markaziy osiyo

DOCX 18 pages 2.4 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

markaziy osiyo – etnomadaniy taraqqiyotning eng qadimiy markazi reja kirish 1. qadimgi markaziy osiyoda etnomadaniy shakllanish jarayonlari 2. markaziy osiyo xalqlarining etnomadaniy xususiyatlari 3. markaziy osiyo – madaniyatlar chorrahasi 4. etnomadaniy merosning hozirgi davrdagi ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish markaziy osiyo — insoniyat sivilizatsiyasi shakllangan eng qadimiy o‘choqlardan biridir. bu mintaqa tarixiy, madaniy va etnik jihatdan nihoyatda boy va murakkab jarayonlarni boshdan kechirgan. dastlabki davrlardanoq bu hududda turli xalqlar yashab, o‘ziga xos etnik tuzilma va madaniyat tizimini yaratgan. shu sababli markaziy osiyo faqat geografik hudud emas, balki jahon madaniyatining yirik markazlaridan biri sifatida tarixda muhim o‘rin egallaydi.etnomadaniy taraqqiyot — bu biror xalq yoki mintaqaning uzoq tarixiy jarayon davomida shakllangan urf-odatlari, tili, dini, san’ati, hayot tarzi va qadriyatlar tizimining rivojlanishidir. markaziy osiyoda bu jarayon miloddan avvalgi ming yilliklarga borib taqaladi. arxeologik topilmalar, yozma manbalar va etnografik ma’lumotlar ushbu hududda qadimiy madaniyatlarning mavjudligini tasdiqlaydi.sopolli, jarqo‘ton, afrosiyob, qovunchitepa kabi yodgorliklar markaziy osiyoning dastlabki …

2 / 18

ma’naviy meros — yozuv, adabiyot, ilm-fan, me’morchilik, san’at va musiqa sohalarida jahon miqyosida e’tirof etilgan boylikdir. al-farobiy, beruniy, ibn sino, ulug‘bek kabi allomalar faoliyati bu hududning etnomadaniy taraqqiyotining yuksak darajasini yaqqol ko‘rsatadi.bugungi kunda markaziy osiyo mamlakatlari mustaqillik sharoitida o‘z milliy qadriyatlari va madaniy meroslarini qayta tiklash, ularni yosh avlodga yetkazish va xalqaro miqyosda targ‘ib etish yo‘lida faol ish olib bormoqda. shuning uchun markaziy osiyo nafaqat tarixiy o‘tmishda, balki hozirgi zamonda ham etnomadaniy taraqqiyotning markaziy o‘chog‘i sifatida o‘z ahamiyatini saqlab kelmoqda. qadimgi markaziy osiyoda etnomadaniy shakllanish jarayonlari markaziy osiyo hududi insoniyat madaniyati va tsivilizatsiyasining eng qadimiy markazlaridan biri sifatida tarix sahifalarida o‘z o‘rnini mustahkam egallab kelgan. bu mintaqa paleolit davridan boshlab, ya’ni taxminan bir million yil avvaldan odam zoti paydo bo‘lishi bilan etnik birliklarning shakllanish jarayonlari kuzatilgan hududdir. dastlabki jamiyat davrida, ibtidoiy jamoa tuzumi doirida, etnik birliklarning paydo bo‘lishi asosan tabiiy-iqtisodiy sharoitlar, migratsiyalar va ijtimoiy aloqalar natijasida yuz bergan. bu jarayonlar …

3 / 18

abila va oilaviy guruhlar shaklida mavjud bo‘lib, ularning kelib chiqishi yevropoid va mongoloid irqiy elementlarning qorishuviga asoslangan. farg‘ona vodiysidagi selung‘ur g‘orida topilgan “farg‘ona odami” skeleti esa o‘rta osiyo antropogenezining markaziy o‘choqlaridan biri ekanligini isbotlaydi, bu yerda etnik birliklarning biologik va madaniy asoslari shakllangan. mezolit va neolit davrlarida, miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklarda, etnik birliklarning paydo bo‘lishi dehqonchilik va chorvachilikning rivojlanishi bilan bog‘liq bo‘ldi. machay g‘oridagi topilmalar (suyak qurollar, ignalar, nayza uchlari) yevropoid irqiy belgilarga ega odamlarning mavjudligini ko‘rsatadi, ularning hayot tarzi ovchilikdan chorvachilikka o‘tishni aks ettiradi. eneolit davrida, miloddan avvalgi iv ming yillikda, janubiy turkmanistondagi geoksur vohasida 8 ta manzilgoh topilgan bo‘lib, ular 4000-5000 aholiga ega bo‘lgan va sun‘iy sug‘orish tizimi (50-75 gektar, 3 km kanallar) bilan ajralib turadi. bu yerda rangli naqshli sopollar (geometrik va hayvon rasmlari) etnik birliklarning san‘at va ramziy tasavvurlarini ko‘rsatadi, ularning ijtimoiy tuzilmasi oilaviy jamoadan qabila ittifoqlariga o‘tganini bildiradi.bronza davrida etnik birliklarning shakllanishi yanada murakkablashdi. …

4 / 18

q va zirabuloq yodgorliklari chorvachilik va dehqonchilikning birikmasini aks ettiradi, bu etnik birliklarning iqtisodiy asosini mustahkamladi.temir davrida, miloddan avvalgi i ming yillik boshlarida, etnik birliklarning paydo bo‘lishi saklar, massagetlar va boshqa ko‘chmanchi guruhlarning kirib kelishi bilan bog‘liq bo‘ldi. bu guruhlar dasht va voha aholisi o‘rtasida madaniy sintezga olib keldi, natijada sug‘diy, baqtriy va xorazmiy etnik birliklar shakllandi. arxeologik ma’lumotlarga ko‘ra, sirdaryo bo‘ylaridagi qovunchi madaniyati vakillari yevropoid va qisman mongoloid qiyofada bo‘lgan, ularning etnik birligi mahalliy ajdodlarning uzoq davom etgan qorishuvi natijasida tarkib topgan. bu jarayonlarda ijtimoiy tabaqalanish kuchaydi: harbiy boshliqlar, dehqonlar va hunarmandlar guruhlari ajralib chiqdi, bu esa etnik birliklarning madaniy o‘ziga xosligini belgilab berdi. xususan, avesto matnlarida tasvirlangan zaratushtriylik e’tiqodlari etnik birliklarning diniy birligini mustahkamladi, chunki ular tabiatga hurmat, axloq va tenglik tamoyillariga asoslangan edi.dastlabki jamiyat davrida etnik birliklarning paydo bo‘lishi nafaqat biologik, balki madaniy-iqtisodiy omillar bilan ham bog‘liq edi. masalan, amudaryo va sirdaryo vohalarida sug‘orish tizimining rivojlanishi dehqonchilik …

5 / 18

ob, qovunchitepa kabi qadimiy madaniyat markazlari qadimiy markaziy osiyoda etnomadaniy shakllanish jarayonlarining muhim qismi madaniy markazlarning paydo bo‘lishi bo‘ldi. sopolli, jarqo‘ton, afrosiyob va qovunchitepa kabi yodgorliklar bronza va temir davrlarida dehqonchilik, hunarmandchilik va shaharsozlikning markazlari sifatida xizmat qilgan. bu markazlar etnik birliklarning madaniy uyg‘unlashuvini ta’minlab, ularning o‘ziga xos xususiyatlarini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynagan.sopolli madaniyati miloddan avvalgi iii-ii ming yilliklarda surxondaryo vohasida rivojlangan bo‘lib, dashtli-sopolli madaniyatining bir qismi hisoblanadi. sopollitepa yodgorligi protoshahar sifatida tanilgan, u avestodagi “vara” (himoyalangan shahar) tasviriga o‘xshaydi. bu yerda qal’a devorlari, uy-joylar, hunarmand ustaxonalar va bronza qurollar (xanjarlar, o‘q uchlari) topilgan, ular baqtriya-marg‘iyona sivilizatsiyasi bilan bog‘liq. sopolli madaniyatida dafn marosimlari ijtimoiy holatga qarab farqlangan: yuqori tabaqa vakillari bilan hayvon qurbonliklari (yelkasi, orqa oyoq) va metall buyumlar qo‘yilgan, bolalar uchun esa oddiy sopol idishlar ishlatilgan. bu marosimlar zaratushtriylikning dastlabki shakllarini aks ettiradi, chunki olov va tabiatga hurmat markaziy o‘rin tutgan. etnik jihatdan, sopolli aholisi dehqonchilik va chorvachilik …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyo"

markaziy osiyo – etnomadaniy taraqqiyotning eng qadimiy markazi reja kirish 1. qadimgi markaziy osiyoda etnomadaniy shakllanish jarayonlari 2. markaziy osiyo xalqlarining etnomadaniy xususiyatlari 3. markaziy osiyo – madaniyatlar chorrahasi 4. etnomadaniy merosning hozirgi davrdagi ahamiyati xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish markaziy osiyo — insoniyat sivilizatsiyasi shakllangan eng qadimiy o‘choqlardan biridir. bu mintaqa tarixiy, madaniy va etnik jihatdan nihoyatda boy va murakkab jarayonlarni boshdan kechirgan. dastlabki davrlardanoq bu hududda turli xalqlar yashab, o‘ziga xos etnik tuzilma va madaniyat tizimini yaratgan. shu sababli markaziy osiyo faqat geografik hudud emas, balki jahon madaniyatining yirik markazlaridan biri sifatida tarixda muhim o‘rin egallaydi.etnomadaniy tar...

This file contains 18 pages in DOCX format (2.4 MB). To download "markaziy osiyo", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyo DOCX 18 pages Free download Telegram