genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar

PPTX 90 pages 1.9 MB Free download

90 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 90

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 90

prezentatsiya powerpoint "genetika asoslari va bolalardagi irsiy nuqsonlar" fanining rivojlanish tarixi, yutuqlari va o'rganish usullari. irsiyatning sitologik asoslari toshkent kimyo xalqaro universiteti “kimyo va biologiya” kafedrasi “genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar" ” fani 1 mavzu rejasi: 1. hujayrani o'rganish tarixi va nazariyasi. 2 hujayraning tuzilishi va funksiyasi. 3.yadroning tuzilishi, unda xromosomalarning joylashishi. 4.xromosomaning tuzilishi va funksiyasi. tayanch tushunchalar: genetika, irsiyat, o ‘zgaruvchanik, irsiylanish, mutatsiya, ontogenetik o‘zgaruvchanlik, modifikatsion o’zgaruvchanlik, genotip, xromosoma, umumiy genetika, mikroorganizmlar genetikasi, odam genetikasi, hayvonlar genetikasi, 0‘simliklar genetikasi, molekular genetika, immunogenetika, sitogenetika, tibbiyot genetikasi, populyatsion genetika, genetikani rivojlanish bosqichlari, duragaylash metodi, sitogenetik metod, egizaklar metodi, molekular genetik metod, populyatsion statistik metod, genetikaning boshqa fanlar bilan aloqasi, genetikaning nazariy va amaliy ahamiyati. mutatsiya - to‘satdan hosil boladigan irsiy o‘zgaruvchanlik. mutant — mutatsiya natijasida genotipi o‘zgargan organizm. genotip- organizm, hujayraning irsiy omillar yigindisi genom — xromosomalaming gaploid to‘plami. genofond — populyatsiyaning genlar majmuasi fenotip — genotip bilan tashqi …

2 / 90

gi-xossalarini avloddan-avlodga o ‘tishi va rivojlanishini ma’lum tashqi muhit sharoitida ta?minlab beruvchi xossadir. 0 ‘zgaruvchanlik esa tirik oi^ganizmlaming ota-ona belgilaridan farq qiluvchi yangi belgilarini namoyon qilish xossasidir. irsiyat va o‘zgaruvchanlik ikki qarama-qarshi jarayon bo‘lishiga qaramay bir vaqtda namoyon boiadi. irsiyatsiz o‘zgaruvchanlik, o‘zgaruvchanliksiz irsiyat kuzatilmaydi. irsiyat va o‘zgaruvchanliksiz yer yuzida hayotning evolutsiyasini tasavur etish qiyin. irsiyat o‘simlik va hayvonlaming har bir turining o‘ziga xos belgi va xossalarini bir qancha avlodlarda turg‘un saqlanib qolishini ta’minlaydi. irsiyat tufayli turga tegishli organizmlar o ‘zgaruvchan tashqi muhit sharoitlariga moslashib. yashab qoladi. 0 ‘zgaruvchanhk natijasida paydo boigan belgi-xossalar irsiyat tufayli keyingi avlodlarda saqlanib qolgandagina, ya’ni irsiylangandagina evolutsiyada ahamiyatga ega. o’zgaruvchanlikning turlicha ko‘rinishlari mavjud. organizm belgi va xususiyatlarini o’zgarishi bir yoki bir necha genlarning o ‘zgarishi oqibatida strukturaviy o‘zgarishi ro‘y berishi mumkin. bunday o‘zgaruvchanliklar mutatsiyalar deyiladi. shu bilan bir vaqtda individual rivojlanish jarayonida organizmlarning morfologik, fiziologik, biokimyoviy va boshqa xususiyatlarining qonuniyatli o‘zgarishi ham kuzatiladi. bu ontogenetik o‘zgaruvchanlik …

3 / 90

notipi uning moslanish imkoniyatlarini va tashqi omillarga javoban reaksiya normasini belgilab beradi. organizm barcha belgilarining yigindisi genotipda kodlashtirilgan irsiy axborot tuzilishiga va uning ifodalanish (ekspressiya) darajasiga bogliq boladi. genotipdagi mutatsiyalar yoki o ‘zgarishlar neytral boiib, aksariyat hollarda, organizmlar fenotipik o‘zgarishiga olib kelmaydi. biroq, genotipdagi u ma’noga ega” genlar (ya’ni oqsil strukturasi o‘zgarishi bilan aloqador) o‘zgarishlar genotipni buzilishiga olib kelib, turli nuqsonlar keltirib chiqaradi. genotipdagi “ma’noga ega” bolgan mutatsiyalar sonini neytral mutatsiyalar soniga nisbati organizm genotipini o‘zgaruvchanlik darajasini ko‘rsatadi. irsiyatning moddiy asosi bolib bolinish jarayonida qiz hujayralarga taqsimlanish xususiyatiga ega bolgan hujayra yadrosining maxsus tuzilmasi — xromosomalar hisoblanadi. xromosomalar asosiy genetik tuzilmalar boiib, avloddan-avlodga o‘tish jarayonlarini ta’minlash uchun barcha zarur irsiy axborotga ega. hujayra bo‘linish davrida xromosomalar aynan o ‘ziga o ‘xshash xromosomalarni hosil qiladi. xromosoma chiziqli tartibda joylashgan genlaming tuzilishi bo‘lib, irsiy axborotni saqlash va o ‘tkazish funksiyasini bajaradi. genetikaning rivojlanish bosqichlari genetikaning fan sifatida shakllanishida sitologiya, embriologiya, biokimyo sohasida …

4 / 90

k.konrens makkajo‘xori. e.chermak no‘xat duragaylari) ustida tadqiqot o‘tkazib, ota-ona irsiy belgilarining nasldan-naslga berilishi va kelgusi avlodlarda ajralishi haqidagi maqolalarini sion qildilar. ammo bu olimlar chex ruhoniysi gregor mendel ochgan irsiyat qonunlarini qaytadan kashf etdilar xolos. chunki, mendelning irsiyat haqidagi qonunlari 1865 yilda nashr etilgan “0 ‘simlik duragaylari astida tajribalar” nomli asarida bayon etilgan edi. shuning uchun g.mendel o‘rinli ravishda genetikaning asoschisi boiib hisoblanadi. genetikaning fan sifatida rivojlanishi uch bosqichdan iborat. genetika rivojlanishining birinchi bosqichida irsiyat va o‘zgaruvchanlik haqidagi fanga 1906-yilda angliyalik olim v.betson genetika deb nom berdi. genetikaning keyingi taraqqiyotida gollandiyalik olim gugo de friz taklif etgan mutatsiya nazariyasi (1901-1903 y), daniyalik genetik olim v.iogannsen tomonidan loviya o‘simligida belgilaming irsiylanishi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar muhim ahamiyatga ega boidi. 1909-yilda v.iogannsen tomonidan genetika faniga gen, genotip, fenotip kabi tushunchalar kiritildi. genetika fani rivojlanishining birinchi o ‘n yilligida t.boveri, u.setton va e.vilson tomonidan irsiyatning xromosoma nazariyasi asoslab berildi. hujayra bolinishi (mitoz) va …

5 / 90

omosomalarning gaploid to‘plamiga teng ekanligi, bir guruhga birikkan genlar ikkinchi guruhdan mustaqil ravishda nasldan-naslga berilishi aniqlandi. 1925-yilda g.a.nadson va g.s.filippovlar achitqi zamburug‘ida radiy nurlari ta’sirida mutatsiyalar olishga muvaffaq boidilar. 1927-yilda esaamerikalik genetik olim g.meller drozofila meva pashshasiga rentgen nurlarini ta’sir ettirib, ulaming irsiyatini o‘zgartirish ya’ni mutatsiyani sun’iy y o i bilan vujudga keltirish mumkinligini isbot etdilar. xx asming 20-30 yillarida s.rayt, r.fisherlar populyatsiyalardagi jarayonlarni matematik metodlar yordamida o‘rganish mumkinligini asoslab berdilar. genetika fani rivojlanishining uchinchi bosqichi genetik tadqiqotlarga,kimyo, fizika, matematika va kibernetika fanlari metodlarini tatbiq etish bilan tavsiflanadi. xususan, elektron mikroskopiya, rentgenostrukturaviy analiz, sentrifuga, radioaktiv izotop metodlaridan foydalanish orqali mikroorganizmlardan zamburugllar, bakteriyalar va viruslarning tuzilishi, ayrim organoidlarning funksiyasi, oqsillar, fermentlar, vitaminlarning stkgkturaviy tuzilishi, funksiyasi o ‘rganila boshlandi. xx asrning 40-yillariga kelib amerikalik biokimyoviy olimlar d.u.bidl va e.tatumlar xaltali zambumgiaming neyrosporalari ustidagi tadqiqotlarida genlarning moddalar almashinuviga, tirik organizmlarning morfologik belgilarining va fiziologik xususiyatlarining shakllanishiga ko‘rsatgan ta’siri o‘riganildi. 1944-yilda genetik olim o.t.eyveri …

Want to read more?

Download all 90 pages for free via Telegram.

Download full file

About "genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar"

prezentatsiya powerpoint "genetika asoslari va bolalardagi irsiy nuqsonlar" fanining rivojlanish tarixi, yutuqlari va o'rganish usullari. irsiyatning sitologik asoslari toshkent kimyo xalqaro universiteti “kimyo va biologiya” kafedrasi “genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar" ” fani 1 mavzu rejasi: 1. hujayrani o'rganish tarixi va nazariyasi. 2 hujayraning tuzilishi va funksiyasi. 3.yadroning tuzilishi, unda xromosomalarning joylashishi. 4.xromosomaning tuzilishi va funksiyasi. tayanch tushunchalar: genetika, irsiyat, o ‘zgaruvchanik, irsiylanish, mutatsiya, ontogenetik o‘zgaruvchanlik, modifikatsion o’zgaruvchanlik, genotip, xromosoma, umumiy genetika, mikroorganizmlar genetikasi, odam genetikasi, hayvonlar genetikasi, 0‘simliklar genetikasi, molekular genetika, im...

This file contains 90 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "genetika asoslari va bolaning rivojlanishida irsiy kasalliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslari va bolaning r… PPTX 90 pages Free download Telegram