axborotni muhofaza qilishning kriptografik usuli

PPT 25 pages 2.9 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPT

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

nazarova m.x.ning “rsa kriptotizimini takomillashtirish va uni kriptotahlillash usullarini ishlab chiqish” mavzusidagi doktorlik * * axborotning muhimlik darajasi qadim zamonlardan ma'lum. shuning uchun ham qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo'llanilgan. ulardan biri — sirli yozuvdir. undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan boshqa shaxs o'qiy olmagan. asrlar davomida bu san'at — sirli yozuv jamiyatning yuqori tabaqalari, davlatning elchixona rezidentsiyalari va razvedka missiyalaridan tashqariga chiqmagan. faqat bir necha o'n yil oldin hamma narsa tubdan o'zgardi, ya'ni axborot o'z qiymatiga ega bo'ldi va uni endilikda ishlab chiqaradilar, saqlaydilar, uzatishadi, sotadilar va sotib oladilar. * axborot xavfsizligini ta'minlashning ilmiy asosi bo'lib kriptografiya fani tan olingan. bu o'z navbatida kriptografiya fanini rivojlantirish vazifalarini dolzarb muammolar qatoriga qo'ydi, chunki hozirgi kunda axborot xavfsizligini ta'minlashda eng ishonchli vositalardan biri axborotni kriptografik himoya qilish vositalari hisoblanadi. * dastlabki kriptografiya. formal kriptografiya. ilmiy kriptografiya. kompyuter kriptografiyasi, bu bosqich kriptografiyada simmetrik va nosimmetrik kriptotizimlar bo'yicha ikki ilmiy yo'nalish …

2 / 25

ltakka zich bir qavat o'ralgan ensiz papirus lentasiga dastlabki matn harflari silindr o'qi bo'ylab yozilib shifrmatn shakllantirilgan. lenta g'altakdan yechib olinib qabul qiluvchiga jo'natilgan. qabul qiluvchi shifrmatnli lentani shifrlash g'altagi bilan bir xil g'altakka o'rab dastlabki matnni o'qigan. g'altak o'lchamlari maxfiy shifrlash kaliti vazifasini o'tagan. * formal kriptografiya (xv asr oxiri – xx asr boshlari) bosqichi qo'lda kriptotahlillashga bardoshli va formallashtirilgan shifrlar paydo bo'lishi bilan xarakterlanadi. * kriptografiya tarixining navbatdagi bosqichi ilmiy kriptografiya davri xx asrning 30-60 yillarini o'z ichiga oladi. bu davrning farqli tomoni kriptobardoshliligi jiddiy matematik asoslangan kriptotizimlarning yuzaga kelishidir. xx asrning 30 yillari boshlarida kriptologiyaning ilmiy asosi bo'lgan matema-tikaning bo'limlari batamom shakllanib bo'ldi. bularga ehtimollar nazariyasi va matematik statistika, umumiy algebra, sonlar nazariyasi kiradi. ular bilan birgalikda algoritmlar nazariyasi, axborot nazariyasi va kibernetika faol rivojlana boshladi. * * morze alifbosidan foydalanib shifrlash * 4. kompyuter kriptografiyasi davri kompyuter kriptografiyasi davri xx asrning 70 yillarida avvallari qo'lda bajarib …

3 / 25

bu davrdan boshlab kriptografik tizimlar ikkita sinfga bo'lina boshladi: simmetrik (maxfiy kalitli, bir kalitli) va nosimmetrik (oshkora kalitli, ikki kalitli) kriptotizimlar. * kriptologiya (grekchada kryptos - “sirli” va logos -“xabar”) aloqa xavfsizligi haqidagi fan kriptografiya ma'lumotlarni shifrlash algoritmlari haqidagi fan kriptotahlil shifrlarni“buzish" haqidagi fan * mustaqillik yillarida kriptologiya yo'nalishini rivojlantirishga davlatimiz tomonidan katta ahamiyat berilmoqda. o'zrga kirib kelayotgan barcha xorijiy vositalarni axborot xavfsizligi talablariga muvofiqligini tekshirish, davlat ahamiyatiga ega bo'lgan joylarda esa, faqatgina respublikamizda ishlab chiqarilgan kriptografik vositalardan foydalanish va milliy tizimlar yaratish o'zr prezidentining 2007 yil 3 apreldagi «o'zrda axborotning kriptografik muhofazasini tashkil etish chora-tadbirlari to'g'risida» pq-614–son qarorining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. * mustaqillik yillarida qabul qilingan o'zbekiston respublikasining qonun va farmonlari: 1. «telekommunikatsiyalar to'g'risida» (1999 yil 20 avgust); 2. «axborotlashtirish to'g'risidagi» (2003 yil 11 dekabr); 3. «elektron raqamli imzo to'g'risidagi» (2003 yil 11 dekabr); 4. «elektron hujjat aylanishi to'g'risidagi» (2004 yil 29 aprel); 5. «elektron tijorat to'g'risidagi» (2004 …

4 / 25

rori (2013 yil 27 iyun). * axborotning kriptografik muhofazasi bo'yicha ishlab chiqilgan davlat standartlari: 1. o’z dst 1092:2009 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. elektron raqamli imzoni shakllantirish va tekshirish jarayonlari»; 2. o’z dst 1105:2009 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. ma'lumotlarni shifrlash algoritmi»; 3. o’z dst 1106:2009 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. xeshlash funktsiyasi»; 4. o’z dst 1108:2009 «axborot texnologiyasi. ochiq tizimlar o'zaro bog'liqligi. eri ochiq kaliti sertifikati va atribut sertifikatining tuzilmasi»; 5. o’z dst 1109:2013 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. atama va ta'riflar»; 6. o’z dst 1204:2009 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. kriptografik modullarga oid xavfsizlik talablari »; 7. o’z dst 2826:2014 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. elliptik egri chiziqlarga asoslangan elektron raqamli imzoni shakllantirish va tekshirish jarayonlari». * axborotning kriptografik muhofazasi bo'yicha ishlab chiqilgan davlat standartlari: 1. o’z dst 1092:2009 «axborot texnologiyasi. axborotning kriptografik muhofazasi. elektron raqamli imzoni shakllantirish va tekshirish jarayonlari»; 2. o’z dst 1105:2009 «axborot texnologiyasi. axborotning …

5 / 25

ga asoslangan elektron raqamli imzoni shakllantirish va tekshirish jarayonlari». * o'zbekiston respublikasi prezidentining qabul qilgan «o'zbekiston respublikasining milliy axborot-kommunikatsiya tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida»gi qarori qaroriga muvofiq, 2013-2020 yillarda respublikada telekommunikatsiya texnologiyalari, tarmoqlari va aloqa infratuzilmasini rivojlantirish dasturi tasdiqlandi. qaror ijrosini ta'minlash doirasida o'zbekiston respublikasi aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qo'mitasi huzurida yangi tuzilmalar — “elektron hukumat” tizimini rivojlantirish markazi va “axborot xavfsizligini ta'minlash” markazi tashkil etildi. ushbu markazlar oldiga mamlakatimiz axborot resurslari, tizim va tarmoqlarini jadal rivojlantirishdek muhim maqsad va vazifalar qo'yildi. mamlakatda samarali elektron hukumatni yaratish maqsadida interfaol davlat xizmatlari sifatini rivojlantirish va oshirish masalalari dolzarbligicha qolmoqda. * konfidentsiallik. axborot saqlanishi va uni uzatilishi vaqtida ruxsat etilmagan foydalanishdan himoya qilingan bo'lishi kerak. axborot kim uchun mo'ljallangan bo'lsa, undan faqat o'sha foydalana olishi mumkin. konfidentsiallik shifrlash orqali ta'minlanadi. autentifikatsiya. bunda jo'natuvchini bir xil identifikatsiya qilish kerak. bir xil identifikatsiya qilishda jo'natuvchi yo'llangan xatdan bosh torta olmaydi. autentifikatsiya elektron …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborotni muhofaza qilishning kriptografik usuli"

nazarova m.x.ning “rsa kriptotizimini takomillashtirish va uni kriptotahlillash usullarini ishlab chiqish” mavzusidagi doktorlik * * axborotning muhimlik darajasi qadim zamonlardan ma'lum. shuning uchun ham qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo'llanilgan. ulardan biri — sirli yozuvdir. undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan boshqa shaxs o'qiy olmagan. asrlar davomida bu san'at — sirli yozuv jamiyatning yuqori tabaqalari, davlatning elchixona rezidentsiyalari va razvedka missiyalaridan tashqariga chiqmagan. faqat bir necha o'n yil oldin hamma narsa tubdan o'zgardi, ya'ni axborot o'z qiymatiga ega bo'ldi va uni endilikda ishlab chiqaradilar, saqlaydilar, uzatishadi, sotadilar va sotib oladilar. * axborot xavfsizligini ta'minlashning ilmiy asosi bo'lib kriptografiya...

This file contains 25 pages in PPT format (2.9 MB). To download "axborotni muhofaza qilishning kriptografik usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: axborotni muhofaza qilishning k… PPT 25 pages Free download Telegram