senomotorika

PPTX 54 pages 2.0 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

turli nutq buzilishlarida umumiy, mayda motorikani tekshirish va rivojlantirish texnologiyasi ilk va maktabagacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo’yiladigan davlat talablarida “senomotorika”ning rivojlanishi. sensorika – sezgilarni, tashqi ta’sirlarni bevosita idrok etish. fiziologiyada sensorika — sensorika sensor tizim yordamida qo’zg’atuvchilarni idrok etishga qaratilgan asab tizimining funksiyasidir motorika (motor qobiliyatlar) – insonga xos bo'lgan motor reaksiyalar, qobiliyatlar, ko'nikmalar va murakkab harakatli faollik yig’indisidir. sensomotorika – bu faoliyatning sensor va motor komponentlarining o’zaro koordinasiyasidir: sensor ma’lumotni olish ma’lum harakatlarni amalga oshirilishiga olib keladi, ular esa o’z navbatida sensor ma’lumotlarni tartibga solish, nazorat qilish yoki tuzatishga hizmat qiladi. 0-1,5 oy. funksional munosabatda shartsiz reflektor soha ustunlik qiladi. belida yotgan holda, bola qo'llarini, oyoqlarini tartibsiz harakatga keltiradi. bu qobiliyat tug'ma hisoblanadi. 2 oy. bu yoshda bosh miya yarimsharlari po’stlog’ining elementar bosqichlanini faolligi oshib, bola dastlabki tahminiy harakatlarni amalga oshirishni boshlaydi. bola belida yotganda boshini ko'tara oladi, qo'llaringizni og'ziga yaqinlashtiradi, qo'llariga tegadigan narsalarni ushlaydi, qo'llarini harakatlarini kuzatadi. 3-4,5 …

2 / 54

m belgi bo’lib, vertikal pozitsiyani qabul qilish tendentsiyasi mavjudligini anglatadi. shu bilan birga, qo’liga tutqizilgan shiqildoqdan ovoz chiqarish qobiliyat paydo bo'ladi. bu harakat ham muhim ahamiyatga ega. bu predmetli faoliyatning ya’ni miya yarimsharlari po’stlog’ini yetilish jarayonini boshlanishidan dalolat beradi. 5-5, 5oy. bola belida yotgan holda qo'llari bilan tizzalarga tegish, qornida yotib, ag’darilish qobiliyati yuzaga keladi. bu tarzda bola o’z tana sxemasini o’rganishni boshlab, keyinchalik bu jarayon o’z "meni"ning paydo bo'lishiga olib keladi. 5,5-6,5 oy. miyaning post-markaziy va premotor zonalarining funksiyalari yetilib, buning asosida tananing va qo’l-oyoqlarning ma’lum holatlari, shuningdek ularning seriyasi shakllanadi. taxminaniy faoliyat yanada murakkablashadi. bola qorinda yotib, cho'zilgan qo'llariga suyanadi, kaftlari ochiladi. shu payt bola tanasining ko’krak qismini ko’taradi? dahanini esa biroz pastga tushiradi . bu holat oldinga qarash uchun ancha qulay bo’ladi. 6,5-7,5 oy. miyaning tepa qismidagi tuzilmalar yanada faollashadi. bu davr tananing sxemasini jadal o’zlashtiriladi. bola belida yotib, oyoqlarini ko'taradi va oyoqlarini qo'llari bilan tegadi. bir …

3 / 54

ga, shuningdek qorindan beliga ag’dariladi birinchi predmetli harakatlar, ya'ni chapak chalish paydo bo'ladi. 9,5-11 oy. bosh miyaning keng sensorimotor zonasini rivojlanishi davom etadi. bola emaklashni faol ravishda o'rganadi. shuningdek, barmoq praksisi takomillashadi. 11-12 oy. bosh va orqa miya tomondan tananing mushaklarining innervatsiyasi vertikal holatni ta'minlaydigan darajaga etadi. bola qat'iyatlilik bilan turishga harakat qiladi va 11 oyga kelib biror na rsani ushlab tik turadi. 1-1, 5 yil. sensorimotor zonasining funksiyalari takomillashib boradi. bola bir necha soniya davomida mustaqil tik tura oladi. qo’llarini oldinga uzatib, oldinga necha qadam tashlay oladi. 1,5-2 yil. tananing harakatlari relyefni o’rganish bilan xarakterlanadi, ya’ni tepa-premotor va ensa (ko'rish) zonalari o'rtasidagi assotsiativ aloqalarni rivojlanadi. bola tekis rel’yef bilan bir qatorda, notekis yuzalarni ham o'rganadi: bola kattalarni qo’lini ushlab zinalardan ko’tariladi. 2-3 yil. bu yosh ekstrapiramidal va miyachadagi motor tizimlarining rivojlanishi, piramidalar va miya ustunidagi tizimlar bilan birgalikda bilan birgalikda murakkab harakat koordinasiyalarini muvofiqlashtirishtiradi. uni birinchi "fokuslar"ning yoshi deb …

4 / 54

tushadi. bir oyoqda sakray oladi. bir oyog'ida 10 s. turadi. arg’imchoqda uchayotganida muvozanatni saqlaydi. 4-5 yil. bir oyog'iga sakraydi, hodaning ustida yuradi. oyoqlarini galma-galdan almashtirib sakray oladi. zinadan yuqoriga tayanchsiz ko'tariladi 5-6 yil. yaxshi sakraydi, yuguradi, arqon bilan sakraydi, oyoq uchida yuguta oladi. u ikki g'ildirakli velosipedni haydaydi. praksis va apraksiya praksis atamasi amaliy (predmetli) harakatni bildiradi. inson bunday harakatlarni hilma-hil shakllarini: eng oddiy (ovqatlanish, kiyinish va boshqa)lardan eng murakkab, masalan, professional ko'nikmalargacha egallaydi. praksisning buzilishi - apraksiya praksis turlari kinestetik (sezuvchi) afferent kinetik (harakatlanuvchi) efferent mayda qo'l motorikasi - insonning qo'l va oyoqlarning barmoqlari hamda kaftlar bilan aniq mayda harakatlarni amalga oshirishga qaratilgan koordinasiyalangan harakatlar to'plami. nerv, mushak va suyak tizimlarining, shuningdek ko'ruv tizimining muvofiqlashtirilgan faoliyati asosida amalga oshiriladi. mayda qo'l motorikasi - motorikaning bir turidir. mayda qo'l motorikasi sohasiga turli xil harakatlarni o'z ichiga oladi: elementar imo-ishoralar( masalan, ob'ektlarni qo'lga olish)dan, juda nozik mayda harakatlarga, masalan, insonning qo'l …

5 / 54

harda nutqning "markazlari" ning rivojlanishini ta'minlashini, intellektual rivojlanishda afzallik berishini belgilagan. t. p. xrizmanning tadqiqotlari ritmik harakatlarning fiziologik roli miyaning funksional holatiga o'ziga xos tonik ta'siri ekanligini ko'rsatdi va miya yarim sharlarining ish samaradorligini turg'un ravishda oshirishga yordam berishini ko'rsatgan. l. v. fominaning tadqiqotlari shuni ko'rsatadiki, bolalarda barmoqlar harakati ustida ishlash tovushlar artikulyasiyasini rivojlantirish samaradorligini oshirishiga sabab bo'lishinin dalillagan. l. v. fomina, o'tkazilgan tajribalar va ko'p sonli bolalarni o'rganish asosida, ularda nutqni rivojlantirish doimo darajasi barmoqlarning mayda harakatlarining rivojlanish darajasiga bevosita bog'liq ekanligini aniqladi (umumiy motorikaning rivojlantirish darajasi bilan esa u har doim ham bir xil bo'lmagan) barmoq harakatlarini rivojlanish darajasi nutqni rivojlanish darajasi umumiy motorikani rivojlanish darajasi me’yorda me’yorda me’yorda me’yorda me’yorda me’yordan past me’yordan past me’yordan past me’yorda me’yordan yuqori me’yordan yuqori me’yorda me’yordan past me’yordan past me’yordan yuqori m. a. povalyayeva bolalarda barmoqlarning mayda harakatlarini rivojlanishining yosh xususiyatlarini o'z ichiga olgan jadvalni taklif etadi: yoshi xulq-atvor qobiliyatlari …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "senomotorika"

turli nutq buzilishlarida umumiy, mayda motorikani tekshirish va rivojlantirish texnologiyasi ilk va maktabagacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo’yiladigan davlat talablarida “senomotorika”ning rivojlanishi. sensorika – sezgilarni, tashqi ta’sirlarni bevosita idrok etish. fiziologiyada sensorika — sensorika sensor tizim yordamida qo’zg’atuvchilarni idrok etishga qaratilgan asab tizimining funksiyasidir motorika (motor qobiliyatlar) – insonga xos bo'lgan motor reaksiyalar, qobiliyatlar, ko'nikmalar va murakkab harakatli faollik yig’indisidir. sensomotorika – bu faoliyatning sensor va motor komponentlarining o’zaro koordinasiyasidir: sensor ma’lumotni olish ma’lum harakatlarni amalga oshirilishiga olib keladi, ular esa o’z navbatida sensor ma’lumotlarni tartibga solish, nazorat qilish yok...

This file contains 54 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "senomotorika", click the Telegram button on the left.

Tags: senomotorika PPTX 54 pages Free download Telegram