adabiyotshunoslikka kirishfanidan seminar

PPTX 16 pages 349.1 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 349.1 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

slayd 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti adabiyotshunoslikka kirish fanidan seminar mashg’uloti uchun taqdimot adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot to‘g‘risidagi fan seminar mashg’ulot mavzusi: tayyorladi: filologiya fanlari bo‘ yicha falsafa doktori d.b. azimova reja: 1. adabiyotshunoslikning asosiy sohalari. 2. adabiyotshunoslikning ilmiy tizim ekanligi. 3. adabiyot nazariyasi, adabiyot tarixi, adabiy tanqidning ilmiy tizimdagi ishtiroki 4. matnshunoslik, manbashunoslik, adabiy o’lkashunoslik, bibliografiya va boshqalarning ilmiy tizimdagi oʻrni. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida musulmon sharqi mamlakatida ix asrdan boshlab mavjud bo‘lgan. akademik botir valixo‘jayev “adabiyotshunoslik” kitobida, ilmi adab tarkibiga kiruvchi fanlar sifatida lug‘at, sarv, nahv, ishtiqoq, aruz, qofiya, badoye kabi 12 ta fanni keltiradi va bu bilan filologik tizimni mumtoz adabiyotdagi o‘rnini ta’kidlaydi. sarv-morfologiya, nahv-sintaksis, ishtiqoq-so‘z yasalishi, badoye-badiiy san’atlar haqidagi ilm. ilmi adab (filologiya) adabiyot “odob ilmlarining yig’indisi”. adabiyotshunoslik ix asrda filologiya tarkibida ma’lum fanlarning yig’indisi ya’ni ilmiy tizim sifatida mavjud bo’lgan. hozirda u o’z tarkibiga 30 …

2 / 16

irishadi. adabiyot tarixi – insoniyat tarixining bir qismi, madaniy tarix tarkibida qaraladi. insoniyat tarixi esa bir necha turlarga: fuqarolik tarixi, davlatchilik tarixi, madaniy tarix va boshqalarga ajraladi. so‘nggisi, ya’ni madaniyat tarixi san’at tarixi, shaharlar tarixi va boshqa qismlarga bo‘linadi. madaniyat tarixining eng unumli sohalaridan biri san’at tarixidir. bu tarix, o‘z navbatida, san’atning turlaridan kelib chiqib: musiqa tarixi, rassomchilik tarixi, haykaltaroshlik tarixi, raqs tarixi v.b. qatorida adabiyot tarixiga alohida e’tibor beriladi. demak, u xalq madaniy tarixining harakatdagi muayyan bir qismi sifatida anglashiladi. o‘zbek adabiyoti tarixining yaratilishida prof. fitratning “eng eski turk adabiyoti namunalari” (1927), “o‘zbek adabiyoti namunalari. 1-jild” (1928) bu yo‘nalishdagi ilk qo‘llanmalar sanaladi. shuningdek, a.sa’diy, o.sharafiddinov, p.shamsiev, v.zohidov, a.qayumov, a.hayitmetov, a.abdug‘afurov, r.orzibekov va boshqalarning adabiyot tarixiga oid ishlari ahamiyatlidir. uzoq yillar oliy o‘quv yurtlarida n.mallaev, v.abdullaev, g‘.karimov tomonidan yaratilgan “o‘zbek adabiyoti tarixi” asosiy darslik sifatida qo‘llanildi. adabiyot nazariyasi – badiiy adabiyotning o‘ziga xos turi, estetik va ijtimoiy funksiyasi, adabiy jarayon …

3 / 16

id nazariyalar (reminissensiya, intertekstual) tadqiqotlar, sotsiologik va tarixiy-materialistik yondashuv, “yangi istorizm” va kulturologik metodologiya. adabiyot nazariyasiga doir qo‘llanmalar: g‘arbda ilk adabiyot nazariyasiga oid asar arastu «poetika»sidir. so‘ngra bualo, didro, lessing, gerder, gegel, potebnya, veselovskiy v.b. olimlarning ishlari mavjud. xx asrda rossiyada a.n.shaligin, i.vinogradov, l.timofeev. n.gulyaev, g.n.pospelov, v.e.xalizev, n.d.tamarchenko va boshqalar tomonidan yozilgan “adabiyot nazariyasi” bo‘yicha darsliklar faol qo‘llanishda bo‘lgan. mumtoz adabiyotshunoslikda nazariy tamoyillar bevosita poetika qonuniyatlari doirasida taraqqiy etgan. shuning uchun ilmi adab tarkibiga kiruvchi: aruz, qofiya va balog‘at (badiiy san’atlar) ilmi hamda adabiy nav’, she’riy shakllar nazariyasi va amaliyoti tajribalari asosida shakllangan. o‘zbekistonda adabiyot nazariyasiga oid evropa tipidagi qarashlar xx asr boshlarida vujudga kelgan. bu jihatdan prof. fitratning “adabiyot qoidalari. adabiyot muallimlari ham havaslilari uchun qo‘llanma” (1926), abdurahmon sa’diyning “amaliy ham nazariy adabiyot darslari” (1924) ilk qo‘llanmalar hisoblanadi. so‘ngra izzat sulton (1939, 1980 va 2004), jamoa tadqiqoti sifatida 2 jildda (1978) va h.umurov (2002) darsliklarining adabiyot nazariyasi taraqqiyotida muayyan …

4 / 16

tufayli uning taqriz, maqola, portret, ocherk, suhbat kabi o‘ziga xos janrlari mavjud. adabiyotshunoslik tarkibiga kiruvchi sohalar: adabiyotshunoslik shakllanishiga xizmat qilgan matnshunoslik, manbashunoslik, adabiy o‘lkashunoslik (areal adabiyotshunoslik), bibliografiya, evristika, paleografiya, adabiy sharh, xronologiya kabi sohalar ham adabiyotshunoslik tarkibiga kiradi. chunki ularning ishtirokisiz adabiyotshunoslik taraqqiy eta olmaydi. bu fanlar adabiyotshunoslikka “asos bo‘luvchi, hayot ta’minlovchi, tayanch sohalari hisoblanadi” (a.prozorov). “bu sohalar adabiyotshunoslik uchun ham bazaviy, fundamental va faktografik hamda empirik jihatdan istiqbollidir” (v.xalizev). bugungi kunda ularni yordamchi fanlar deb atash mushkul. bibliografiya (yunoncha: biblion – kitob, grapho – yozmoq; kitoblar ro‘yxati) – bosma asarlarni ilmiy tavsiflash va ularning batartib ko‘rsatkichlarini tuzish, ular haqida axborotlar tayyorlash, ularni targ‘ib qilish bilan shug‘ullanish; adabiyotshunoslik shu yo‘nalishdagi yordamchi sohasi. biror mavzu yoki sohaga oid ilmiy asarlar, manbalar, kitoblar ro‘yxati ham bibliografiya deyiladi. matnshunoslik ‒ filologiya fanining tarmog‘i, adabiyotshunoslik sohasi. matnshunoslik sohasidagi ilmiy izlanishlar natijasi adabiyot tarixi va nazariyasi uchun manbaviy (matniy) asos bo‘lib xizmat qiladi, shu sababli …

5 / 16

alluqli manbalar (asar qo‘lyozmalari, koralamalari, ijodkorlarning kundaliklari, yozishmalari, ularning hayoti va faoliyati bilan bog‘liq xujjatlar va b.)ni izlab topish, tavsiflash, tasniflash va muayyan tartibga solish, ilmiy muomalaga kiritish hamda tadqiq etish bilan shug‘ullanadi, bu ishlarni amalga oshirishning nazariy tamoyillarini ishlab chikadi va amalda qo‘llaydi. manbashunoslik faoliyati adabiyot tarixi va matnshunoslik sohasidagi tadqiqotlar uchun muhim ahamiyatga ega. adabiyotshunoslik va tilshunoslik – adabiyotshunoslik va tilshunoslik nafaqat tadqiqot obyekti va materialning umumiyligi, balki vazifadorligi nuqtai nazaridan ham yaqinlashadi. so‘z mohiyati va uning matndagi o‘rnini o‘rganishda, ayrim adabiy hodisalarning struktural jihatlarini tadqiq etishda umumiylik mavjud. masalan, badiiy tasvir vositalari adabiyotshunoslikda “poetik leksika” tarkibida o‘rganilsa, ayni shu holatga tilshunoslikning “leksikologiya” bo‘limida ko‘chim turlari nuqtai nazaridan qaraladi. yoki ritorikada stilistik figuralarning matn tarkibidagi va badiiy nutq shakllanishidagi o‘rni o‘rganilsa, tilshunoslikning “sintaksis” va “stilistika” bo‘limlarida nutq uslublari jihatidan yondashish orqali ularning natijalaridan biri ikkinchisini to‘ldiradi. til qonuniyatlarini bilish orqali asar mohiyati va obrazlar vositasida anglatilayotgan badiiy niyat …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotshunoslikka kirishfanidan seminar"

slayd 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti adabiyotshunoslikka kirish fanidan seminar mashg’uloti uchun taqdimot adabiyotshunoslik – badiiy adabiyot to‘g‘risidagi fan seminar mashg’ulot mavzusi: tayyorladi: filologiya fanlari bo‘ yicha falsafa doktori d.b. azimova reja: 1. adabiyotshunoslikning asosiy sohalari. 2. adabiyotshunoslikning ilmiy tizim ekanligi. 3. adabiyot nazariyasi, adabiyot tarixi, adabiy tanqidning ilmiy tizimdagi ishtiroki 4. matnshunoslik, manbashunoslik, adabiy o’lkashunoslik, bibliografiya va boshqalarning ilmiy tizimdagi oʻrni. adabiyotshunoslik ilmiy tizim sifatida musulmon sharqi mamlakatida ix asrdan boshlab mavjud bo‘lgan. akademik botir valixo‘jayev “adabiyotshunoslik” kitobida, i...

This file contains 16 pages in PPTX format (349.1 KB). To download "adabiyotshunoslikka kirishfanidan seminar", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotshunoslikka kirishfanid… PPTX 16 pages Free download Telegram