tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni

DOC 13 pages 56.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni reja: 1. tarbiya jarayonining mohiyati. 2. o’z-o’zini tarbiyalash va qayta tarbiyalash. 3. milliy sharqona tarbiya mezonlari. 4. yoshlarni oilada va maktabda tarbiyalash. 5. oliy maktabda axloqiy tarbiya tizimi tarbiya jarayonining mohiyati. tarbiya nazariyasi –pedagogikaning bir qismi bo’lib, tarbiya jarayonining mazmuni, mohiyati, qoidalari, usuli va tashkil etilishi masalalarini o’rganadi. tarbiya nazariyasi markaziy osiyo faylasuflarining va xalq pedagogikasining tarbiya borasidagi boy tajribalariga tayanadi. tarbiya ta‘lim berish bilan mustahkam aloqada bo’lgani holda o’ziga xos qonuniyatlarga ega. ta‘lim-tarbiya yaxlit pedagogik jarayondir. lekin ular bir-biriga aynan o’xshash emas. bir butun pedagogik jarayonda ta‘lim doimo tarbiyaviy vazifalarni, tarbiya esa hayotni bilish, unga tayyorlanishdek mas‘uliyatli vazifani bajaradi. ta‘limning asosiy vazifasi o’quvchilarni bilimlar bilan qurollantirish bo’lsa, tarbiyada o’quvchining jamiyatimizda qabul qilingan axloq-odob qoidalariga mos keladigan e‘tiqodini, axloqiy malaka va ko’nikmalarini tarkib toptirish muhimdir. tarbiya jarayonining mohiyati shu jarayon uchun xarakterli bo’lgan va muayyan qonuniyatlarda namoyon bo’ladigan ichki aloqa va munosabatlarni aks ettiradi. tarbiya …

2 / 13

tarbiyachining tarbiyalanuvchi shaxsiga oddiy ta‘sir ko’rsatishi emas, balki tarbiyachilar tarbiyalanuvchilarning aniq bir maqsadga qaratilgan, bir-biri bilan hamkorlikdagi munosabtlari va o’zaro ta‘sir ko’rsatishi ekanligi alohida ta‘kidlanadi. bugungi kunda shunchaki bilim egasi bo’lgan insonni emas, balki ijodkor, o’z iste‘dodi bilan ajralib turuvchi, ishbilarmon, har tomonlama rivojlangan komil insonni tarbiyalash zamon taqozosidir. tarbiya jarayonida kishining turli qobiliyatlari rivojlanadi, g’oyaviy, axloqiy, irodaviy, estetik xislatlari shakllanadi, tabiatga, jamiyatga ilmiy qarashlar tizimi tarkib topadi, jismoniy kuch-quvvatlari mustahkamlanadi. bola kattalarning tajribalarini sust holda emas, balki faol ravishda o’zlashtiradi: bu o’zlashtirishda uning ongli harakati, tirishqoqligi katta ahamiyatga ega bo’ladi. tarbiyalanuvchilar muayyan darajada aktiv faoliyat ko’rsatmasalar tajriba va bilimni o’zlashtira olmaydilar. bolalaning yoshi ulg’aygan sari bu faollik tobora ko’proq mustaqil xususiyatlarga ega bo’lib boradi; tarbiyalanuvchilar o’zlarida dunyoqarashni tarkib toptirishga, o’z-o’zini takomillashtirish, tabiat, jamiyat va turmushda uchraydigan hodisalarni tushunishga ko’nika boradilar. tarbiyaga barcha davrlarning ilg’or kishilari yuqori baho berganlar. xalq donishmandlari va mutafakkirlaridan abu nasr forobiy, abu rayhon beruniy, ibn …

3 / 13

bo’lgan idealni aniq tushungan holda o’zidagi ijobiy sifatlarni va mavjud kamchiliklarni ko’ra olishi muhim axamiyatga ega. o’qituvchi va tarbiyachilar, shuningdek ota-onalar bolalarni kichik yoshdan boshlab o’zini o’zi eplash, tuta bilish, odamlar bilan qay yo’sinda muomala qilish, rost so’zlash, kattalarga hurmatda bo’lish, o’zidan kichiklarga mehribonlik ko’rsatish kabilarga o’rgatib, odatlantirib borishlari lozim. bola o’zini-o’zi tarbiyalamasa, aql-farosatini ishga solmasa, tarbiyadan ko’zlangan natijaga erishib bo’lmaydi. har bir bola o’zining xulq-atvoriga talabchan bo’lishi va o’zida eng yaxshi insoniy fazilatlarning tarkib topishi uchun astoydil tirishmog’i lozim. demak, o’z-o’zini tarbiyalash jarayoni –bilish, istak, bajara olish va harakat qilishdan iborat. o’z-o’ziga, o’z ishiga tanqidiy munosabatda bo’lish o’z-o’zini axloqiy tarbiyalash jarayonida zarur xislatlardan biridir. bunday xislat o’z-o’zini tarbiyalash uchun kishiga o’z kamchiliklarini aniqlash, ularni bartaraf etish maqsadini o’z oldiga quyishga imkon yaratadi. kishi o’ziga, o’z xulqi, xatti-harakatlariga nisbatan tanqidiy ko’z bilan qaramasa, o’z-o’zini tarbiyalab bo’lmaydi. shuning uchun kishida bunday xislatlarni yoshlikdan tarbiyalab o’stirish maqsadga muvofiq. o’z-o’zini tarbiyalash bolaning doimiy …

4 / 13

diga yo’naltirilgan faoliyati o’z-o’zini axloqiy tarbiyalashdir. o’z-o’zini axloqiy tarbiyalash bu- kishining ijtimoiy tajribada mavjud bo’lgan va shu jamiyat a‘zolarining ongida mustahkamlanib qolgan axloqiy odatlar va sifatlarni egallab olishga yo’naltirilgan faoliyatidir. o’z-o’zini axloqiy tarbiyalash har bir shaxsning mehnat jamoalari, ma‘lum bir guruh, kasb egalarining mehnat faoliyatida qatnashishi jarayonida yuz beradi. maktabda o’qish yillari inson hayotida axloqiy izlanishlar davriga to’g’ri keladi. bu davrda bolalarni o’z-o’zini tarbiyalashga da‘vat etish samarali bo’ladi. muallim o’quvchilarning o’z-o’zini axloqiy tarbiyalash ishini tashkil etish, amalga oshirishga da‘vat etar ekan, avvalo uning o’zi o’z shaxsini muntazam takomillashtirish, o’zining axloqiy saviyasini kengaytirib, axloqiy odat va sifatlarini o’stira borishi lozim. o’z-o’zini axloqiy tarbiyalash tajribasiga ega bo’lmagan kishi boshqalarga bu ishni o’rgata olmaydi. o’z-o’zini tarbiyalash ishini samarali amalga oshirish uchun o’quvchidan quyidagilar talab etiladi: axloqiy rivojlanish sohasida ergashish, taqlid qilish lozim bo’lgan namunani (idealni) ko’z oldiga aniq keltirish; o’z-o’zini tarbiyalashning negizi sifatida o’z bilimlarini mustaqil oshirishi uchun bo’sh vaqtga ega bo’lish va …

5 / 13

r oldida o’zlarini qanday tutishiga, o’z maqsadlarini qanday so’zlar bilan tushuntirishlariga katta ahamiyat berishgan. ular farzandlarining qo’rslik qilishi, kattalar suhbatiga aralashishi, nojo’ya ishlariga zinhor-bazinhor yo’l qo’ymaganlar. bu kabilarga farzand tarbiyasining eng muhim tomoni deb qaraganlar. ammo, ming taassufki, yaqin tariximizda sharqona tarbiya, axloq-odobning ming yillik tajribalaridan «eskilik sarqiti» deb voz kechdik, o’zligimizni unutayozdik. sharqona odob ming yillar maboynida islomiy tarbiya qoidalari asosida tarkib topib, takomillashib borganligi tarixdan ma‘lum. jumladan, qur‘oni karim oyatlari mazmuni, payg’ambar alayhissalom hadislari, sharq allomalari va faylasuflarining hikmatomuz kitoblari tarbiyamizning manbai bo’lib xizmat qilgan. islomiy tarbiya musulmonlar hayotining barcha qirralarini, hatto mayda jihatlarigacha qamrab olgan. u go’daklarni emizishdan tortib, qanday kiyintirishgacha, ovqatlanish odobidan tortib, ko’cha-ko’yda, kattalar oldida o’zini qanday tutish lozimligigacha barcha jihatlarni o’z ichiga olgan. eng asosiysi, islomiy odob farzandlarning halol, pok, mehnatkash, ilmga intiluvchi, kattalarni, ayniqsa, ota-onani hurmatlash ruhida tarbiyalashni shart qilib qo’ygan. masalan, rasululloh hadislarida: «farzandlaringizni izzat-ikrom qilish bilan birga axloq-odobini ham yaxshilanglar!», «hech …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni"

tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni reja: 1. tarbiya jarayonining mohiyati. 2. o’z-o’zini tarbiyalash va qayta tarbiyalash. 3. milliy sharqona tarbiya mezonlari. 4. yoshlarni oilada va maktabda tarbiyalash. 5. oliy maktabda axloqiy tarbiya tizimi tarbiya jarayonining mohiyati. tarbiya nazariyasi –pedagogikaning bir qismi bo’lib, tarbiya jarayonining mazmuni, mohiyati, qoidalari, usuli va tashkil etilishi masalalarini o’rganadi. tarbiya nazariyasi markaziy osiyo faylasuflarining va xalq pedagogikasining tarbiya borasidagi boy tajribalariga tayanadi. tarbiya ta‘lim berish bilan mustahkam aloqada bo’lgani holda o’ziga xos qonuniyatlarga ega. ta‘lim-tarbiya yaxlit pedagogik jarayondir. lekin ular bir-biriga aynan o’xshash emas. bir butun pedagogik jarayonda ta‘lim doimo tarbiyaviy vazifal...

This file contains 13 pages in DOC format (56.5 KB). To download "tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni", click the Telegram button on the left.

Tags: tarbiya jarayonining mohiyati v… DOC 13 pages Free download Telegram