geoinformatika va fazoviy tahlil

DOC 32 pages 532.5 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 532.5 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

1-mavzu o’zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi qarshi muxandislik−iqtisodiyot instituti geoinformatika va fazoviy tahlil fanidan ma`ruzalar matni qarshi – 2023 y. kirish hozirgi vaqtda insoniyatning axborotlashtirilishi kundan-kunga oshib bormoqda, hyech qanday iqtisodyot sohasini texnikasiz tasavvur etib bo’lmaydi. informasion texnologiyalar shunday rivojlanib bormoqdaki, buni tuganmas kompyuter sohasi egallab olgan. tabiat va jamiyat o’rtasidagi munosabatlarning keskinlashib borishi, tabiatdan hamda uning resurslaridan tejab-tergab, oqilona foydalanish, insoniyatning tabiat qonuniyatlarini yanada chuqur bilishi, kadastr tizimida baholash ishlarini olib borish gis-texnologiyalari yordamida bajarilishi zarurligi fanning dolzarbligini belgilaydi. shu tufayli, “geoinformasion kartografiya” fani geodeziya va kartografiya magistratura ta’lim yo’nalishida mutaxassislik fanlari blokidan alohida o’rin olgan. ushbu fanni o’rganish natijasida magistrant talabalar gis-texnologiyalaridan foydalanishni o’rganadilar, tabiat va jamiyatda bo’layotgan o’zgarishlarni, bunday o’zgarishlar ko’rsatkichlarini, dinamikasini aniqlash hamda kartaga olish ko’nikmalarini egallaydilar. bugungi kunda ushbu mutaxassislikni bitiruvchilarning asosiy tadqiqotlari mavzuli kartalashtirishga (resursli, ekologik, kadastrli va boshqalarga) hamda tasvirlanayotgan obyekt va hodisalarni mohiyatini yanada chuqurroq o’rganishga bag’ishlangan. jumladan, aerokosmik …

2 / 32

rini o’rganish muammosi yechilmasdan qolmoqda. bunga yo’l qo’yish mumkin emas, chunki insoniyat faqat grafikli obrazlar tasvirlaridan atrof-muhitni o’rganishi, ma’lumotlar olishi, ijod qilishi va tafakkur vositasi sifatida foydalanishi mumkin. geoinformatika yangi yo’nalish sifatida kompyuter texnikasi va gis-texnologiyalari asosida kundan-kunga rivojlanib bormoqda, buning natijasida yangicha qarashlar, guruhlashlar, izohlashlar, o’lchash metodlari va boshqalarning kelib chiqishi tabiiy holdir. geoinformatikaning jadal taraqqiy etishi, fikrimizcha, aerokosmik zondlash, telekommunikasion tarmoqlar, yer haqidagi fanlar hamda ularga yaqin bo’lgan sosial-iqtisodiy fanlarning yanada rivojlanishiga turtki bo’ladi. 1 - ma’ruza mavzu: geoinformatika va fazoviy tahlil fanining maqsadi, vazifasi va boshqafanlar bilan aloqasi reja: 1, geoinformatika ning tadqiqot obekti, predmeti va prinsiplari 2, geoinformatika tushunchasi, mazmuni va tasnifi 1.hozirgi paytda inson faoliyatining, ya’ni maktab ta’limidan boshlab to yuqori davlat siyosatigacha bo’lgan sohalarda axborotlashtirish kirmagan jamiyat hayotini tasavvur etish qiyin. informatika barcha fanlarning orqasida nafas olib, ularga yetib oldi va xatto ularni o’z domiga yutib, cheksiz kompyuterlashni takomillashtirishga intilmoqda. yer haqidagi fanlarga informasion …

3 / 32

t, siyosat, ekologiya, resurslarni boshqarish va tabiatni muhofaza qilish, kadastr xizmati, fan, ta’lim, madaniyat va boshqa sohalarda samarali foydalanib kelinmoqda. gis global, regional, milliy, lokal, mahalliy miqyosda ona sayyoramiz yer haqidagi har xil ma’lumotlarni qamragan holda barcha sohada keng darajani egallagan: masalan, kartografiya, masofadan zondlash, statistika, kadastr, gidrometeorologiya, dala ekspedisiya kuzatish, quduq va suv ostini zondlab tekshirish va boshqalarda. gislarni tuzilishida qator xalqaro nufuzli tashkilotlar (bmt, yunep, fao va boshqalar) ishtirok etishadi. alohida olingan davlatlarning yirik tashkilotlari, vazirlik va idoralar, kartografik, geologik va yer xizmatlari, shaxsiy firmalar, ilmiy tadqiqot institutlari va universitetlar gisni ishlab chiqishga ko’plab moliyaviy mablag’ ajratmoqdalar. soha tashkilotlari esa, o’zlarining kichik telekomunikasion tarmoqlari bilan katta maydonlarni qoplangan geoinformatik infratuzilmalarini tashkil etganini hozirda kuzatish mumkin. hozirgi paytda, qator mamlakatlarda milliy va regional boshqarmalar tuzilgan bo’lib, ularning funksiyasiga gisni va avtomatik kartaga olishni rivojlantirish; geoinformatika sohasida yagona davlat siyosatini shakllantirish; milliy rejalashtirish, ma’lumot yig’ish va tarqatish; geografik informasiyani to’plash, …

4 / 32

a qayta ishlash markazlari bog’lanishlari mumkin. rossiyadagi tarmoqlangan gisga ilmiy va ilmiy ishlab chiqarish bazalari hamda rossiya fasi institutlari, oliy o’quv yurtlari, tashkilot tarmoqlarining mavzuli ma’lumotlar banklari birlashtirilgan. geoinformasion resurslar mavzularining turli-tumanligi, masshtabining har xilligi, aniqligi, yechish masalalari imkoniyati, grafikli tasavvuri va telekommunikasion tarmoq orqali ma’lumotlarni almashish masalasi, bugungi kunda dolzarb bo’lib bormoqda. ular yordamida ilmiy va o’quv-metodik axborot resurslarini hosil qilish, ma’lumotlarni yagona tizimli sifatida shakllanishini ta’minlash mumkin. xalqaro informasion tarmoqlarga qo’shilish o’zbekiston uchun, bir tomondan chet eldan ma’lumot olish uchun, boshqa tomondan esa o’zining axborot resurslarini xalqaro ilmiy-amaliy almashinuvga kiritishda o’ta muhimdir. 2. “geoinformatika” termini 3 ta ─ geografiya, informasiya va avtomatika so’zlaridan tashkil topgan. ingliz tili adabiyotida “informatiyes” va “computer sciyencye” so’z birlashmasi ehmlarni ishlab chiqish va qo’llash, dasturlash, amaliy matematika, operasion (amaliy) tizim, sun’iy salohiyat muammolari va boshqalarni o’z ichiga olgan fanlar guruhini anglatadi. shu paytgacha ingliz terminologiyasida keng ma’noli geoinformatika iborasi ishlatilmagan bo’lib, uning o’rniga …

5 / 32

a’rif berish mumkin. lekin shu kungacha gisning geografiyada foydalaniladigan bunday ta’rifi uning ko’plab xususiyatlarini xarakterlaydi (geologiya, ekologiya va boshqa tarmoqlar uchun masalalar yechishga to’g’ri keldi). gisning barcha funksional, texnologik va amaliy xossalarini to’liq qamrab oladigan ta’rifini ishlab chiqishga bo’lgan urinishlar samara bermagan. gisning ko’plab ta’riflari mavjud bo’lsada, geoinformatikani ta’rifini ishlab chiqishga kam e’tibor qaratilgan. balki bu tadqiqotchilarning dolzarb hisoblangan texnik, texnologik va amaliy muammolarni tushuntirishga qaratilganidadir, yoki ba’zi bilim sohalarining bugungi kunda tez rivojlanib borishi bo’lsa kerak. geoinformatika va informasion texnologiyalarning tezlik bilan taraqqiy etishi ularni konseptual fikrlash va tushunishni talab etadi. informatika ta’rifi kibernetika lug’atida, “sosial muhitda informasion jarayon va tizimlarni ─ ularning mohiyatini, tuzilish metodini, inson amaliy faoliyatiga ta’sir etish mexanizmi va hisoblash mashinasi yordamida bu ishlarni yanada kuchaytirishni o’rganadigan fan”, ─ deb ta’riflanadi [6,7]. katta ensiklopedik lug’at bu fanga bir muncha boshqacha ta’rif beradi: informatika informasiyani umumiy holatini va tarkibini, shuningdek, ma’lumotlarni to’plash, saqlash, qayta ishlash, tashkil …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geoinformatika va fazoviy tahlil"

1-mavzu o’zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi qarshi muxandislik−iqtisodiyot instituti geoinformatika va fazoviy tahlil fanidan ma`ruzalar matni qarshi – 2023 y. kirish hozirgi vaqtda insoniyatning axborotlashtirilishi kundan-kunga oshib bormoqda, hyech qanday iqtisodyot sohasini texnikasiz tasavvur etib bo’lmaydi. informasion texnologiyalar shunday rivojlanib bormoqdaki, buni tuganmas kompyuter sohasi egallab olgan. tabiat va jamiyat o’rtasidagi munosabatlarning keskinlashib borishi, tabiatdan hamda uning resurslaridan tejab-tergab, oqilona foydalanish, insoniyatning tabiat qonuniyatlarini yanada chuqur bilishi, kadastr tizimida baholash ishlarini olib borish gis-texnologiyalari yordamida bajarilishi zarurligi fanning dolzarbligini belgilaydi. shu tufayli, ...

This file contains 32 pages in DOC format (532.5 KB). To download "geoinformatika va fazoviy tahlil", click the Telegram button on the left.

Tags: geoinformatika va fazoviy tahlil DOC 32 pages Free download Telegram