iqtisodiy otishning sodda modeli

PPTX 25 pages 127.6 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.6 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint o‘sish va rtvojlanishning sodda modeli rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish. 2. faoliyat jarayonidagi ta’limning pol romer modeli 3. lukas modeli 4. mahsulot sifatining o‘zgarish modeli 5. iste’mol tovarlar turlarini kengaytirish asosida endogen iqtisodiy o‘sish modeli rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish. birinchidan, yuqori va o‘rta daromadli mamlakatlarda yaim va innovatsion investitsiyalar hajmining yillik o‘rtacha o‘sishi o‘rtasida yaqin bog‘liqlik mavjud. quyi daromadli davlatlarda esa bu holat kuzatilmaydi. ikkinchidan, o‘rta daromadli mamlakatlarda innovatsion investitsiyalar hajmining yaim dagi ulushi muttasil oshib bormoqda. past daromadli davlatlarda ham ushbu ulush o‘sib bormoqda, lekin o‘sish sur’ati o‘rta daromadli davlatlamikidan sekinroq. yuqori daromadli davlatlarda esa aksincha innovatsion investitsiyalar ulushi ozroq tushsada, barqaror 20% dan bo‘lib turibdi. faoliyat jarayonidagi ta’limning pol romer modeli endogen o‘sishning romer modeli amerikalik iqtisodchi pol romer tomonidan ishlab chiqilgan makroiqtisodiyot sohasidagi nazariy tushunchadir. ushbu model texnologik innovatsiyalar va bilimlarning roliga e’tibor qaratish orqali uzoq muddatli iqtisodiy o‘sishni tushuntirishga …

2 / 25

ishlanmalarga (r&d) sarmoya kiritadilar. biroq, ular yaratgan bilimlar ko‘pincha jamoat mulkiga aylanadi va keyingi investitsiyalar uchun rag‘batlarni kamaytiradi. romer yechim taklif qildi: patentlar va litsenziyalar orqali intellektual mulkni himoya qilish. bu shaxsiy manfaatlar va jamoat manfaati o‘rtasida muvozanatni yaratadi, innovatsiyalarni rag‘batlantiradi. faoliyat jarayonidagi ta’limning pol romer modeli bir kamchiligi - bu modelning institutsional muhitga bog‘liqligi. intellektual mulk himoyasi zaif yoki tizimlar buzilgan mamlakatlarda romer modeli ishlamasligi mumkin. misol uchun, rossiyada intellektual mulkni himoya qiluvchi rossiya federatsiyasi fuqarolik kodeksi (iv qism) kabi qonunlar mavjudligiga qaramasdan, ushbu qoidalarni amalda qo‘llash ko‘pincha qiyinchiliklarga duch keladi. faoliyat jarayonidagi ta’limning pol romer modeli paul romer o‘zining endogen o‘sish modeli orqali iqtisodiy o‘sishni innovatsiyalar, tadqiqot va rivojlanish (r&d), va bilimlarning to‘planishi natijasida yuzaga kelishini tushuntiradi. ushbu modelda iqtisodiyotdagi oraliq mahsulotlarning ko‘payishi asosiy dvigatel hisoblanadi. bu jarayonni ifodalash uchun spens, dixit va stiglitz tomonidan ishlab chiqilgan ishlab chiqarish funksiyasi qo‘llanilgan. dixit-stiglitz ishlab chqarish funktsiyasi romer o‘z modelida …

3 / 25

ishlab chiqarishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. innovatsiyalar yangi oraliq mahsulotlar yaratadi va iqtisodiyotda uzoq muddatli o‘sish sur’atini oshiradi. lukas model birinchilardan bo‘lib r. lucas 1988-yilda inson kapitalini zaxirasi va uning oqibatlarini inobatga olishga harakat qilgan. robert lucas (1988) tomonidan ishlab chiqilgan lucas modeli iqtisodiy o‘sishni tushuntirishda inson kapitali (ta’lim, malaka va tajriba) rolini markaziy omil sifatida ko‘rsatadi. bu model endogen o‘sish nazariyasi doirasida ishlab chiqilgan bo‘lib, iqtisodiy o‘sish tashqi omillarga emas, balki ichki mexanizmlarga bog‘liq ekanligini ta’kidlaydi. lucas modelining asosiy xususiyatlari inson kapitali iqtisodiy o‘sishning asosiy omili: ta’lim va malaka oshirish orqali odamlar ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi. inson kapitali jamiyat miqyosida ham o‘sishga ta’sir qiladi, ya’ni "learning-by-doing" va bilim tarqalishi (knowledge spillover) jarayonlari orqali barcha iqtisodiy agentlar foyda ko‘radi. lucas modelining asosiy xususiyatlari sarmoya va inson kapitalining o‘zaro bog‘liqligi rivojlangan iqtisodiyotlarda kapitalning ko‘payishi bilan birga ta’lim va malakaning oshishi ham sodir bo‘ladi. bu esa ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi va uzoq muddatli …

4 / 25

ik. ushbu holatni yakuniy mahsulotda ham ko‘rib chiqish mumkin. bu holdailmiy texnik taraqqiyot gorizontal ta’siri mahsulot turini (assortmenti) ko‘payishiga, vertikal ta’siri mahsulot sifatini o‘zgarishi olib keladi. ushbu jarayonni o‘rganishda grossman va helpman modelidan foydalanish mumkin. grossman va helpman ushbu jarayonni “jahon iqtisodiyotida innovatsiya va o‘sish” (1991) nomli kitobida keng yoritilgan. mahsulot sifatining o‘zgarish model bu mintaqada ham ta’lim tizimidagi yetarlicha islohotlar va mehnat bozoridagi moslashuvchanlik yetishmovchiligi sababli, ayrim sohalarda ishchi kuchi va malaka o‘rtasida katta nomuvofiqlik kuzatiladi. natijada, iqtisodiy o‘sish potentsiali to‘liq amalga oshirilmay qolishi mumkin. biroq, hindiston kabi mamlakatlarda it va xizmat ko‘rsatish sohalarida nisbatan muvaffaqiyatli yechimlar ham mavjud ekanligini ta’kidlash zarur. mahsulot sifatining o‘zgarish model modelning asosiy jihati shundaki, unga iste’molchi nafliligi funksiyasi kiritilgan. ushbu jihat modeldan xulosa chiqarishga yordam beradi. iste’molchi nafliligi nafaqat hajmidan, balki uning tarkibidagi mahsulot turi, sifatini o‘zgarishini o‘z ichiga oladi. shuning uchun modelga iste’mol tovarlari hajmini o‘rniga, mahsulot turini inobatga oluvchi iste’mol indeksi …

5 / 25

ari (r&d) modelda ilmiy-tadqiqot ishlari (r&d) iqtisodiy o‘sishning harakatlantiruvchi kuchi sifatida qaraladi. 🔹 firmalar innovatsiyalarga investitsiya qiladi, chunki ular yangi texnologiyalar yaratish orqali raqobat ustunligi va monopol daromad oladi. 🔹 innovatsiyalar eskirgan mahsulotlarni bozordan siqib chiqaradi, bu esa schumpeterian yaratib yo‘q qilish jarayonini yuzaga keltiradi. modelning asosiy elementlari b) monopoliyaga asoslangan iqtisodiy o‘sish grossman va helpman modelida bozor raqobati va monopolistik o‘sish asosiy rol o‘ynaydi: ✅ yangi texnologiyani birinchi bo‘lib ishlab chiqqan firma vaqtincha monopoliya mavqeiga ega bo‘ladi. ✅ innovatsiyalar orqali kompaniyalar yuqori daromad olishadi. ✅ biroq, vaqt o‘tishi bilan yangi firmalar ham texnologik taraqqiyotga hissa qo‘shib, yangi innovatsiyalar orqali eski monopoliyalarni yo‘q qiladi. modelning asosiy elementlari c) xalqaro savdo va texnologik diffuziya modelning muhim xususiyatlaridan biri xalqaro savdo va texnologik tarqalish (diffuziya) rolini hisobga olishidir: 🔹 texnologiyalar xalqaro savdo orqali bir mamlakatdan boshqasiga tarqaladi. 🔹 savdo jarayonida rivojlangan mamlakatlar innovatsiyalarga ko‘proq e’tibor qaratadi, chunki ular ilg‘or texnologiyalardan foyda oladi. …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy otishning sodda modeli"

prezentatsiya powerpoint o‘sish va rtvojlanishning sodda modeli rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish. 2. faoliyat jarayonidagi ta’limning pol romer modeli 3. lukas modeli 4. mahsulot sifatining o‘zgarish modeli 5. iste’mol tovarlar turlarini kengaytirish asosida endogen iqtisodiy o‘sish modeli rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy o‘sish. birinchidan, yuqori va o‘rta daromadli mamlakatlarda yaim va innovatsion investitsiyalar hajmining yillik o‘rtacha o‘sishi o‘rtasida yaqin bog‘liqlik mavjud. quyi daromadli davlatlarda esa bu holat kuzatilmaydi. ikkinchidan, o‘rta daromadli mamlakatlarda innovatsion investitsiyalar hajmining yaim dagi ulushi muttasil oshib bormoqda. past daromadli davlatlarda ham ushbu ulush o‘sib bormoqda, lekin o...

This file contains 25 pages in PPTX format (127.6 KB). To download "iqtisodiy otishning sodda modeli", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy otishning sodda modeli PPTX 25 pages Free download Telegram