nutqiy tarbiyada kitob va maktab oila va jamiyatni o`rni

DOCX 12 pages 25.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.7 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

tarbiyachining nutqi - bolalar nutqini rivojlantirishning asosiy manbayi referat nutqiy tarbiyada kitob va maktab oila va jamiyatni o`rni reja: 1. tarbiyachi nutqining bolalar nutqini to’g’ri rivojlantirish uchun namuna sifatidagi ahamiyati 2. tarbiyachi nutqiga qo’yiladigan pedagogik talablar 3. tarbiyachining o’z nutqini takomillashtirish ustida ishlashining zarurligi 1- . tarbiyachi nutqining bolalar nutqini to’g’ri rivojlantirish uchun namuna sifatidagi ahamiyati tilshunoslik bolalar nutqni kattalarga taqlid qilish yo’li bilan egallab olishlarini isbotlab berdi. tarbiyachining nutqi ona tilini endigina o’rganayotgan bolalar uchun namuna va ularga ta’sir etish vositasidir. bolalar hali tajribalari yo’qligi, nutqlari yaxshi rivojlanmaganligi sababli kattalar nutqidagi yaxshi jihatlarga ham, yomon tomonlarga ham bir xilda taqlid qilaveradilar. har bir yosh guruhidagi bolalar, o’z tarbiyachilari bilan maishiyxo’jalik, mehnat, o’yin faoliyatida muloqotda bo’ladilar. tarbiyachi bolalar o’yinini tashkil etadi, badiiy asarlarni o’qib beradi yoki hikoya qiladi. mana shu jarayonda tarbiyachi nutqining yaxshi tomonlari ham, nuqsonlari ham yaqqol namoyon bo’ladi va bu xususiyatlar tarbiyalanuvchilar nutqida o’z aksini topadi. demak, …

2 / 12

biyachi hamkasblarining ko’rsatmalariga amal qilishi va bu kamchilikni bartaraf etishga harakat qilishi kerak. 2- . tarbiyachi nutqiga qo’yiladigan pedagogik talablar tarbiyachi uchun namunali nutqni egallash —bu uning o’z kasbkoriga tayyorligini belgilovchi ko’rsatkich hisoblanadi. taniqli pedagog, bolalarni ona tiliga o’rgatish uslub va uslubiyotlarini ishlab chiqqan uslubiyotchi, maktabgacha tarbiya bo’yicha mashhur mutaxassis, professor y.l.tixeyeva tarbiyachi nutqiga yuksak baho berib, shunday degan edi: ‘bog’chada bolalar beixtiyor taqlid qiladigan namuna tarbiyachi (bog’bon)ning tilidir, tarbiyachining tili bolalar tiliga g’oyat samarali va nihoyatda kuchli ta’sir ko’rsatadigan hamma narsalarni o’zida birlashtira- digan bo’lishi kerak. bog’bonning tili bekam-u ko’st, adabiy talaffuzning har qanday nuqsonlaridan xoli bo’lishi lozim". yuqoridagi fikrlardan kelib chiqib, har bir tarbiyachi o’z nutqidagi nuqsonlami aks ettiruvchi daftar tutishi, unga kam- chiliklarini belgilab borishi, so’ngra ularni bartaraf etish bo’yicha reja tuzib, ishni tashkil etishi kerak. har bir tarbiyachi-pedagog nutqiga qo’yilgan talablarni juda yaxshi bilgan holda o’z nutqidagi kamchiliklarni bartaraf etib borishi kerak. tarbiyachi nutqiga qo’yiladigan asosiy …

3 / 12

’zlar yordamidagina emas, balki nutqning intonatsion-ifodaviy vositalaridan: ovoz kuchi, temp, to’xtam, ritm, urg’u va hokazolardan foydalanish orqali erishiladi. tarbiyachining she’r, ertak va hikoyalar o’qib berayotganda ushbu vositalardan o’rinli foydalanishi bolalar asar mazmunini yaxshi tushunib olishlari va ona tilining go’zalligini his etishlariga yordam beradi. tarbiyachining bir xil ohangdagi nutqi kichkintoylarni zerik- tiradi, asar mazmuniga bo’lgan qiziqishini susaytiradi. bunday nutqni eshitishdan zerikkan bola boshqa narsalarga chalg’iydi, so’ngra tarbiyachining nutqiga butunlay quloq solmay qo’yadi. 4. tarbiyachi nutqining jo’shqin, intonatsiyaga boy bo’lishi. shoshilib gapirish so’zlar tarkibidagi tovushlarni noaniq talaffuz etilishiga sabab bo’ladi. shuning uchun bolalar bilan nutqiy muloqotda bo’lganda shoshilmasdan, o’rtacha tempda (tezlikda) gapirish kerak. bunday tempda gapirish nutqning aniq bo’lishini ta’minlaydi, aksincha, tez temp nutqning buzilishiga sabab bo’ladi, uni idrok qilishni qiyinlashtiradi. tarbiyachi ovozdan to’g’ri foydalanishi lozim. haddan tash- qari baland gapirish bolalarni charchatadi. agar ovoz past va kuchsiz bo’isa, bolalar mashg’ulotda zerikadilar. 5. tarbiyachi nutqining aniq, oddiy bo ‘lishi, fikrlar izchillik bilan …

4 / 12

agar tarbiyachining nutqi qisqa jumlalardan iborat bo’lsa, uni bolalar oson o’zlashtiradilar. aksincha, nutqdagi jumlalar uzundan uzoq bo’lsa, nutqning mazmunini tushunib olish juda qiyin bo’ladi. 6. tarbiyachi lug’atining boy bo’lishi. tarbiyachi o’z nutqida so’zlarni to’g’ri va aniq ishlata olsa, u holda uning nutqi bolalarga tushunarli bo’ladi. o’zbek tilining lug’ati juda ham boy, u doimo yangi so’zlar bilan to’ldirib boriladi, iste’moldan chiqqan so’zlar yo’qolib boradi. tarbiyachi bolalar bilan nutqiy muloqotda bo’lganda, ularning yoshini hisobga olib, ona tilining lug’at boyligidan k’eng foydalanmog’i lozim. so’zlarni to’g’ri tanlash tarbiyachi nutqini ifodali, mazmunli bo’lishim ta’minlaydi. yangi so’zlarni ishlatishga juda ehtiyotlik bilan yondashish kerak. bunda ushbularni hisobga olish lozim: — birinchidan, bolaning yoshini hisobga olib so’z tanlash; — ikkinchidan, doimo yangi so’zlami lug’atiga kiritish, lug’a- tida bor bo’lgan so’zlarni faollashtirish, ularning ahamiyatini tushuntirish. xulosa qilib aytganda, tarbiyachining hikoyasi to’liq, chiroyli, so’zlari to’g’ri tanlab olingan, grammatik tomondan to’g’ri shakllangan, mazmunli va ifodali, mantiqan bog’langan bo’lishi kerak. tarbiyachi hikoya …

5 / 12

qarab into- natsiya vositalaridan (ovoz kuchi, tempi, urg’u, to’xtam, ritnt, temp, ohang) to’g’ri foydalanishga harakat qilishi. 5. bolalar bilan nutqiy muloqotda bo’lganda yengil, sekin tempdagi, o’rtacha baland ovozdagi nutqdan foydalanishi. 6. bolalarning yoshiga qarab hikoya matnining mazmunini bayon etishda sinonim, omonimlardan va kinoya so’zlardan, xalq og’zaki ijodiyotining namunalaridan foydalanishi. 7. nutqning grammatik tomoniga e’tibor bergan holda fikrini izchillik bilan, bir-biriga bog’lab bayon etishi. 8. bolalar bilan so’zlashganda baland tonda gapirmaslik, qo’pol so’zlardan (adabiy til normalariga to’g’ri kelmaydigan, mantiqsiz so’zlardan) foydalanmaslik. 3 . tarbiyachining o’z nutqini takomillashtirish ustida ishlashining zarurligi nutqdagi kamchiliklarni o’z vaqtida bartaraf etmaslik nati- jasida yillar o’tishi bilan bu nuqsonlar mustahkamlanib, kishilar uni sezmay ham qoladi. nutqida kamchiligi bo’lgan tarbiyachi bolalar bilan ishlashi mumkin emas. ko’pchilik kattalar nutqidagi nuqsonlarni bartaraf etish mumkin emas, deb hisoblaydilar. lekin bu fikr to’g’ri emas. o’z nutqi ustida doimiy va qat’iy ishlagan tarbiyachi nuqsonlarini bartaraf etishi mumkin. ayniqsa, tarbiyachi o’z nutqida sirg’aluvchi (s, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqiy tarbiyada kitob va maktab oila va jamiyatni o`rni"

tarbiyachining nutqi - bolalar nutqini rivojlantirishning asosiy manbayi referat nutqiy tarbiyada kitob va maktab oila va jamiyatni o`rni reja: 1. tarbiyachi nutqining bolalar nutqini to’g’ri rivojlantirish uchun namuna sifatidagi ahamiyati 2. tarbiyachi nutqiga qo’yiladigan pedagogik talablar 3. tarbiyachining o’z nutqini takomillashtirish ustida ishlashining zarurligi 1- . tarbiyachi nutqining bolalar nutqini to’g’ri rivojlantirish uchun namuna sifatidagi ahamiyati tilshunoslik bolalar nutqni kattalarga taqlid qilish yo’li bilan egallab olishlarini isbotlab berdi. tarbiyachining nutqi ona tilini endigina o’rganayotgan bolalar uchun namuna va ularga ta’sir etish vositasidir. bolalar hali tajribalari yo’qligi, nutqlari yaxshi rivojlanmaganligi sababli kattalar nutqidagi yaxshi jihatlarga h...

This file contains 12 pages in DOCX format (25.7 KB). To download "nutqiy tarbiyada kitob va maktab oila va jamiyatni o`rni", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqiy tarbiyada kitob va makta… DOCX 12 pages Free download Telegram