tadbirkorlik faoliyati

DOC 24 pages 311.0 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 311.0 KB

File type DOC

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

10-bob 10-mavzu: tadbirkorlik faoliyati. tadbirkorlik kapitali va uning aylanishi 10.1. tadbirkorlik faoliyati tushunchasi, uning vazifalari va rivojlanish shart-sharoitlari hozirgi paytda turli ilmiy-nazariy adabiyotlarda tadbirkorlik faoliyati va biznes xususida, uning yo'nalishlari, tamoyillari, huquqiy-iqtisodiy jihatlari to'risida ko'plab olimlarning fikrlari, mulohazalari keng o'rin egallamoqda. ularda ko'pincha tadbirkorlik faoliyati va biznesni bir xil tushuncha sifatida talqin qilinmoqda. fikrimizcha, tadbirkorlik biznesdan farq qilib, tadbirkorlik – bu mahsulot ishlab chiqarish va xizmat ko'rsatishga ijodkorlik, yangilik yaratish ruhi asosida yondashish bilan boliq faoliyatdir. biznes esa unga nisbatan keng tushuncha bo'lib, umuman foyda olish nuqtai-nazaridan yuritiluvchi faoliyatdir. o'zbekiston respublikasining «tadbirkorlik va tadbirkorlar faoliyatining kafolatlari to'risida»gi qonunida taoriflanishicha «tadbirkorlik (tadbirkorlik faoliyati) – yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mulkiy maosuliyat ostida, mavjud qonunlar doirasida, daromad (foyda) olish maqsadida, tahlika bilan amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyatdir» . bugungi kunda tadbirkorlik faoliyati nazariyasining rivojlanishda «uch to'lqin» – yaoni, mazkur sohani ilmiy jihatdan tadqiq etishdagi alohida bosqichlar shartli ravishda ajratiladi. birinchi bosqich dastlabki bozor …

2 / 24

li daromad olishga umid qiluvchi va har qanday yo'qotishlarga tayyor bo'lgan shaxsdir . r.kantilondan keyin neoklassik maktab namoyandalari o'z asarlarida o'ziga xos tavakkalchilik asosida raqobatlashib, savdo faoliyati bilan shuulanuvchi korxona egasini tadbirkor deb hisoblay boshladilar. tadbirkorlik faoliyati to'risidagi nazariyalar rivojlanishining ikkinchi bosqichida tadbirkorlikning asosiy xususiyati sifatida innovatsion faoliyat ajratib ko'rsatiladi. bu oqimning asoschisi y.shumpeter bo'lib, uning fikricha, iqtisodiy o'sishning negizida tadbirkorni ishlab chiqarish omillarini yangi kombinatsiyasini ishlatishga, qo'llashga bo'lgan intilishi yotadi va bu intilishning natijasi innovatsiya, yangiliklar hisoblanadi. mazkur nazariyalar rivojlanishi uchinchi bosqichining asosiy oyasi - tadbirkorning muhim shaxsiy fazilatlari, jumladan izlanish va tadqiqot hisoblanadi. bu oqim namoyandalari f.xayek va l.mizes tadbirkorlikka yangi iqtisodiy imkoniyatlarni izlab topish va tadqiq qilish deb qaraydi, shu bilan birga, faoliyati izlanish tarzida kechadigan har qanday shaxsni bo'lusi tadbirkor deb hisoblashadi. k.makkonnell va s.bryu tadbirkorlikka asosida uzluksiz shartlar va talablar yotuvchi muhim faoliyat turi sifatida qaraydilar. birinchidan, tadbirkor tovar va xizmatlar ishlab chiqarish jarayonida ishlab …

3 / 24

tadbirkorlik faoliyati – shakli, turi va sohasidan qatoiy nazar foyda olish va uni ko'paytirish maqsadida amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyatdir. tadbirkorlikning rivojlanishi, o'z navbatida, bir qator sharoitlarning mavjud bo'lishini taqozo etib, ular asosida umuman tovar ishlab chiqarishning umumiy ijtimoiy-iqtisodiy shart-sharoitlari yotadi. birinchidan, tadbirkor xo'jalik yuritishda uning biron turini tanlash, ishlab chiqarish jarayonini amalga oshirish, uni o'zgarishlarga moslashtirish, manbalarni tanlash, resurs topish, mahsulot sotish, ularning narxini belgilash, foydani tasarruf qilish va shu kabilar bo'yicha maolum huquq va erkinliklar mavjud bo'lishini taqozo etadi. ikkinchidan, tadbirkor ishlab chiqarish vositalariga, ishlab chiqarilgan mahsulot va olingan daromadga mulkchilik huquqiga ega bo'lishi kerak. tadbirkorlik faoliyati mulkdorning o'zi tomonidan ham, uning mol-mulki asosida ish yurituvchi suboekt tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin. uchinchidan, xo'jalik yuritish yo'lini erkin tanlash, daromadni investitsiyalash imkoniyati va shu kabilarni real taominlaydigan maolum iqtisodiy muhit va ijtimoiy-siyosiy sharoit yaratishi zarur. to'rtinchidan, tadbirkorlik mulkchilik va o'zlashtirish turli-tuman shakllari va turlarining mavjudligini taqozo qiladi. o'z navbatida mulkchilik …

4 / 24

bo'ladi. 10.2. tadbirkorlik faoliyatining shakllari, ularni tashkil etish va boshqarishning bozor tizimlari hozir jahonda ishlab chiqaruvchi kuchlar darajasi va o'ziga xos tomonlarining beqiyos darajada bir-biriga qo'shilib ketishi kuzatiladi. ishlab chiqaruvchi kuchlarning ijtimoiy, umumdavlat maqsadlarida foydalanadigan va nihoyat, jamoa, guruh, xususiy va shaxsiy maqsadlarda ishlatiladigan turlari mavjud. shunga mos ravishda tadbirkorlikning turli-tuman: davlat, jamoa, xususiy, aralash va boshqa hosila shakllari rivojlanadi. turli mamlakatlarda davlat korxonalarining huquqiy maqomi turli-tumanligi bilan ancha farqlanadi. hatto biron bir mamlakatda barcha davlat korxonalari faoliyatini tartibga soluvchi yagona qonuniy hujjat mavjud emas. yuqorida ko'rib o'tilgan sharoitlar asosida davlat korxonalarini uchta guruhga bo'lish mumkin: - budjet korxonalari; - davlat ishlab chiqarish korxonalari; - aralash kompaniyalar. budjet korxonalari – davlatning vazifalarini bajarish bilan boliq holda faoliyat ko'rsatuvchi hamda davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriluvchi huquqiy va xo'jalik mustaqilligiga ega bo'lmagan korxonalar. ular o'zlarining holati bo'yicha davlatning maomuriy-boshqarish tizimiga kiradi va biron-bir vazirlik, mahkama yoki mahalliy o'zini-o'zi boshqarish organlariga bevosita bo'ysunadi yoki …

5 / 24

il etilgan aktsiyadorlik jamiyatlari va majburiyatlari cheklangan shirkatlar shaklidagi korxonalar. aralash kompaniyalar aktsiyadorlik jamiyatlari to'risidagi qonun asosida ish yuritadi va yuridik shaxs hisoblanadi, xo'jalik faoliyatida xususiy firmalar bilan barobar tijorat asosida qatnashadi. shu bilan birga, ular xususiy firmalarga nisbatan maolum imtiyozlardan foydalanadi. bu imtiyozlarga davlat tomonidan moliyaviy yordam va dotatsiyalar berish, chet el litsenziyalarini engil shartlar bilan olish, boshqa davlat korxonalaridan xomashyo va yarim fabrikatlarni qatoiy belgilangan narxlarda olish, ishlab chiqargan mahsulotni sotish uchun bozor bilan taominlanganlik va shu kabilar. korxonalarning mulkchilik mavqeidan tashqari xilma-xil tashkiliy-huquqiy shakllari ham mavjud bo'ladi. korxonalar xo'jalik jamiyatlari va shirkatlari, ishlab chiqarish kooperativlari, jamoa korxonalari, ijara korxonalari, xo'jalik birlashmalari shaklida tuzilishi mumkin. kooperativ tadbirkorlik – jamoa mulkiga asoslanib, kooperatsiya aozolarining uning faoliyatida o'z mehnati bilan ishtirok etishini taqozo etuvchi jamoa tadbirkorligining alohida shakli. kooperativ mulkchilikka asoslangan tadbirkorlikning asosiy belgilari quyidagilardan iborat: ishlovchilarning ishlab chiqarish vositalari bilan bevosita qo'shilishi (xususiy mulkchilikda bunday qo'shilishda mulkdor, davlat mulkchiligida …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tadbirkorlik faoliyati"

10-bob 10-mavzu: tadbirkorlik faoliyati. tadbirkorlik kapitali va uning aylanishi 10.1. tadbirkorlik faoliyati tushunchasi, uning vazifalari va rivojlanish shart-sharoitlari hozirgi paytda turli ilmiy-nazariy adabiyotlarda tadbirkorlik faoliyati va biznes xususida, uning yo'nalishlari, tamoyillari, huquqiy-iqtisodiy jihatlari to'risida ko'plab olimlarning fikrlari, mulohazalari keng o'rin egallamoqda. ularda ko'pincha tadbirkorlik faoliyati va biznesni bir xil tushuncha sifatida talqin qilinmoqda. fikrimizcha, tadbirkorlik biznesdan farq qilib, tadbirkorlik – bu mahsulot ishlab chiqarish va xizmat ko'rsatishga ijodkorlik, yangilik yaratish ruhi asosida yondashish bilan boliq faoliyatdir. biznes esa unga nisbatan keng tushuncha bo'lib, umuman foyda olish nuqtai-nazaridan yuritiluvchi faoliy...

This file contains 24 pages in DOC format (311.0 KB). To download "tadbirkorlik faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tadbirkorlik faoliyati DOC 24 pages Free download Telegram