mavsumvamarosimqo`shiqlari

PPTX 10 pages 79.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.2 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

slayd 1 mavsum va marosim qo`shiqlari reja: 1. marosim folklori va uning turlari. 2. mavsumiy marosimlar. 3. oilaviy marosimlar. marosim folklori namunalari folklorning eng qadimiy janrlari sirasiga kiradi. folklorshunoslikda marosim folklori janrlarini ikki katta guruhga ajratish an’anasi mavjud. bu turlar quyidagi ko‘rinishga ega : 1) mavsumiy marosimlar folklori. 2) oilaviy marosimlar folklori. mavsumiy marosimlar yil mavsumlarining almashinuvi avvali va oxiri, ma’lum bir xo‘jalik turlarining boshlanib yakun topishi, ob-havo bilan bog‘liq mavsumiy marosimlarni o‘z ichiga oladi. mavsumiy marosimlarning aniq vaqti, belgilangan o‘tish muddatlari mavjud va ular bir oila yoki jamoaga tegishli bo‘lmay butun xalq ommasiga tegishlidir. «mavsum» deganda, asosan, yil fasllari nazarda tutiladi. binobarin, mavsum qo‘shiqlari qish, bahor, yoz, kuz fasllari bilan bog‘liq bo‘ladi. marosim esa diniy yoki an’anaviy urf-odatlar munosabati bilan o‘tkaziladigan tadbir, yig‘in demakdir. u bayram umumxalq shodiyonasi, tantana kun ma’nosini ifodalaydi. ma’lum bo‘ladiki, «marosim» tushunchasi «bayram» so‘zi ifodalagan ma’nodan kengligi bilan farq qilar ekan. chunki marosim bir shaxs …

2 / 10

adi. oilaviy marosimlar esa aksincha bir oila va oila a’zolari hayotidagi barcha mavsumlar o‘zgarishlarni o‘z ichiga qamraydi. oilaviy marosimlar mazmuni tug‘ilish, to‘y va motam marosimlaridan iborat va bu marosimlarda ijro etiluvchi folklor namunalari oilaviy marosimlar tarkibiy qismini tashkil etadi. 2. mavsumiy marosimlar. o‘zbek mavsumiy marosim folklori o‘z ichiga quyidagi janrlarni qamrab oladi: 1) yil fasllari bilan bog‘liq marosim folklori janrlari: a) qishki marosimlar folklori janrlari: «sherda», «qor xat». xalqimizning qadimiy an’anasiga ko‘ra, yil bo‘yi mehnat qilib, kuzda dala ishlarini nihoyasiga yetkazgan dehqon va bog‘bonlar, shuningdek, o‘z suruvini qishlovga qaytarib kelgan chorvadorlar qishi bilan turli-tuman marosimlar orqali vaqtning ko‘ngilli o‘tishini ta’minlaganlar. yoshi teng bo‘lgan kishilar, ya’ni hamteng, jo‘ra, do‘st- yorlar «teng-tengi» bilan yig‘ilishib, «gap-gashtak», «dangana», «to‘kma», «sherda», «harfona» («xalpana»), «o‘tirishma», «ziyofat», «tashkil», «gurung» kabi turli xil marosimlarni tashkil etishgan. ana shu xildagi o‘tirishlar xalq orasida keng ommalashgan bo‘lib, odatda, o‘ziga xos marosim tarzida o‘tkazilgan. qish fasli bilan bog‘liq mavsumiy marosim folklorining …

3 / 10

igirmasi ham bittadan qo‘y so‘yib bo‘lib beradi». «sherda» marosimining to‘liq tavsifi 1928-yilda etnograf olim m.f. gavrilov tomonidan zomin va shahriston tumanlarida istiqomat qiluvchi «qirq», «ming», «yuz», «qarapchi», «parchayuz» urug‘laridan yozib olingan. an’anaga ko‘ra, «sherda» marosimi ikki xil yo‘l bilan, ya’ni o‘tirish uchun zarur bo‘ladigan masalliqlarni birgalikda, qo‘shilishib xarid qilish yoki «to‘kma» usulida (shuning uchun ham m.f. gavrilov bu marosim toshkent atrofidagi qishloqlarda «to‘kma» deb ataladi deb yozgan edi) hamda marosim ishtirokchilarining har biri galma-gal xarajat qilishi yo‘li bilan tashkil etilgan. «sherda» qish bo‘yi o‘tkazilishi ko‘zda tutilganligi sababli bu marosimda ishtirok etadigan jo‘ralar, ulfatlar yoki tengdoshlar o‘zlarining ichidan bir kishini «bek» qilib saylaganlar. bek esa o‘ziga yordam beradigan «o‘ng otaliq» va «chap otaliq»ni tayinlagan. biror sabab bilan bek «sherda»da qatnashmay qolsa, uning vazifasini bajaruvchi o‘rinbosar hisoblanishgan. odatda qish kirishi bilan o‘tkazilgan birinchi «sherda»da «bek» saylangan. jizzax viloyatining forish tumanidagi forish davlat xo‘jaligining 2-bo‘limida yashovchi 70 yashar ortiqvoy risbekovning aytishicha, bu udum …

4 / 10

illab o‘tgan g‘ozlar-a, begim allayor, allayor, begim allayor, allayor! xalqimiz orasida sumalak pishirish bilan aloqador g‘oyat qiziqarli an’ana va udumlar, e’tiqod va inonchlar bo‘lgan. ana shunday qadimiy an’analardan biri sumalak pishirish bilan aloqador «ashshadarozi» marosimidir. amudaryo sohillariga xos bu qadimiy marosim va u bilan bog‘liq o‘yin xorazm xalq teatri an’analarini o‘rgangan san’atshunos t.qilichev tomonidan aniqlangan. olim 1974-yilning 10-noyabrida to‘rtko‘l tumanidagi «qirqqizobod» jamoa xo‘jaligida yashovchi 70 yashar bibi momo qoziyevadan sumalak pishirish paytida o‘ynaladigan «ashshadarozi» nomli xalq o‘yinining etnografik tavsifi va qo‘shiqlarini yozib olgan. ma’lum bo‘lishicha, «ashshadarozi» marosimi (bu o‘yinning etnofolkloristik tavsifi t.qilichevning «xorazm xalq teatri» (toshkent, adabiyot va san’at nashriyoti, 1988, 70-75-betlar) kitobidagi ma’lumotlar asosida bayon qilindi) sumalak pishirilayotganda tashkil etilgan. buning uchun ikki yarim - uch metrlar chamasi uzunlikdagi tayoqning uchidan yarim metrlar pastrog‘idan ko‘ndalang qilib kichikroq bir tayoqcha bog‘langan. tepa qismida qo‘l shakli hosil qilingan ana shu tayoqqa uzun bo‘yli bir ayolning ko‘ylagini kiygizishgan va uning uchiga bir …

5 / 10

boqqan onangga bir salom! shunda ashshadarozi, avval, sumalak sayliga bosh - qosh bo‘lib turgan tabarruk momolarga, katxudo - kayvonilarga, so‘ngra barcha davra ahliga ta’zim qilib, salom soladi. qiz-juvonlar uning tavoze bilan egilib salom berishini zo‘r xursandchilik bilan olqishlaydilar. erkakcha kiyingan xotin bilan ashshadarozi rolini bajarayotgan ayol o‘rtasidagi aytishuv esa davom ettiriladi. keltirilgan barcha marosimlar mag‘zida xalqimizning qadim qish va yoz haqidagi dunyoqarashlari, mifologik tasavvurlar tizimi turadi. /docprops/thumbnail.jpeg ozbek marosim. pqlklorlari 1. marosim folklor va wning trl 2. mavaumiy marosimlar. 5 oilaviy marosimlar

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavsumvamarosimqo`shiqlari"

slayd 1 mavsum va marosim qo`shiqlari reja: 1. marosim folklori va uning turlari. 2. mavsumiy marosimlar. 3. oilaviy marosimlar. marosim folklori namunalari folklorning eng qadimiy janrlari sirasiga kiradi. folklorshunoslikda marosim folklori janrlarini ikki katta guruhga ajratish an’anasi mavjud. bu turlar quyidagi ko‘rinishga ega : 1) mavsumiy marosimlar folklori. 2) oilaviy marosimlar folklori. mavsumiy marosimlar yil mavsumlarining almashinuvi avvali va oxiri, ma’lum bir xo‘jalik turlarining boshlanib yakun topishi, ob-havo bilan bog‘liq mavsumiy marosimlarni o‘z ichiga oladi. mavsumiy marosimlarning aniq vaqti, belgilangan o‘tish muddatlari mavjud va ular bir oila yoki jamoaga tegishli bo‘lmay butun xalq ommasiga tegishlidir. «mavsum» deganda, asosan, yil fasllari nazarda tutiladi. bi...

This file contains 10 pages in PPTX format (79.2 KB). To download "mavsumvamarosimqo`shiqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mavsumvamarosimqo`shiqlari PPTX 10 pages Free download Telegram