temperament va uning turlari

PPT 22 pages 2.6 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

slayd 1 fan nomi: pedagogika.psixologiya mavzu: xarakter, temperament va qobiliyatlarni bilishning ahamiyati ma‘ruzachi: s.f.b.falsafa doktori (phd) jo’rabekova xabiba madaminovna 1.temperament va uning turlari. 2.faoliyatning individual xususiyatlari. 3.xarakter va shaxs. temperament lotin tilidagi «temperamentum» so’zidan olingan bo’lib, aralashma, qorishiq degan ma’nolarni anglatadi. psixologiya fani tarixida temperament haqidagi ta’limotni birinchi bo’lib qadimgi grek olimi gippokrat (e.avv. 460-356 y) yaratdi. temperament tiplarining nomlari suyuqliklar nomidan kelib chiqqan. masalan, xolerik grekcha «xole» so’zidan olingan bo’lib, o’t yoki safro, sangvinik «sandus» so’zidan olingan bo’lib, qon demakdir; melanxolik grekcha «melanxole» so’zidan olingan bo’lib, qora o’t demakdir; flegmatik grekcha «flegma» so’zidan olingan bo’lib, balg’am, shilimshiq modda demakdir. yuqoridagi suyuqliklarning har biri o’z xususiyatiga ega bo’lib, har birining o’z vazifasi, o’z ishi bor. chunonchi, o’tning xususiyati quruqlikdir. uning ishi – organizmdagi quruqlikni saqlab turish – badanni quruq tutishdir. qonning xususiyati issiqlik bo’lib, ishi organizmni isitib turishdir. qora o’tning xususiyati namlik bo’lib, ishi badanning namligini tutib turishdir. balg’amning xususiyati …

2 / 22

m taalluqli bo’lib, kuchli qo’zg’ovchilarga bardosh bera olish qobiliyatida namoyon bo’ladi. xuddi shuning singari asab sistemasidagi muvozanat asab sistemasining qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlarining kuch darajasini baravar tutib tura bilishda ko’rinadi. qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlari baravar darajada kuchli yoki kuchsiz bo’lganda, asab sistemasida muvozanat bo’ladi. agar qo’zg’alish va tormozlanish jarayonlaridan biri kuchliroq yoki kuchsizroq bo’lsa, asab sistemasida muvozanat buziladi. favqulodda temperamentning bir xil xususiyatlari, motiv, psixik holat va hodisalardan farqli o’laroq, ayian shu shaxsning o’zida, uning turli faoliyatlarida, xatti-harakatlarida, muomalasida ifodalanadi. temperament xususiyatlari tabiiy shartlanganlik omiliga taalluqli bo’lganligi tufayli inson hayoti va faoliyatining davomida yoki uning muayyan bir bo’lagida barqaror, o’zgarmas va mustahkamdir. temperament xususiyatlari deganda, alohida bir shaxsning psixik faoliyati dinamikasini belgilovchi psixikaning barqaror, o’zgarmas individual-tipologik xususiyatlari majmuasi tushuniladi. mazkur xususiyatlar turli shakl va mazmunga ega bo’lgan motivlarda, psixik holatlarda, maqsadlarda, faoliyatlarda nisbatan o’zgarmas, temperament tipini tavsiflovchi tuzilmani tashkil qiladi. shunday qilib, shaxsdagi hatti-harakatlarning, imo-ishoralarning aniq va ravshanligi, hissiy holatlarning …

3 / 22

raqqiyot jarayonida shakllanadigan boshqa xususiyatlarga asos bo’ladi. odam temperamentiga aloqador sifatlarning o’ziga xosligi shundaki, ular odam bir faoliyat turidan ikkinchisiga, bir emotsional holatdan boshqasiga, bir malakalarni boshqasi bilan almashtirgan paytlarda reaktsiyalarning egiluvchan va dinamikligini ta’minlaydi va shu nuqtai nazardan qaraganda temperament - shaxs faoliyati va xulqining dinamik (o’zgaruvchan) va emotsional - hissiy tomonlarini xarakterlovchi individual xususiyatlari majmuidir. temperament xususiyatlari shaxsning ichki tuzilmasi bilan bevosita bog’liq bo’lib, ularning namoyon bo’lishi uning konkret vaziyatlarga munosabatini, ekstremal vaziyatlarda o’zini qanday tutishini belgilab beradi. masalan, inson turli vaziyatlarda o’zini turlicha tutadi: oliy o’quv yurtida talabalar safiga qabul qilganligi to’g’risidagi axborotni eshitgan bolaning o’zini tutishi, yoki hayotning ogir sinovlari (yaqin kishining o’limi, ishdan haydalish, do’stning xoinligi kabi) paytida odam beixtiyor namoyon qiladigan reaktsiyalari uning temperamentidan kelib chiqadi. shuning uchun ham ikkala vaziyatni ham kimdir og’ir-bosiqlik bilan, boshqasi esa o’zini yo’qotgudek darajada his-hayajon bilan boshidan kechiradi. shuning uchun ham temperamentning shaxs shakllanishi va ijtimoiy muhitda o’ziga …

4 / 22

garib turuvchi o’ziga ishongan hatti-harakatlar tashqi ta’sirlarga emotsional ta’sirga tushuvchi aqli o’tkir. o’zgargan shart-sharoitlarga juda tez ko’nikuvchi melanxolik – kuchsiz va o’garuvchan nerv tizimiga ega bo’lib, ular: hissiyotlari o’zgaruvchan asossiz qo’rquv va tashvishlarga moyil har doim har xil juda tez qo’zg’aluvchan tezda charchab qoluvchi qatiyatsiz tashqi ko’rinishidan ko’rimsiz insonlardir flegmatik so’zi grekcha «flegma» sozidan olingan bo;lib, balg’am va shilimshiq degan ma’noni bildiradi. kuchsiz lekin barqaror nerv tizimiga ega. qat’iylik va qaysarlik u har doim xotirjam har doim minnatdor munosabatlarda u doim to’gri va hamma vaqt sodiq. uning his-tuyg’ulari boshqa temperament turlariga qaraganda anch chuqurligi bilan ajralib turadi. u hech qachon tashabbus ko’rsatmaydi. konservativ, o’zgarishlar va beqarorlikni yoqtirishmaydi. xarakter va shaxs kundalik hayotimizda tilimizda «xarakter» so’zi eng ko’p ishlatiladigan so’zlardan. uni biz doimo birovlarga baho bermoqchi bo’lsak, ishlatamiz. bu so’zning ma’nosini olimlar «bosilgan tamg’a» deb ham izohlashadi. tamg’alik alomatlari nimada ifodalanadi ? xarakter - shaxsdagi shunday psixologik, sub’ektiv munosabatlar majmuiki, ular …

5 / 22

larimiz aks etadi va xarakterimiz namoyon bo’ladi. mashxur rus olimi, psixologiya fanining metodologiyasini yaratgan s.l. rubinshteyn shaxsning o’ziga xosligi va xarakterologik tizimda uchta asosiy tuzilmalarni ajratgan edi; 1.munosabatlar va yo’nalish shaxdagi asosiy ko’rinishlar sifatida - bu shaxsning hayotdan nimani kutishi va nimani hohlashini anglatadi. 2.qobiliyatlar ana shu tilak-istaklarni amalga oshirish imkoniyati sifatida - bu odamning nimalarga qodir ekanligibildiradi. 3.xarakter imkoniyatlardan foydalanish, ularni kengaytirishga qaratilgan turg’un, barqaror tendentsiyalar, ya’ni bu odamning k i m ekanligini ifodalaydi. . psixologiyada xarakterning quyidagi tizimi e’tirof etiladi: mehnat faoliyatida namoyon bo’ladigan xarakterologik xususiyatlar - mehnatsevarlik, mehnatkashlik, tashabbuskorlik, ishga layoqat, ishga qobillik, mas’uliyat, dangasalik, qo’nimsizlik va boshqalar. insonlarga nisbatan bo’lgan munosabatlarda namoyon bo’ladigan xarakterologik sifatlar - odoblilik, mehribonlik, takt, jonsaraklik, dilgirlik, muloqotga kirishuvchanlik, altruizm, g’amxo’rlik, rahm-shafqat va boshqalar. o’z-o’ziga munosabatga aloqador xarakterologik sifatlar - kamtarlik, kamsuqumlilik, mag’rurlik, o’ziga bino qo’yish, o’z-o’zini tanqid, ibo, sharmu - hayo, manmansirash va boshqalar. narsalar va hodisalarga munosabatlarda namoyon bo’ladigan xususiyatlar …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament va uning turlari"

slayd 1 fan nomi: pedagogika.psixologiya mavzu: xarakter, temperament va qobiliyatlarni bilishning ahamiyati ma‘ruzachi: s.f.b.falsafa doktori (phd) jo’rabekova xabiba madaminovna 1.temperament va uning turlari. 2.faoliyatning individual xususiyatlari. 3.xarakter va shaxs. temperament lotin tilidagi «temperamentum» so’zidan olingan bo’lib, aralashma, qorishiq degan ma’nolarni anglatadi. psixologiya fani tarixida temperament haqidagi ta’limotni birinchi bo’lib qadimgi grek olimi gippokrat (e.avv. 460-356 y) yaratdi. temperament tiplarining nomlari suyuqliklar nomidan kelib chiqqan. masalan, xolerik grekcha «xole» so’zidan olingan bo’lib, o’t yoki safro, sangvinik «sandus» so’zidan olingan bo’lib, qon demakdir; melanxolik grekcha «melanxole» so’zidan olingan bo’lib, qora o’t demakdir; flegma...

This file contains 22 pages in PPT format (2.6 MB). To download "temperament va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament va uning turlari PPT 22 pages Free download Telegram