etnotsentrizm

DOCX 16 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

etnotsentrizm – ommaviy ong va alohida shaxsning o‘z-o‘zini anglash darajasidagi psixologik mo‘ljallar yig‘indisi reja kirish i. etnotsentrizmning nazariy asoslari ii. ommaviy ongda etnotsentrik qarashlarning shakllanishi iii. shaxs ongida etnotsentrik mo‘ljallar iv. etnotsentrizmning ijtimoiy oqibatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish etnotsentrizm – inson tafakkuri, jamiyat madaniyati va milliy ongning ajralmas qismi. u shaxsning o‘z etnik guruhiga nisbatan ijobiy munosabatini ifoda etadi hamda dunyoni “o‘z xalqi” qadriyatlari orqali baholashga asoslanadi. shu bois etnotsentrizm nafaqat ijtimoiy hodisa, balki psixologik jarayon sifatida ham o‘rganiladi.ommaviy ongda etnotsentrizm xalqning o‘zini anglash darajasini, tarixiy tajribasini va milliy g‘ururini aks ettiradi. har bir jamiyatda bu hodisa turlicha shakllanadi: ayrim hollarda u ijobiy ma’naviy birlikni mustahkamlasa, ba’zan boshqa millat vakillariga nisbatan befarqlik yoki ustunlik hissini uyg‘otadi.shaxs darajasida etnotsentrizm o‘z-o‘zini anglashning psixologik mo‘ljali sifatida namoyon bo‘ladi. inson o‘z “men”ini milliy madaniyat, til, din, urf-odatlar orqali shakllantiradi. shu sababli etnik identifikatsiya inson shaxsiyatining ajralmas qismi hisoblanadi.bugungi globallashuv davrida turli madaniyatlar va millatlar …

2 / 16

b hisoblash tendentsiyasini ifodalaydi. ushbu bo'limda etnotsentrizmning nazariy asoslarini ko'rib chiqamiz, uning kelib chiqishi, ilmiy talqinlari hamda sotsiologik va psixologik yondashuvlari orqali uning ijtimoiy ongda qanday namoyon bo'lishini tahlil etamiz. bu tahlil etnotsentrizmning nafaqat salbiy, balki ba'zi hollarda ijobiy oqibatlarini ham ochib beradi, chunki u guruh identifikatsiyasini mustahkamlashda rol o'ynashi mumkin. etnotsentrizm tushunchasining kelib chiqishi va ilmiy talqinlari etnotsentrizm tushunchasi qadimgi davrlarga borib taqaladi, ammo uning ilmiy shakllanishi xix asrga to'g'ri keladi. yunoncha "ethnos" (xalq, millat) va "kentron" (markaz) so'zlaridan kelib chiqqan bu atama birinchi marta polyak sotsiologi lyudvig gumplovich tomonidan xix asrda ishlatilgan. u etnotsentrizmni geotsentrizm va antropotsentrizmga o'xshatib, har bir guruhning o'zini boshqa xalqlar orasida eng yuqori nuqtada deb hisoblashini ta'kidlagan. bu tushuncha keyinchalik amerikalik sotsiolog uilyam g. sumner tomonidan 1906-yilda "folkways" kitobida ijtimoiy fanlarga kiritilgan bo'lib, u etnotsentrizmni o'z guruhini hamma narsaning markazi deb bilish, boshqalarni esa unga nisbatan baholash sifatida ta'riflagan. sumnerning 1911-yildagi "war and other …

3 / 16

a'vo qilgan. biroq, xx asr boshida amerikalik antropolog frans boas etnotsentrizmga qarshi chiqib, madaniy relativizmni taklif etdi. u madaniyatlarni o'z ichki mezonlari bo'yicha baholashni, sub'ektiv tarafkashlikdan qochishni targ'ib qildi. boasning ta'sirida bronislav malinovskiy funksionalizmni ishlab chiqdi, u madaniyatlarni etnotsentrik ko'zoynak orqasidan emas, balki ularning ichki funksiyalari asosida o'rganishni taklif etdi.zamonaviy talqinlarda etnotsentrizm ijtimoiy identifikatsiya va guruhlararo ziddiyatlar bilan bog'lanadi. teodor adorno va uning hamkasblarining 1950-yildagi "avtoritar shaxsiyat" nazariyasi etnotsentrizmni avtoritar shaxsiyat xususiyatlari bilan bog'lagan, ya'ni ichki guruhga ijobiy munosabat va tashqi guruhlarga salbiy munosabat. donald t. kempbellning 1972-yildagi "realistik guruhlararo ziddiyat" nazariyasi esa uni haqiqiy yoki taxminiy ziddiyatlardan kelib chiqishini ko'rsatadi. genri tojfel va jon t. ternerning 1986-yildagi ijtimoiy identifikatsiya nazariyasi etnotsentrizmni o'z madaniyatiga kuchli bog'lanish va salbiy ijtimoiy taqqoslashlar natijasida yuzaga kelishini ta'kidlaydi. bu nazariyalar etnotsentrizmni nafaqat salbiy fenomen, balki guruh identifikatsiyasini mustahkamlovchi mexanizm sifatida ko'rsatadi.etnotsentrizmning kelib chiqishi insoniyatning tabiiy tendentsiyasi sifatida ham ko'rib chiqiladi. u ko'pincha o'z madaniyatiga …

4 / 16

iy xilma-xillikni saqlashda ijobiy rol o'ynashi mumkin, ammo ko'pincha ziddiyatlarga sabab bo'ladi.ushbu talqinlar etnotsentrizmni statik emas, balki dinamik jarayon sifatida ko'rsatadi. u jamiyatning rivojlanishi, migratsiya va global aloqalar ta'sirida o'zgaradi. masalan, kolonializm davrida etnotsentrizm g'arb madaniyatining ustunligini oqlagan bo'lsa, hozirgi davrda u millatchilik va populizm shaklida namoyon bo'lmoqda. ilmiy tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, etnotsentrizmning darajasi jamiyatning iqtisodiy va ijtimoiy sharoitlariga bog'liq: resurslar uchun raqobat kuchayganda, u ortadi. bu tushuncha sotsiologiya, antropologiya va psixologiyada asosiy o'rin tutadi va uning talqinlari jamiyatni tushunishda muhim vosita hisoblanadi. sotsiologik va psixologik nuqtai nazardan etnotsentrizmga yondashuvlar sotsiologik nuqtai nazardan etnotsentrizm boshqa madaniyatlarni o'z madaniyati mezonlari bo'yicha baholash, ko'pincha ustunlik hissi bilan birga keladigan tendentsiya sifatida ko'rib chiqiladi. u guruhlararo munosabatlarda ichki guruhga sadoqat va tashqi guruhlarga dushmanlikni kuchaytiradi. sotsiologlar etnotsentrizmni ijtimoiy identifikatsiyaning natijasi deb hisoblashadi: guruh a'zolari o'z chegaralarini belgilash uchun boshqalarni chetlatadi. bu fenomen ijtimoiy tuzilmani mustahkamlaydi, ammo ko'pincha diskriminatsiya va ziddiyatlarga olib keladi. siyosiy …

5 / 16

icha baholash sifatida ta'riflanadi. u in-group/out-group farqlanishidan kelib chiqadi, bu esa faxr, o'ziga ishonch va boshqalarga nisbatan nafratni keltirib chiqaradi. sumner bu holatni "naiv realizm" deb atagan: inson o'z nuqtai nazarini haqiqat deb hisoblaydi va alternativlarni tushunmaydi. adorno etnotsentrizmni avtoritar shaxsiyat bilan bog'lagan, u ichki guruhga ijobiy va tashqi guruhlarga salbiy munosabatni o'z ichiga oladi. tojfel va ternerning ijtimoiy identifikatsiya nazariyasi etnotsentrizmni o'z madaniyatiga kuchli identifikatsiya va salbiy taqqoslashlar natijasida yuzaga kelishini ko'rsatadi. realistik ziddiyat nazariyasi esa uni haqiqiy yoki taxminiy tahdidlardan kelib chiqishini ta'kidlaydi: dominant guruhlar yangi kelganlarni tahdid sifatida ko'radi va ichki identifikatsiyani kuchaytiradi.sotsiologik va psixologik yondashuvlar o'rtasida bog'lanish bor: ikkalasi ham etnotsentrizmni o'rganilgan xatti-harakat sifatida ko'radi, u avlodlar orqali uzatiladi. psixologiyada u stereotiplar va xurofotlar orqali namoyon bo'ladi, sotsiologi yada esa ijtimoiy tuzilma va qudrat munosabatlarida. masalan, psixologik tadqiqotlar etnotsentrizmning "qora qo'y" effekti orqali ichki guruhdagi ziddiyatlarni kuchaytirishini ko'rsatadi. sotsiologik jihatdan u expatriantlarning ish faoliyatiga salbiy ta'sir …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "etnotsentrizm"

etnotsentrizm – ommaviy ong va alohida shaxsning o‘z-o‘zini anglash darajasidagi psixologik mo‘ljallar yig‘indisi reja kirish i. etnotsentrizmning nazariy asoslari ii. ommaviy ongda etnotsentrik qarashlarning shakllanishi iii. shaxs ongida etnotsentrik mo‘ljallar iv. etnotsentrizmning ijtimoiy oqibatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish etnotsentrizm – inson tafakkuri, jamiyat madaniyati va milliy ongning ajralmas qismi. u shaxsning o‘z etnik guruhiga nisbatan ijobiy munosabatini ifoda etadi hamda dunyoni “o‘z xalqi” qadriyatlari orqali baholashga asoslanadi. shu bois etnotsentrizm nafaqat ijtimoiy hodisa, balki psixologik jarayon sifatida ham o‘rganiladi.ommaviy ongda etnotsentrizm xalqning o‘zini anglash darajasini, tarixiy tajribasini va milliy g‘ururini aks ettiradi. har bir jam...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (1,4 МБ). Чтобы скачать "etnotsentrizm", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: etnotsentrizm DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram