ontologiya

PPT 24 sahifa 1,1 MB Bepul yuklash

24 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,1 MB

Fayl turi PPT

Sahifalar 24

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 24

slayd 1 alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o`zbek tili va adabiyoti universiteti ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi ontologiya (borliq falsafasi) ma'ruzachi: a. bo’ronov reja: 1. . borliq falsafaning predmeti sifatida. 2. materiya borliqning moddiy shakli sifatida. 3. harakat tushunchasi. harakatning asosiy shakllari va ular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik. 4. fazo va vaqt. 5. tabiat falsafasi. 6. inson borlig‘i va uning o‘ziga xosligi. 7. ong va jonning tenglashtirilishi. ongliilik va ongsizlik uyg‘unligi. 8. ong falsafiy muammo sifatida. * ontologiya ontologiya (yunoncha: ὄν- borliq+ λόγος - ta'limot,) – borliq haqida ta'limot. ontologiya falsafiy bilimilarning alohida sohasi bo‘lib, unda: - borliq va yo‘qlik, -mavjudlik va nomavjudlik muammolariga doir masalalarning keng doirasi o‘rganiladi, shuningdek mavjudlik sifatiga ega bo‘lgan barcha narsalarning mohiyati aniqlanadi. * inson aqlli jonzot sifatida shakllanish jarayonining ilk bosqichlaridayoq o‘z dunyoqarashining negizini tashkil etadigan muhim savollarga javob topish zaruriyati bilan to‘qnash keladi: 1. “men kimman?” 2. “meni qurshagan borliqning mohiyati nimada?” 3. “borliq qanday va …

2 / 24

borliqning har ikki shakliga oid tomonlar bilan birga, ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot mahsuli sifatida unda ijtimoiy va ma’naviy borliqning ham barcha shakllariga xos tomonlarning yig`indisi majassamlashgandir. * inson til insonning fikrlash faoliyati amalga oshuvchi muhim shakl hisoblanadi. ong nafaqat insonning mehnat faoliyati, balki odamlar o‘zaro aloqasi va muloqotining universal vositasi – til bilan ham uzviy bog‘liqdir. mehnat tilni rivojlantiradi va boyitadi. inson borlig`i jamiyat taraqqiyotining birdan bir manbaidir. ijtimoiy borliq hodisalarning barcha turlarini o`z ichiga qamrab oladi.jamiyatdagi barcha hodisalar * ma`naviy borliq borliq faqat moddiy shaklda emas, ma’naviy, ruhiy shaklda ham namoyon bo`ladi. ma’naviy borliq inson tomonidan yaratilgan rang-barang madaniyat va san’at asarlari, til, ilmiy kashfiyotlar, g`oyalar, axloq-odob qoidalari, falsafiy, estetik, badiiy, siyosiy, tafakkurlash madaniyati, ruhiy kechinmalar, diniy tasavvurlar, tushunchalar va h.k. majmui kiradi. * falsafada substansiya muammosi falsafa tarixida o‘zining mavjudligi uchun o‘zidan boshqa narsaga muhtoj bo‘lmagan birinchi asosni ifodalash uchun “substansiya” (lot. substantia – mohiyat, asos) kategoriyasi qo‘llaniladi. ilk falsafiy …

3 / 24

r kurashi nuqtai naziridan substansiya tabiatini tushunishga nisbatan ancha keng tarqalgan ikki yondashuv – materialistik va idealistik yondashuvlarni qayd etish lozim. materialistik monizm dunyo yagona va uzviy, u azaldan moddiy va dunyoning birligi zamirida ayni shu moddiylik yotadi, deb hisoblaydi. idealistik monizmesa, materiyani har qanday borliqning asosida qandaydir ideal narsayotadi deb hisoblaydi. dualizm ta’limotiga ko‘ra dunyoning asosida ikki xil bir-biridan mustaqil tarzda moddiy va ma’naviy substansiya birinchi asos sifatida tushuniladi. plyuralizm dunyoning negizida ikkita emas, balki undan ko‘proq mohiyat borligini tan oluvchi ta’limotdir. * ontologiyada falsafaning asosiy masalasi 1. materializm (“demokrit yo‘li”) – falsafaning yo‘nalishi bo‘lib, uning namoyondalari materiya va ong munosabatlarida materiya birinchi o‘rinda degan g‘oyani ilgari surgan. materialistik yo‘nalishga ushbu faylasuflar tegishli: demokrit, bekon, lokk, spinoza, didro va boshqa fransuz materialistlari, gersen, chernishevskiy, marks, engels. materialimzning kamchiligi – ong haqida tushuchaning yetarli emasligi, ya’ni materialistlar tushuntirib bera olmaydigan dunyo hodisalarining borligidir. * ontologiyada falsafaning asosiy masalasi idealizm (“platon …

4 / 24

ng oraliqli (kelishuvchi) yo‘nalishi bo‘lib, bunda materializm va idealizm qutbiy (bir-birini taqozo etuvchi) munosabatda mavjud bo‘ladi. dualizm dastlab arastu ta’limotida paydo bo’lgan. biroq u idealist sifatida aniq to’xtamga kela olmagan/ mazkur yo‘nalishga xvi asrda r.dekart asos solgan. asosiy holatlari: ikkita mustaqil substansiya mavjud: moddiy (davom etish xususiyatiga ega bo‘lgan) va ma’naviy (fikrlash xususiyatiga ega bo‘lgan); dunyoda barcha narsalar u yoki bu substansiyalardan kelib chiqqan (ya’ni moddiy narsalar moddiy, ma’naviy narsalar ma’naviydan kelib chiqqan); •insonda bir vaqtning o‘zida ikkita substansiya mujassamlashgan – ham moddiy, ham ma’naviy; materiya va ong (ruh) – yagona borliqning ikki qarama-qarshi va o‘zaro bog‘liq tomonlaridir; •falsafaning asosiy masalasi (qay biri birlamchi –ongmi, materiyami) aslida mavjud emas, chunki materiya va ong bir-birini to‘ldiradi va doimo mavjud. * materiya - borliqning moddiy shakli sifatida materiya haqida fikr yuritishdan avval, bizni qurshab turgan olamning turlicha namoyon bo‘lish haqida tushunchalarga ega bo‘lishimiz lozim bo‘ladi. bizga ma’lumki, bizni qurshab turgan olam uch …

5 / 24

uz beradi. vaqt ham materiyaning mavjudlik shakli bo`lib, moddiy jarayonning keng yoyilish izchilligini, bu jarayonning turli bosqichlari, bir-biridan ajralganligi, ularning davom etishini, ularning rivojlanishini bildiradi. har bir narsa o`z o`tmishi, hoziri va kelgusiga ega. * fazo va vaqt fazo va vaqt o`rtasida umumiy, o`xshash tomonlar hamda ayrim farqlar mavjuddir: - birinchidan, fazo bilan vaqtning ob’ektivligi, inson ongi, irodasi va g`oyalariga bog`liq emasligi, ular o`rtasidagi umumiylikning muhim tomonlaridan birini tashkil etadi, - ikkinchidan, fazo bilan vaqt abadiy azaliydir. fazo bilan vaqtning abadiyligi materiyaning abadiyligidan kelib chiqadi, - uchinchidan, fazo bilan vaqt cheksiz chegarasiz bepayondir. * fazo va vaqt fazoning o`ziga xos xususiyati va vaqtdan farqi, uning uch o`lchovga ega bo`lishidadir. bu uch o`lchov materiya bo`yiga va balandligiga, oldiga va orqasiga qarab uning cheksiz ekanligini ko`rsatadi vaqt fazo bilan chambarchas bog`liq bo`lsada, lekin o`zining ayrim xususiyatlari bilan undan farq qiladi. vaqtning muhim xususiyati uning bir o`lchovligidadir, qaytarilmasligidadir. * e`tiboringiz uchun raxmat * …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 24 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ontologiya" haqida

slayd 1 alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o`zbek tili va adabiyoti universiteti ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi ontologiya (borliq falsafasi) ma'ruzachi: a. bo’ronov reja: 1. . borliq falsafaning predmeti sifatida. 2. materiya borliqning moddiy shakli sifatida. 3. harakat tushunchasi. harakatning asosiy shakllari va ular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik. 4. fazo va vaqt. 5. tabiat falsafasi. 6. inson borlig‘i va uning o‘ziga xosligi. 7. ong va jonning tenglashtirilishi. ongliilik va ongsizlik uyg‘unligi. 8. ong falsafiy muammo sifatida. * ontologiya ontologiya (yunoncha: ὄν- borliq+ λόγος - ta'limot,) – borliq haqida ta'limot. ontologiya falsafiy bilimilarning alohida sohasi bo‘lib, unda: - borliq va yo‘qlik, -mavjudlik va nomavjudlik muammolariga doir masalalarning keng doirasi o‘r...

Bu fayl PPT formatida 24 sahifadan iborat (1,1 MB). "ontologiya"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ontologiya PPT 24 sahifa Bepul yuklash Telegram