o`zbekistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari

DOC 114,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1409027511_58866.doc o`zbekistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari respublika iqtisodiyoti tabiatan agrar tusga ega, sanoati asosan qishloq xo‘jalik mahsulotlarini qayta ishlash korxonalaridan iborat bo‘lib, uning uchdan ikki qismini paxtachilik sanoati tashkil qilar edi. o‘lkaning ishlab chiqarish hayotida kustar-hunarmandchilik ishlab chiqarishi hamon oldingi o‘rinni egallab, aholining poyafzal, kiyim-kechak va uy-ro‘zg‘or buyumlariga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirar edi. hunarmandlar bozorga chiqarilgan poyafzalning 86%ni, oshlangan terining 76%ni, kiyim-kechak va bosh kiyimlarining 85%ni, idish-tovoqlarning 60%ni ishlab chiqarar edilar. 1925 yilning oxiriga kelib sobiq sssrda xalq xo‘jaligini tiklash ishlari asosan o‘z nihoyasiga yetkazildi. 1925 yilning dekabrida bo‘lib o‘tgan vkp(b) xiv qurultoyi sotsializm g‘alabasining asosiy sharti sifatida sho‘rolar mamlakatida “sotsialistik industrlashtirish”ni avj oldirishga e’tiborini qaratdi. sanoatlashtirish o‘zbekistonda dastlab sekinlik bilan amalga oshirildi. chunki kosibu-hunarmandchilik ustivor soha edi. mamlakatni jadal industrlash uchun mablag‘ masalasi keskin munozaralarga sabab bo‘ldi. industrlashtirishni jadallashtirish tarafdorlari mablag‘ni qishloq xo‘jaligi hisobidan olish rejasini ilgari surdilar, muxolif taraf esa,sanoatlashtirish siyosatini yoqlagani holda uni aholining moddiy ahvolini, turmush …

tachilik sanoati tashkil qilardi. birinchi besh yillik (1928-1932)da 289 ta yangi sanoat korxonasi, jumladan, toshkent qishloq xo‘jalik mashinasozlik zavodi, quvasoy sement va ohak zavodlari ishga tushirildi, chirchiqqurilish, olmaliqqurilish, toshkent to‘qimachilik kombinati qurilishi davom etdi. farg‘onada to‘qimachilik fabrikasi va yog‘ zavodi, toshkent, buxoro, marg‘ilon va boshqa shaharlarda tikuvchilik fabrikalari ishga tushirildi. sanoatlashtirish yillari respublika paxta tozalash zavodlarining texnik imkoniyatlari oshib, 1927-28 yillarda 3363 tonna paxta tolasi yetishtirdi va paxta tozalash sanoatining yalpi mahsuloti esa 165,7 mln. rublni tashkil etgan edi. respublikani sanoatlashtirishda elektrlashtirish ham muhim o‘rinlardan birini egallaganligi tufayli, elektrstansiyalar qurilishi avj oldirildi. masalan, toshkent yaqinida quvvati 4 ming kilovatni tashkil etgan bo‘zsuv gesi barpo etildi. 1932 yilga kelib esa, elektr stansiyalarining soni 49 taga yetdi. shuningdek, respublikada neft sanoati ham jadal sur’atlar bilan o‘sdi, 1925-26 yillarda neft ishlab chiqarish 5,6 tonna bo‘lgan bo‘lsa, 1927-28 yillarda bu ko‘rsatkich 47,7 tonnani tashkil etdi. ayrim sanoat mahsulotlari bo‘yicha o‘zbekiston sobiq ittifoqda yetakchi o‘ringa …

sanoatni jadal rivojlantirish natijasida o‘zbekiston markazga rangli va nodir metallar, oltingugurt, ozokerit, volfram, molibden, paxta tolasi, xom ipak bilan ta’minlaydigan va sho‘rolar mamlakatini xom ashyo qaramligidan xolos etishga yordam beradigan yirik xom ashyo mintaqasiga aylandi. o‘zbekistonning oltin sanoati butun mamlakatning to‘lov balansini mustahkamlash uchun katta mablag‘lar berib turdi. biroq, aholining ijtimoiy ehtiyojlari nazar-pisand qilinmadi, uning moddiy farovonligiga e’tibor berilmadi, bu esa turmush darajasining pasayib ketishiga olib keldi. sho‘rolar davrida shahar va portlarni birlashtiruvchi yangi temir yo‘l liniyalari qurilishiga ham e’tibor berildi. farg‘ona (iskobil)-quvasoy (1922), qarshi-kitob(1924), amudaryo (samsonovo)- termiz (1925). 1928-29 yillarda paxtachilikni rivojlantirish maqsadida asaka –shahrixon, sirdaryo-paxtaorol temir yo‘llari qurildi, shuningdek, qorasuv-osh (1935) va boshqa temir yo‘l liniyalari qurilib foydalanishga topishirildi. 1929-1931 yillarda uzunligi 1452 km bo‘lgan turkiston-sibir (turksib) temir yo‘li qurildi. 20-yillardan o‘zbekistonda avtomobil trasporti vujudga keltirildi. 1921 yilda respublika avtomobil transporti ixtiyorida 40 yengil va 15 yuk avtomobili hamda toshkent avtomobil ta’mirlash ustaxonasi bor edi. 1940 yilgacha lenin …

i, kadrlar tayyorlaydigan o‘quv yurtlari ochildi. yangi iqtisodiy siyosat (nep) tufayli o‘zbekiston qishloqlaridagi ahvol ancha yaxshilandi, dehqonlar o‘z mahsulotini sotish, g‘o‘za va boshqa ekin maydonlarini kengaytirish orqali turmush darajasini yaxshilash imkoniyatiga ega bo‘lishdi. biroq, 20-yillarning ikkinchi yarmidan yais (nep) o‘z mohiyatini yo‘qotib, erkin savdo va xususiy tadbirkorlikka chek qo‘yila boshladi. sho‘rolar boylarning yerlarini musodara qilish hisobiga kambag‘al dehqonlarni yer bilan ta’minlash orqali qishloqda “sotsialistik ijtimoiy tuzum” ning asosi bo‘lgan jamoa bo‘lib xo‘jalik yuritishni rivojlantirishni ko‘zlab, keng miqyosli agrar islohoti avj oldirdilar. 1925 yil 2-dekabrdagi o‘zssr miqning favqulodda sessiyasida qabul qilingan “yer va suvni natsionalizatsiya qilish” to‘g‘risidagi dekreti qabul qilindi. yirik yer egalaridan tortib olingan yerlarda 60603 dehqon xo‘jaligi tashkil etiladi. bulardan tashqari, yangi va tiklangan sug‘orma yerlarida yana 14751 batrak va yersiz dehqonlar xo‘jaliklari tuzildi. qashqadaryo, surxondaryo va xorazm viloyatlaridagi yer-suv islohoti davomida sug‘oriladigan 20 ga va 45 ga ortiq lalmi yerlar, sobiq amir va xon xizmatchilari, ruhoniy hamda savdogar, …

ining bor kuchini ishga soldi. tortib olingan yerlarning asosiy qismi kolxozlar va sovxozlar ixtiyoriga topshirilgan edi. islohotning jiddiy salbiy oqibatlaridan qishloq iqtisodiy hayotining qashshoqlashishi, fermerlik kurtaklarining bo‘g‘ib qo‘yilishi va bozor-savdo munosabatlarining rivojlanishining to‘sib qo‘yilishi hamda ijara imkoniyatlarining cheklanishi bo‘ldi. shunday qilib, 1925-29 yillardagi yer-suv islohoti sho‘ro hukumatining mulkdor sinflarni tugatish, sinfsiz jamiyat qurish uchun qilgan chora-tadbirlaridan biri bo‘ldi. ushbu jarayon keyingi yillarda qishloq xo‘jaligini majburiy jamoalashtirishga zamin yaratgan edi. 1929 yil tarixga qora belgi ostidagi “buyuk burilish yili” deb nom olgan yil bo‘lib kirib keldi. bu dehqonlar sinfini ijtimoiy qatlam va mehnatkash omma sifatida maqsadli yo‘q qilishning boshlanish davri edi. bunda “quloqlar” va “boylar” toifasiga asosan yangi iqtisodiy siyosat sharoitida o‘z xo‘jaliklarini oyoqqa turg‘azib olgan o‘rta hol dehqonlar kiritildi. chunki birmuncha badavlatroq qatlamlar oldingi yillarda tugatilgan edi. 1929 yilning yozida “quloqlar”ni jamoa xo‘jaliklariga (kolxoz) kiritishini ta’qiqlovchi qaror qabul qilinadi. o‘sha yilning 7 noyabrida “xalqlar otasi” - stalinning matbuotda bosilib chiqqan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`zbekistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari"

1409027511_58866.doc o`zbekistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari respublika iqtisodiyoti tabiatan agrar tusga ega, sanoati asosan qishloq xo‘jalik mahsulotlarini qayta ishlash korxonalaridan iborat bo‘lib, uning uchdan ikki qismini paxtachilik sanoati tashkil qilar edi. o‘lkaning ishlab chiqarish hayotida kustar-hunarmandchilik ishlab chiqarishi hamon oldingi o‘rinni egallab, aholining poyafzal, kiyim-kechak va uy-ro‘zg‘or buyumlariga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirar edi. hunarmandlar bozorga chiqarilgan poyafzalning 86%ni, oshlangan terining 76%ni, kiyim-kechak va bosh kiyimlarining 85%ni, idish-tovoqlarning 60%ni ishlab chiqarar edilar. 1925 yilning oxiriga kelib sobiq sssrda xalq xo‘jaligini tiklash ishlari asosan o‘z nihoyasiga yetkazildi. 1925 yilning de...

Формат DOC, 114,0 КБ. Чтобы скачать "o`zbekistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`zbekistonda mustamlakachilikk… DOC Бесплатная загрузка Telegram