qofiyalanishi esa ruboiy bilan bir xil: a-a-b-a, a-a-a-a. masnaviy (ar. “ikkilik”) – har bandi 2misradan iborat voqeaband she’rdir. arab va fors she’riyatida esa u vazn bilan birga hazaj, sare’ va muzore’ bahrlarida yozilgan. qofiyalanish tizimi (a-a, d-d va h.k) ga ko‘ra har ikki misra o‘zaro qofiyalangani uchun muallifga keng imkoniyat beradi masnaviyning fors she’riyatidagi yuksak namunasi “shohnoma”, turkiy she’riyatda esa “qutadg‘u bilig” larni masnaviy shaklida yozilgan ma’rifiy asar deb bilishimiz mumkin. musammat (ar.“tizma”,“ipga tizilgan”,“zanjir) shakllari …

3 / 14

ingan meditativ lirikaning predmeti shoir ko`nglidirki, bunda shoir ko`nglidan kechayotgan oniy kechinmalar, doim ham mantiqiy idrok etish va tushuntirish mushkul tuyg`ular ifodalanadi (shu bois ham hozirda buni "ko`ngil she'riyati" deb atamoqdalar). umuman lirikaga xos bo`lgan lirik meditatsiya (hissiy mushohada, his-tuyg`uga yo`g`rilgan mushohada) meditativ she'riyatning asosini tashkil qiladi. mavjudlikning konkret masalasi — hayot va o`lim, inson taqdiri yoki fe'l-atvori, jamiyat va h. masalalar haqidagi shoirning mushohadasi asosiga qurilgan she'rlar intellektual lirika namunasi sanaladi. intellektual lirikada birmuncha sokinlik, aytish mumkinki, birmuncha "sovuqqonlik" kuzatiladiki, bu unda aqlning hisdan ustunligi bilan izohlanishi mumkin. masalan, a.oripovning "umr o`tib borar misoli ertak...", "ona sayyora", "nisbiylik" kabi qator she'rlari ijroviy lirikada shoir o`zga shaxs ruhiyatiga kirib, o`zganing tilidan mushohada yuritadi, natijada o`sha o`zga shaxs she'rning lirik qahramoniga aylanadi. bu haqda yuqoridagilarga shuni qo`shimcha qilish joizki, xx asrning 60-yillaridan boshlab, ayniqsa, 70—80-yillar she'riyatida tarixiy shaxslar tilidan yozilgan ijroviy she'rlarning ko`payishi kuzatiladi. bu narsa, bir tarafdan, milliy o`zlikni anglashga …

4 / 14

i mumkinmi? nega? 3. lirik asarlarni janrlarga ajratishdagi asosiy tamoyillar qaysilar? mumtoz she'riyatimizda janrlarga ajratishda ularning qaysisiga ko`proq tayanilgan? “turg`un she'riy shakllar” atamasini tushuntirib bering. bu xil she'riy shakllarning yetakchiligi faqat o`zbek mumtoz adabiyotigagina xosmi? 4. hozirgi o`zbek she'riyatida qo`llanilayotgan lirik janrlarni tasniflang. ularning barini ham birdek faol hisoblash mumkinmi? nima uchun? 5.“meditativ lirika”, “intellektual lirika”, “voqeaband lirika”, “tavsifiy lirika”, atamalariga izoh bering. hozirgi o`zbek she'riyatidan ularning har biriga misol topib, daftaringizga ko`chiring. e’tiboringiz uchun tashakkur!

5 / 14

seminar mashg’uloti uchun taqdimot - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "seminar mashg’uloti uchun taqdimot"

slayd 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti adabiyotshunoslikka kirish fanidan seminar mashg’uloti uchun taqdimot seminar mashg’ulot mavzusi: lirika va lirik janrlar tayyorladi: filologiya fanlari bo‘ yicha falsafa doktori d.b. azimova reja: sheriy tizim va she’r nav’lari. “fununu-l-balog’a” asarida she’r qismlari va nav’lari. bir nav’ doirasidagi she’r shakllari. arab-fors-turk adabiyotlarida lirik janrlar tasnifi arab-fors-turk adabiyotlarida lirik janrlar asosan, ifoda yo‘siniga ko‘ra tasnif etilgan. shunday ekan, ular lirik janrlar deb emas, mumtoz manbalarda she’r navlari yoki nazm sinflari (shayx ahmad taroziy) kabi istilohlar bilan yuritilgan. o‘zbek tilida yozilgan adabiyotsshunoslikka oid yetuk asar...

This file contains 14 pages in PPT format (301.0 KB). To download "seminar mashg’uloti uchun taqdimot", click the Telegram button on the left.

Tags: seminar mashg’uloti uchun taqdi… PPT 14 pages Free download Telegram