o'zbek folklorshunosligi

DOCX 15 pages 2.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o‘zbek folklorshunosligi, tarixi va uning ahamiyati reja kirish 1. o‘zbek folklorshunosligining shakllanish tarixi 2. folklorshunoslikning asosiy yo‘nalishlari 3. o‘zbek folklorshunosligida ilmiy maktablar va olimlar hissasi 4. o‘zbek folklorining milliy o‘zlikni anglashdagi o‘rni xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish o‘zbek folklorshunosligi — xalq og‘zaki ijodini o‘rganadigan, uning shakllanishi, rivojlanishi va jamiyatdagi o‘rnini tahlil qiladigan ilmiy soha hisoblanadi. bu fan millatning ma’naviy hayoti, qadriyatlari, urf-odatlari va tarixiy xotirasini o‘rganish orqali xalqning madaniy o‘zligini anglashga xizmat qiladi. folklor — bu xalqning ruhiy dunyosi, turmush tarzi, axloqiy me’yorlari va ijtimoiy tajribasini avloddan avlodga yetkazuvchi madaniy boylikdir.o‘zbek xalq og‘zaki ijodi asrlar davomida xalq hayotining barcha jabhalarini qamrab olgan. ertaklar, dostonlar, qo‘shiqlar, maqollar, topishmoqlar, rivoyatlar va afsonalar xalq tafakkuri, orzu-umidlari va hayotiy tajribasining ifodasidir. ular nafaqat badiiy qadriyat, balki tarbiyaviy vosita sifatida ham alohida o‘rin tutadi. shu sababli folklorshunoslik fani nafaqat adabiyotshunoslikning bir tarmog‘i, balki tarix, etnografiya, psixologiya va sotsiologiya bilan chambarchas bog‘liq ilmiy yo‘nalishdir.o‘zbek folklorshunosligi tarixi uzoq …

2 / 15

i singdirish vazifasini ham bajaradi. shu jihatdan, folklorshunoslik xalqning madaniy hayotini, tarixini va ma’naviy merosini chuqur o‘rganish imkonini beruvchi muhim fan sifatida e’tirof etiladi. o‘zbek folklorshunosligi: tarixi va asosiy yo‘nalishlari o‘zbek folklorshunosligi milliy madaniyatning ajralmas qismi sifatida o‘zbek xalqining ruhiy olamini, tarixiy xotirasini va ijtimoiy qadriyatlarini aks ettiruvchi muhim fan hisoblanadi. ushbu fan xalq og‘zaki ijodining shakllanishi, rivojlanishi va o‘rganilishi jarayonlarini o‘z ichiga oladi. o‘zbek folklorshunosligining asosiy vazifalaridan biri xalq ijodini to‘plash, saqlash va tahlil etish orqali milliy o‘ziga xoslikni mustahkamlashdir. o‘zbek folklorshunosligining shakllanish tarixi o‘zbek folklorshunosligining shakllanishi qadimiy davrlardan boshlab og‘zaki ijodning paydo bo‘lishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu jarayon ming yilliklar davomida rivojlangan. ushbu fan xx asr boshlarida ilmiy shaklga kirib, mustaqillik davrida yangi bosqichga ko‘tarilgan. quyida bu jarayonning asosiy bosqichlari ko‘rib chiqiladi. qadimiy davrlarda og‘zaki ijod namunalarining paydo bo‘lishi o‘zbek xalq og‘zaki ijodining paydo bo‘lishi qadimgi turkiy qabilalar va etnik guruhlarning yashash sharoitlari bilan chambarchas bog‘liq. qadimgi davrlarda, …

3 / 15

qiluvchi ruh, yoki “yer-sub” – yer osti xudosi kabi obrazlar uchraydi, ular keyinchalik og‘zaki ijodning boshqa janrlariga singib ketgan.og‘zaki ijodning paydo bo‘lishida jamoaviy hayot muhim rol o‘ynagan. qadimgi turk xalqlari orasida og‘zaki she’riyat va qo‘shiqlar oilaviy marosimlar, ov va urush paytida ijro etilgan. bu jarayon xalq ommasining umumiy faoliyati natijasida shakllangan bo‘lib, har bir a’zo ijodkor yoki tinglovchi sifatida ishtirok etgan. qadimiy davrlarda og‘zaki ijod yozma adabiyotdan oldin mavjud bo‘lganligi sababli, u xalqning tarixiy xotirasini saqlagan. masalan, “alpomish” yoki “go‘ro‘g‘li” kabi dostonlarning ildizlari qadimgi mifologik hikoyalarga borib taqaladi, unda qahramonlarning jasorati va adolat talabi aks etgan. bu davrda og‘zaki ijodning asosiy xususiyati – anonimlik va kollektivlik bo‘lib, har bir yangi avlod oldingi rivoyatlarni o‘zgartirib, boyitgan.qadimiy og‘zaki ijodning yana bir muhim jihati – tabiat va inson o‘rtasidagi munosabatlarning aks etishi. o‘zbekistonning markaziy va sharqiy hududlarida yashagan qadimgi etnik guruhlar tabiat hodisalarini personifikatsiya qilgan, masalan, tog‘lar, daryolar va yulduzlar haqida qo‘shiqlar kuylangan. …

4 / 15

an rus va o‘zbek olimlarning faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib, o‘rta osiyoga ekspeditsiyalar uyushtirilgan. xix asr oxirida rus etnografi v.v.radlov “turk xalqlari folklori” nomli to‘plamda o‘zbek qo‘shiqlar va dostonlarini nashr etgan, bu o‘zbek og‘zaki ijodini yevropaga tanitgan. o‘zbek olimlar orasida ahmad donish va chori jaloliddin kabi shaxslar folklor to‘plashda ishtirok etgan, ularning yozuvlari keyinchalik asosiy manba bo‘lgan.xx asr boshlarida, xususan 1920-yillarda, o‘zbek folklorshunosligi fan sifatida shakllana boshlagan. o‘zbekiston xalq komissarlari kengashi tomonidan folklor-etnografik komissiyalar tashkil etilgan, bu esa to‘plash ishlarini tizimli qilgan. h.t.zarifov o‘zbek folklorshunosligining asoschisi sifatida tanilgan bo‘lib, u 1934-1935 yillarda “o‘zbek sovet folkloridan namunalar” to‘plamini nashr etgan, unda maqollar, ertaklar va qo‘shiqlar jamlangan. bu davrda folklor to‘plashning asosiy usullari – og‘zaki yozib olish va kitobat qilish bo‘lgan, ekspeditsiyalar o‘zbekistonning turli viloyatlarida o‘tkazilgan. masalan, 1920-1930 yillarda farg‘ona, samarqand va buxoro hududlarida minglab folklor namunalari yig‘ilgan.nashr etish jarayoni ham faol rivojlangan: 1930-yillarda “o‘zbek folklori” jurnalida doston va ertaklar chop etilgan. xx …

5 / 15

iy o‘rnini ochib bergan. mustaqillik davrida folklorshunoslik fanining rivojlanishi o‘zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin, 1991-yildan boshlab, folklorshunoslik fanining rivojlanishi yangi bosqichga o‘tdi. bu davrda folklor milliy madaniyatning asosiy elementi sifatida e’tirof etildi, prezident i.a.karimovning farmonlari asosida folklor arxivlari kengaytirildi va ekspeditsiyalar doimiy ravishda o‘tkazila boshlandi. 1990-yillarda o‘zbekiston fanlar akademiyasi til va adabiyot instituti folklor bo‘limi faoliyatini kuchaytirdi, unda h.zarifovning merosiga asoslangan tadqiqotlar olib borildi. mustaqillik davrida folklor nashrlari soni keskin oshdi: “o‘zbek xalq dostonlari” (10 jild, 1998-2005), “o‘zbek maqollari” (2002) kabi to‘plamlar chiqdi.rivojlanishning muhim jihati – xalq bayramlari va marosimlar folklorini o‘rganish bo‘ldi. masalan, navro‘z, mehmonnavozlik kabi an’analar bilan bog‘liq qo‘shiq va rivoyatlar tizimli yig‘ildi. 2000-yillarda universitetlarda folklorshunoslik bo‘limlari ochildi, namangan davlat universiteti va toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida maxsus darsliklar ishlab chiqildi. mustaqillik davrida folklorning global kontekstda o‘rganilishi boshlandi, xalqaro konferensiyalar o‘tkazildi, masalan, 2016-yilda alisher navoiy nomidagi konferensiya folklorning zamonaviy talqinlarini muhokama qildi. shu bilan birga, raqamli texnologiyalar …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek folklorshunosligi"

o‘zbek folklorshunosligi, tarixi va uning ahamiyati reja kirish 1. o‘zbek folklorshunosligining shakllanish tarixi 2. folklorshunoslikning asosiy yo‘nalishlari 3. o‘zbek folklorshunosligida ilmiy maktablar va olimlar hissasi 4. o‘zbek folklorining milliy o‘zlikni anglashdagi o‘rni xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish o‘zbek folklorshunosligi — xalq og‘zaki ijodini o‘rganadigan, uning shakllanishi, rivojlanishi va jamiyatdagi o‘rnini tahlil qiladigan ilmiy soha hisoblanadi. bu fan millatning ma’naviy hayoti, qadriyatlari, urf-odatlari va tarixiy xotirasini o‘rganish orqali xalqning madaniy o‘zligini anglashga xizmat qiladi. folklor — bu xalqning ruhiy dunyosi, turmush tarzi, axloqiy me’yorlari va ijtimoiy tajribasini avloddan avlodga yetkazuvchi madaniy boylikdir.o‘zbek xalq og‘zaki ijod...

This file contains 15 pages in DOCX format (2.1 MB). To download "o'zbek folklorshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek folklorshunosligi DOCX 15 pages Free download Telegram