yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish

PPTX 26 pages 776.6 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 776.6 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish erdagi hayotning 1,8 mlrd. yilli keyingi davri turli geologik hodisalarga boy. bu asosan erda hayot gurkirab rivojlangan fanerozoy eoniga taalluqli. nisbatan qisqa vaqt oralig'ida (500-600 mln. yil) sayyoramizning ko'rinishini tubdan o'zgartirib yuborgan bir necha olamshumul burmalanish bosqichlari sodir bo'lgan. paleozoy erasi kaledon va gertsin tektogenez epoxalari bilan yakunlangan erta va kechki paleozoy bosqichlariga bo'linadi. er rivojlanishining erta plaeozoy (kaledon) bosqichi paleozoy erasining birinchi yarimiga to'g'ri keladi. u umumiy davomiyligi 170 ±10 mln yil bo'lgan kembriy, ordovik va silur davrlarini o'z ichiga oladi. geologik tarixning bu qismini batafsil tabaqalash uchun ko'pchiligi ohakli yoki kremniyli chig'anoq va suyaklarga ega bo'lgan hayvonot va o'simlik dunyosi keng rivojlangan. geodinamikasi. erta paleozoyda er po'stining rivojlanishi platforma va geosinklinallarda turlicha kechgan. kechki proterozoyda boshlangan tektonik rejimning differentsiatsiyasi yanada kuchaygan. materiklar asosan ekvator yaqinida to'plangan, iqlimi iliq bo'lgan, eksploziv vulkanizm kuchaygan. kembriy oxirida …

2 / 26

il bo'lgan. bu tog' zanjiri norvegiya, shotlandiya va irlandiya hududlaridan o'tgan. shimoliy sibirda ham orogenez rivojlangan bo'lib, natijada uning hududi yuqori ko'tarilib, shundan keyin hech qachon dengiz bilan qoplanmagan. faol geosinklinallarda geologik jarayonlar ziddiyatli xarakterga ega bo'lgan. g'arbiy va sharqiy sibir, skandinaviya yarimorolining shimoli, o'rta er dengizi, kordilera va and, sharqiy avstraliyada juda ko'plab orollarga ega bo'lgan geosinklinal rejim hukm surgan. kembriy va ordovikda geosinklinallarda bir necha kilometrli amplitudaga ega bo'lgan differentsiatsiyalangan vertikal harakatlar kuzatilgan. tor cho'ziq ko'tarilgan qambarlar huddi shunday botiqliklar bilan qo'shni bo'lgan, ularda bo'lakli va karbonatli yotqiziqlar to'plangan. vulkan harakatlari faol kechganligi tufayli effuziv jinslar ham keng tarqalgan. erta paleozoyning oxirida vujudga kelgan er po'stining barqaror hududlari epikaledon platformalari nomini olgan (204-rasm). bunday strukturalar odatda tokembriy platformalarinining chetlarida joylashgan bshlib, ularning umumiy maydonini kengaytirgan. ammo hali ko'p joylarda geosinklinal rejim saqlanib qolgan. o'rta er dengizi, g'arbiy va sharqiy sibir, kordilera va and, sharqiy avstraliya kechki paleozoyda ham …

3 / 26

n. kembriy davrining oxirida quruqlikning katta qismi ko'tarilaboshlagan va qisqa muddatli dengiz regressiyasi sodir bo'lgan. 1-rasm. kaledonidlarning hozirgi strukturada tutgan o'rni. 1-epikaledon platformalari: 1-shimoliy grenlandiya, 2-grampian, 3-innuit, 4-markaziy qozog'iston, 6-nanshan, 7-katosiyo, 2-ilgari konsolidatsiyalangan viloyatlar, 3-qadimiy xitoy platformasining parchalangan palaxsalari. ordovik davrda materiklar yana cho'kaboshlagan, natijada er yuzasining pastkam hududlari sayoz dengizlar bilan qoplangan. ordovikning oxirida shimoliy amerika hududining 70% dan ortig'i dengiz bilan qoplangan va ularda katta qalinlikdagi ohaktoshlar va gilli slanetslar to'plangan. evropa va osiyoning keng maydonlari, qisman – avstraliya va janubiy amerikaning markaziy rayoni ham dengizlar bilan qoplangan. ordovik davrini yakunlovchi tektonik ko'tarilishdan so'ng denudatsion bosqich boshlangan, silurning boshlarida materiklar yana cho'kaboshlagan, dengizlar esa pasttekisliklarni qoplab olgan. shimoliy amerikada erta silurda dengizlar akvatoriyasi sezilarli darajada qisqargan, ammo silurning o'rtalarida ular deyarli 60% hududlarni qoplab olgan. katta qalinlikdagi dengiz ohaktoshlari hosil bo'lgan. kechki silurda dengizlar akvatoriyasi ancha ko'p qisqargan. ordovik davri davomida iqlim sezilarli o'zgargan. erta ordovikda u iliq …

4 / 26

ida rus plitasi, shimoliy amerika platformasida buyuk tekisliklar va midkontinent plitalari, sibir platformasida esa angara-lena plitasi va b. hosil bo'lgan. platformalarning qalqonlari cho'kmasdan yirik orollar sifatida quruqligicha qolgan. bunga misol qilib sharqiy evropa platformasining boltiq va ukraina qalqonlarini ko'rsatish mumkin. qalqonlardan yondosh dengizlarga bo'lakli material keltirilib yotqizilgan. evropa va osiyoda silur dengizlari keng tarqalgan va deyarli kembriy dengizlari qoplagan hududlarini egallagan. evropada katta qalinlikdagi ohaktoshlar boltiq qalqonining janubiy qismi chegarasida to'plangan. uncha yirik bo'lmagan dengizlar sharqiy avstraliya, shimoliy afrika va janubiy amerikaning markaziy rayonlarida tarqalgan. silurning oxirida geosinklinal dengizlarning akvatoriyasi kaledon tektogenezi tufayli keskin qisqargan. natijada ko'pchilik geosinklinallar platformalar shaklida passiv hududlarga aylangan. ularda keyinchalik faol tektonik harakatlar va vulkanizm sodir bo'lmagan. organik dunyosi. erta paleozoyning organik dunyosi rang-barang bo'lsada, ular amalda suv havzalaridagina hayot kechirishgan. erta kembriy dengizlaridagi hayot organik dunyoning turfaligi bilan farq qilgan. dengiz tubining illi gruntida yashagan bug'imoyoqlilarning alohida sinfiga mansub bo'lgan trilobitlar shular qatoridadir (2-rasm). …

5 / 26

lgan (3-rasm). paleozoy erasining oxiriga kelib trilobitlar batomom qirilib ketgan, nautiloideylar esa hozirgacha yashab kelmoqda. 3-rasm. boshoyoqli mollyuska. http://wwlife.ru yirtqichlar qadimiy tokembriy stromatolitli riflarini faol emirishgan, ammo endi yangi ohak to'plovchi organizmlar keng rivojlangan. bular oddiy bulutsimon organizmlar – arxeotsiatlar bo'lgan (4-rasm). ular butun dunyoga yoyilgan va ko'plab turlarga tez evolyutsiyalangan. arxeotsiatlar, o'z navbatida, qo'qqisidan inqirozga uchragan va kembriyning o'rtalariga kelib batomom qirilib ketgan. ularning o'rnini dastlabki marjonlar egallagan. ilk bor paydo bo'lgan tishli hayvonlardan biri konodontlar sanaladi. ular kembriy davrining oxirlarida yoki ordovikning boshlarida paydo bo'lgan. konodontlarning og'iz apparati 15 yoki 19 elementdan tuzilgan bo'lib, hozirgi hayvon jag'laridan batomom farq qilgan (5-rasm). elementlarining shakli tishsimon, o'rkachli, yaproqsimon ko'rinishga ega. barcha kembriy umurtqasizlari ordovikda ham rivojlanishini davom ettirgan. bulardan tashqari marjonlar, peletsipodalar (ikkitavaqali mollyuskalar), mshankalar va dastlabki umurtqalilar paydo bo'lgan. 4-rasm. arxeotsiatlar. http://wwlife.ru yirtqichlar qadimiy tokembriy stromatolitli riflarini faol emirishgan, ammo endi yangi ohak to'plovchi organizmlar keng rivojlangan. bular oddiy …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish"

yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish erdagi hayotning 1,8 mlrd. yilli keyingi davri turli geologik hodisalarga boy. bu asosan erda hayot gurkirab rivojlangan fanerozoy eoniga taalluqli. nisbatan qisqa vaqt oralig'ida (500-600 mln. yil) sayyoramizning ko'rinishini tubdan o'zgartirib yuborgan bir necha olamshumul burmalanish bosqichlari sodir bo'lgan. paleozoy erasi kaledon va gertsin tektogenez epoxalari bilan yakunlangan erta va kechki paleozoy bosqichlariga bo'linadi. er rivojlanishining erta plaeozoy (kaledon) bosqichi paleozoy erasining birinchi yarimiga to'g'ri keladi. u umumiy davomiyligi 170 ±10 mln yil bo'lgan kembriy, ordovik va silur davrlarini o'z ichiga oladi. geologik tarixning bu qismini bataf...

This file contains 26 pages in PPTX format (776.6 KB). To download "yuqori paleozoy davrlarining organik dunyosi bilan tanishish", click the Telegram button on the left.

Tags: yuqori paleozoy davrlarining or… PPTX 26 pages Free download Telegram