sug’orishtizimi

PPTX 19 pages 1.6 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

prezentatsiya powerpoint mavzu: sug’orish tizimidagi inshootlar. sug‘oriladigan maydonlarning umumiy gidrogeologik sharoitlari. reja: sug’orish maydonlari haqida tushumcha. sug’orish inshootlarining dastlabki rivojlanish tarixi. hozirgi kundagi sug’orish maydonlari va ularning turlari. sug’orish inshootlarinig sug’orish normasi va sug’orish rejimidagi ahamiyati. sugʻorish, irrigatsiya — tuproqni manbalardan olingan suv bilan sunʼiy namlash, melioratsiyannng bir turi. sug'orish tuproqning oʻsimlik ildizi tarqalgan qismida eng qulay suv rejimini hosil qiladi. bu esa oʻsimliklarning tuproqdan oziq moddalar — mineral va organik oʻgʻitlarni oʻzlashtirishiga qulay sharoit yaratadi va qishloq xoʻjaligi. ekinlaridan yuqori hosil olishni taʼminlaydi.sug'orish yer hosildorligini sugʻorilmaydigan sharoitlarga qaraganda 8—10 marta oshiradi, intensiv dehqonchilikni joriy etish imkoniyatini beradi. bu esa suv xoʻjaligi qurilishiga va yerlarni meliorativ oʻzlashtirishga sarflangan kapital mablagʻlarning tez (3—5 yil ichida) qoplanishini taʼminlaydi. xitoy, hindiston, pokiston, eron, rossiya, yaponiya, misr (ekin ekiladigan hamma maydoni sugʻoriladi)da, aqsh, meksika, italiya, bolgariya, fransiya va boshqa mamlakatlarda sugʻoriladigan yerlar 20-asrda ayniqsa tez kengayib bordi, yirik sugʻorish sistemalari barpo etildi. 20-asrning 50yillarida …

2 / 19

i. keyinchalik bunday yerlar marzalar bilan oʻralib, ularda suvni uzoq vaqt saqlab qolish va qishloq xoʻjaligi. ekinlaridan muntazam hosil olish imkoni yaratildi. surxondaryo vohasi, fargʻona vodiysining sharqiy qismi, amudaryo deltasi, zarafshon daryosi havzasida oʻtkazilgan arxeologik qazishlar muntazam s. oʻrta osiyoda mil. av. 2ming yillikda boshlanganligidan dalolat beradi. amudaryoning quyi oqimida mil. av. 8—7-asrdan mil. 3 asrgacha sug’orish juda taraqqiy etgan. sug’orishning rivojlanishi va sugʻoriladigan maydonlarning kengayishi bilan suvni uzoq masofalarga olib borish ehtiyoji paydo boʻldi. bosh inshooti sodda boʻlgan dastlabki kanallarning barpo qilinishi mil.dan av. 1ming yillik oʻrtalariga toʻgʻri keladi. oʻrta asrlarda sugʻorma dehqonchiliqda buyuk kashfiyot — birinchi suv koʻtargich — chigʻir yaratildi. natijada ariklar yoki tabiiy suv manbalaridan balandda joylashgan kichikroq yer uchastkalarini sugʻorish mumkin boʻldi. oʻrta osiyoda sugʻoriladigan yerlarning keskin kengayishi 19-asr oxirlariga toʻgʻri keladi. ammo yangi yerlarni rejali oʻzlashtirish va dehqonchilikka yaroqsiz boʻlib qolgan sugʻoriladigan yerlarni qayta tiklash, katta maydonlarni sug’orish imkoniyatini beradigan yirik sugʻorish sistemalarini barpo …

3 / 19

havzasida jami yillik hajmi 105 mlrd. m³ boʻlgan umumiy oqimning 95 mlrd. m³ suvi sta sarflanmoqda. bu esa suv resurslarini toʻldirish va sugʻorish sistemasining barcha boʻgʻinlarida suvni tejashni taqozo qiladi. suv resurslarini toʻldirish asosan suvni havzalararo qayta taqsimlash (amubuxoro, amuqorakoʻl, qoraqum va boshqa kanallar), oqova va shoʻrlangan drenaj suvlaridan qayta foydalanish hisobiga amalga oshirilmoqda. sug’orish usullari va turlari. sug’orish tuproqqa meʼyorlangan (belgilangan) miqdorda suv berishini taʼminlaydigan, gidrotexnika qoidalariga asoslangan texnikaviy, agrotexnik va tashkiliyxoʻjalik tadbirlari majmuidan iborat. sug’orish oʻtkaziladigan vaqtiga qarab muntazam va davriy turlarga boʻlinadi. sug’orish maqsadiga qarab ehtiyot (yaxob), shoʻr yuvish, vegetatsion, oziqlantiruvchi (sharbat) va boshqa turga boʻlinadi. ayrim hollarda bir turdagi sug’orish bir qancha maqsadlarda oʻtkazilish mumkin. qadimdan maʼlum boʻlgan oqizib suv berish usullari (bostirib, taxtalarga boʻlib, egatlar olib) asta-sekin takomillashib sug’orishning yomgʻirlatib sug’orish, tomchilatib sugʻorish va tuproq ostidan suyurish, aerozol usulida sugʻorish singari takomillashgan usullar yaratildi. iqlim quruq boʻlgan oʻrta osiyoda ekinlar koʻp miqdorda suv talab qiladi, …

4 / 19

avridagi yogʻin miqdori nettodan ayriladi. netto sugʻorish normasi ekinlar turi, navi, tuproq, iqlim, gidrogeologik va meliorativ sharoitlarga bogʻliq brutto sugʻorish normasida netto sugʻorish normasi dan tashqari sugʻorishda suvning zaruriy sarf (isrof) boʻladigan miqdori (normalangan darajada) ham hisobga olinadi. bunday sarflar suvning oʻsimlik iddizi tarqalgan qismdan pastga sizishi, suvning oqovaga chiqishi va sugʻorish jarayonida bugʻlanib ketishi bilan bogʻliq. zaruriy sarflar miqdori sugorish usuli, shuningdek, dala tuproq gruntining suv oʻtkazish imkoniyati, dala nishabi va boshqa sharoitlarga bogʻliq. vegetatsiya davrida haqiqiy suv sarfi bir martalik suv berish normalari (tuproq qatlamini turli ekinlarda 0,3 dan 1,2 m gacha chukurlikda namlashga yetarli 600–1200 m³/ga miqdordagi suv) yigʻindisi tarzida topiladi. oʻrta osiyoning qurgʻoqchil zonalarida tuproq sharoitlariga karab sugʻorish normasi (ming m³/ga): gʻoʻza uchun 6—10, don ekinlari uchun 4 gacha, makkajoʻxori uchun 5 gacha, qand lavlagi uchun 6, koʻp yillik oʻtlar uchun 12, sabzavot ekinlari uchun 6 gacha boradi. sugʻorish rejimi almashlab ekish tarkibidagi ekinlarga suv berish …

5 / 19

ning yuqori chegarasi krndirib suv berilgan va bugʻlanishdan qimoya qilingan tuproq namligi — toʻliq dala nam sigʻimi hisoblanadi. toʻliq dala nam sigʻimi aksariyat tuproq massasi yoki hajmining 15—36% ini tashkil qiladi. namlikning quyi chegarasi suvtalablik (suv berish oldi) namligi deyiladi. uning miqdori toʻla dala nam sigʻimining 55 dan 85% iga teng boʻlishi mumkin. bunday namlikda navbatdagi suv berishni kechiktirish ekin hosilini kamaytirib yuboradi. suv berish navbatlari oʻsimlik tuproqdagi namga juda talabchan, gʻoyat suvtalab boʻladigan davrda suv bilan taʼminlashni moʻljallab belgilanadi. gʻalla ekinlarda nay oʻrash — boshoq chikarish; gʻoʻzada shonalash — gullash — koʻsak tugish — koʻsakning yetilishi; kungaboqarda savatcha chiqarish — gullash; kartoshkada gʻunchalash — yalpi tuganak tugish fazalari gʻoyat suvtalablik davri hisoblanadi. pomidor, baklajon, shirin garmdori kabi ekinlar yalpi barg chiqarish davrida moʻʼtadil namlik rejimini, mevalari pishish davrida yuqori namlik rejimini talab qiladi, hosilni terish davrida suv berish toʻxtatiladi. 1 ga yerdagi ekinga bir marta berish uchun zarur boʻlgan …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sug’orishtizimi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: sug’orish tizimidagi inshootlar. sug‘oriladigan maydonlarning umumiy gidrogeologik sharoitlari. reja: sug’orish maydonlari haqida tushumcha. sug’orish inshootlarining dastlabki rivojlanish tarixi. hozirgi kundagi sug’orish maydonlari va ularning turlari. sug’orish inshootlarinig sug’orish normasi va sug’orish rejimidagi ahamiyati. sugʻorish, irrigatsiya — tuproqni manbalardan olingan suv bilan sunʼiy namlash, melioratsiyannng bir turi. sug'orish tuproqning oʻsimlik ildizi tarqalgan qismida eng qulay suv rejimini hosil qiladi. bu esa oʻsimliklarning tuproqdan oziq moddalar — mineral va organik oʻgʻitlarni oʻzlashtirishiga qulay sharoit yaratadi va qishloq xoʻjaligi. ekinlaridan yuqori hosil olishni taʼminlaydi.sug'orish yer hosildorligini sugʻorilmaydigan sha...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "sug’orishtizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: sug’orishtizimi PPTX 19 pages Free download Telegram