o'zbekiston mustaqilligi sharoitida sobiq ittifoq davrida nashr etilgan o'quv qo'llanmalar

PPTX 29 sahifa 3,0 MB Bepul yuklash

29 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,0 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 29

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 29

taqdimot topshirdi norbekov a qabulqildi amirov a markaziy osiyo va o'zbekistonga xozirgi zamon sportining kirib kelishi (xix asr- xx asr boshlari) reja: xixasrda buxoro, quqon va xiva xonliklarida harbiy-jismoniy tarbiya. turkiston o'lkasida maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. jadidlar faolyati va asarlarida jismoniy tarbiya masalalari. turkiston o'lkasida ilk sport to'garaklarining tashil topis foydalanilgan adabiyotlar mundarija o'zbekiston mustaqilligi sharoitida sobiq ittifoq davrida nashr etilgan o'quv qo'llanmalar va turli manbalarni o'iganishda xolisona va tanqidiy yondashishni taqozo etmoqda. milliy xususiyatlarimizni kamsitish, aholining jismoniy tarbiya va sport bilan shug'ullanishini ta'minlashda bir tomonlama yondashganlik hodisalari tanqidiy ravishda ifoda etilmagan. sobiq ittifoq davrida turkiston o'lkasidagi tarixiy voqeliklar ataylab buzib ko'rsatildi. chunki chor rossiyasining bu o'lkaga turli bahonalar bilan kirib kelishining asosiy sababi bosqinchilik edi. rossiyaning bosqinchilik yurishi xix asrning ii yarmiga to’g’ri keladi. buxoro xonligi. davlat boshqaruvi va qo’shin. xonlikda hokimiyat huquqi chegaralanmagan xonlar ixtiyorida bo’lib, jamiyat hayoti shariat qonunlariga asoslangan holda shakllantirilgan edi. xonlikda shayxulislom katta …

2 / 29

omlarda harbiy xizmatni o’taganlar. xix asrning o’rtalarida esa, harbiy qismlarning soni ancha oshib, to’plardan va miltiqlardan foydalanish nisbatan kuchayib bordi. qo’shinda askarlarning soniga qarab yuzboshi va mingboshi singari harbiy lavozimlar mavjud edi. umumiy qo’mondonlikni lashkarboshi ado etgan. madaniy hayotda ham ancha ishlar qilingan. xon saroyida nodir asarlarni o’z ichiga olgan kutubxonaning bo’lishi diqqatga sazovordir. xonlik taxtida eng ko’p o’tirgan xonlardan biri sayid muhammad rahim ii (1865-1910) bo’ldi. xonlikda davlat tuzilishi buxoronikidan deyarli farq qilmagan. xon huquqi chegaralanmagan holda davlatni boshqargan. undan keyingi eng nufuzli lavozim vazir yoki qushbegi hisoblanib, soliqlarni to’plash va umuman xonning barcha topshiriqlarini bajarish bilan shug’ullangan. shaharlarni hokimlar va ularning yordamchilari bo’lmish yuzboshilar va oqsoqollar idora qilganlar. xonlik hayotida shayxulislom (oxun) va mufti salmoqli o’rin egallagan. xonlikning qo’shini asosan otliqlardan iborat bo’lib, unga lashkarboshi qo’mondonlik qilgan. askarlar tinchlik paytlarida dehqonchilik va boshqa kasblar bilan shug’ullanganlar bunday askarlikka yozilgan kishilar soni xix asrning 30-yillarida 40 ming kishiga borgan. …

3 / 29

zboshi, yuzboshi va o’nboshi lavozimlari bo’lgan. uning muayyan qismi muntazam xizmatni o’tab, ko’pchiligi tinchlik paytida dehqonchilik, hunarmandchilik va boshqa ishlar bilan shug’ullangan. harbiy xizmatni o’tovchilarga bir ot va egar-jabduq berilgan. yuzboshi bir yilga – 147 so’m, ellikboshiga – 98 so’m, o’nboshiga – 65 so’m, oddiy sarbozga – 48 so’m haq to’langan xix asr davomida qimmatli tarixiy asarlar yaratildi. 1822-yili mirza qalandar isfaragiy tomonidan «shohnoma» asari nihoyasiga yetkazildi. bu manbada xonlikning tarixiga doir qiziqarli ma’lumotlar keltirilgan. xonlikda maktab-madrasalarda savod chiqarish bilan birga diniy va qisman dunyoviy fanlar bo’yicha mashg’ulotlar o’tkazilgan. ularda ta’lim va tarbiya olgan kishilar orasidan mashhur shoirlar, olimlar yeishib chiqqan. ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot va uchta xonlikda yuzaga kelgan salbiy o’zgarishlar ular o’rtasidagi aloqalarning uzilishi, o’zaro nizolar, tashqi kuchlarning ta’siri va ichki ziddiyatlar bilan bog’lik bo’lgan. xix asr boshida yuz bergan ma’lum iqtisodiy jonlanish afg’oniston, eron, xitoy, misr va rossiya bilan o’rnatilgan iqtisodiy aloqalarga borib taqaladi. xonliklarda tashqi mamlakatlar bilan iqtisodiy …

4 / 29

hirish, mehnat qobiliyatini oshirish, uzoq umr ko'rishga ko'maklashuvchi muayyan faoliyatdir. abdulla avloniy (1878-1934). taniqli o’zbek pedagogi va olimi abdulla avloniy toshkent shahrida, mayda hunarmand-to’quvchi oilasida dunyoga keladi. xx asr boshlarida o’zbekistonning ijtimoiy-siyosiy hayotida va pedagogik fikrlarning rivojida abdulla avloniy alohida o’rin egalladi, butun faoliyati davrida u o’z xalqiga xizmat qiladigan komil insonni yetishtirish, uning ma’naviyatini shakllantirishga alohida e’tibor berdi. a. avloniy «usuli jadid» maktablari uchun 4 qismdan iborat «adabiyot yohud milliy she’rlar» hamda «birinchi muallim», «turkiy gulison yohud axloq», «ikkinchi muallim», «maktab gulistoni» kabi darslik va o’qish kitoblari al-hosil tarbiya bizlar uchun yo hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidur» deb uqtiradi. tarbiya xususiy ish emas, milliy, ijtimoiy ishdir. har bir xalqning taraqqiy qilishi, davlatlarning qudratli bo’lishi avlodlar tarbiyasiga ko’p jihatdan bog’liq, deb hisoblaydi avloniy. tarbiya zurriyot dunyoga kelgandan boshlanib, umrning oxiriga qadar davom etadi. u bir qancha bosqichdan – uy, bog’cha, …

5 / 29

ng boshlarida yangi usuldagi maktablar ochib ularda boy hamda kambag’allarning bolalarini o’qitdilar fitrat 1909-yili «jamiyati hayriya»ning ko’magida turkiyaga o’qishga ketadi. 1913-yil 4 yillik o’qishdan so’ng fitrat turkiyadan buxoroga qaytib keladi. u turkiyadan ilg’or qarashlar bilan qaytgan edi. fitrat 1916-yili «oila» nomli falsafiy asarini yozadi. fitrat 1922-23-yillarda buxoro xalq respublikasidan germaniyaga, turkiyaga talabalar yuborish, u yerdagi ilg’or yevropa ta’lim-tarbiyasi, ilm-fan, texnika sirlarini o’rganish, yangi buxoro xalq respublikasi va turkistonda maorif va madaniyatni rivojlantiruvchi mahalliy kadrlar tayyorlash tashabbuskori va tanlovchilaridan biri bo’ldi. leningrad davlat dorilfununi 1924-yili fitratga o’zbek va tojik mumtoz adabiyotlari namoyondalari to’g’risidagi tadqiqotlari uchun professorlik unvonini beradi. a. fitratning «rahbari najot» asari ham to’la ravishda ta’lim-tarbiya masalalariga bag’ishlanadi. ayniqsa, asarning uchinchi bobi oila, bola tarbiyasi, axloq-odob mavzulariga bag’ishlangan bo’lib, bu masalalar hozirgi davrda ham katta ma’rifiy ahamiyatga egadir. fitrat ota-onaning vazifasi o’z bolalarini yetuk kishilar qilib tarbiyalashlari zarurligini, bunda ayniqsa, 3 tarbiyaga: 1. jismoniy tarbiya – salomatlik, 2. aqliy tarbiya …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 29 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbekiston mustaqilligi sharoitida sobiq ittifoq davrida nashr etilgan o'quv qo'llanmalar" haqida

taqdimot topshirdi norbekov a qabulqildi amirov a markaziy osiyo va o'zbekistonga xozirgi zamon sportining kirib kelishi (xix asr- xx asr boshlari) reja: xixasrda buxoro, quqon va xiva xonliklarida harbiy-jismoniy tarbiya. turkiston o'lkasida maktab va gimnaziyalarda jismoniy tarbiya. jadidlar faolyati va asarlarida jismoniy tarbiya masalalari. turkiston o'lkasida ilk sport to'garaklarining tashil topis foydalanilgan adabiyotlar mundarija o'zbekiston mustaqilligi sharoitida sobiq ittifoq davrida nashr etilgan o'quv qo'llanmalar va turli manbalarni o'iganishda xolisona va tanqidiy yondashishni taqozo etmoqda. milliy xususiyatlarimizni kamsitish, aholining jismoniy tarbiya va sport bilan shug'ullanishini ta'minlashda bir tomonlama yondashganlik hodisalari tanqidiy ravishda ifoda etilmagan. s...

Bu fayl PPTX formatida 29 sahifadan iborat (3,0 MB). "o'zbekiston mustaqilligi sharoitida sobiq ittifoq davrida nashr etilgan o'quv qo'llanmalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbekiston mustaqilligi sharoi… PPTX 29 sahifa Bepul yuklash Telegram