o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosibolinishi

PPTX 11 sahifa 1,0 MB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,0 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi reja rossiyasi qo‘shinlarining qo‘qon xonligi hududlariga hujumi. mustaqillik uchun kurash. buxoro amirligining rossiyasi vassaliga aylantirilishi. xiva xonligining bo‘ysundirilishi. rus podsholarining turkiston yerlariga g‘arazli maqsadlarda ko‘z olaytirishlari shayboniylar hukmronlik qilgan davrlardan boshlangan. kavkaz, volgabo‘yi, sibir va o‘rta osiyo ustidan hukmronlik qilish rus podsholarining azaliy va asriy orzusi bo‘lgan. rus davlati o‘rta osiyo mintaqasini bosib olish uchun bu yerdagi mavjud honliklar haqida keng ko‘lamda josuslik ma’lumotlarini to‘play boshladi. bu holat «moskva savdo kompaniyasi» deb atalgan tashkilotning vakili antoni jenkinson boshliligidagi elchilarning faoliyatida yaqqol namoyon bo‘ldi. ingliz savdogarlari antoni jenkinson richard va robert jonsonlar 1558-1559 yillarda, moskva savdo elchisi ivan danilovich xoxlov 1621 yilda xiva, buxoro va samarqandga asosan o‘lkani o‘rganish va josuslik ma’lumotlarini to‘plash maqsadida kelgan edilar. lekin turkistonni rusiyaga qaram qilish uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri amaliy ochiq harakat petr i davridan boshlandi. u o‘zining sharqqa nisbatan tajovuzkorlik siyosatini yashirib …

2 / 11

i va benevenining o‘zi zo‘rg‘a jon saqlab qoldi va faqat petr i o‘limidan so‘ng 1725 yilda rusiyaga qaytdi. florio beneveni hali buxoroda bo‘lgan chog‘idayoq josuslik ishlari bilan shug‘ullandi va rus podshosiga yozgan xatlarining chetlarida shifrovka bilan maxfiy xabarlarni yubordi. aytishlaricha, - deb yozadi a.s.pushkin - petr i o‘limi oldidan ikki narsani amalga oshira olmagani uchun armon bilan ketayotganini aytgan: prut yonidagi jangda turkiyadan yengilganini va bekovichning o‘limi uchun xivadan o‘ch ololmagani uchun qattiq afsus chekkan. markaziy osiyoni bosib olish maqsadida petr i zamonidayoq qozog‘istonning zabt etilgan xududlarida harbiy qal’alar va istehkomlar qurila boshlangan edi. 1717 yilda omsk, 1718 yilda semipalatinsk, 1720 yilda ust-kamenogorsk, 1742 yilda orenburg qal’alari qurildi. faqat xviii asrning o‘zida chor ma’murlari yovuz niyat bilan hozirgi qozog‘iston hududlarida 46 ta katta va 96 ta kichik harbiy qal’a va istehkomlar qurganlar. xviii asrning boshlarida har uchchala juzning qozoqlari qalmiq (jungar)larning doimiy bosqini ostida og‘ir ahvolga tushib qoldi. 1723 yilda …

3 / 11

1808-1809), rus-fors urushi (1805-1813) va nihoyat napoleonga qarshi 1805-1812 yillardagi to‘qnashuv, qolaversa, chor samoderjaviyasiga qarshi dekabristlar nomini olgan dvoryanlar qo‘zg‘oloni va uni bostirish chor hukumatining turkistonga nisbatan bosqinchilik siyosatini ma’lum muddatga ortga cho‘zilishiga sababchi bo‘ldi. biroq 1830 yillardan ma’lum darajada yevropadagi janjalli voqealardan qo‘li bo‘shagan chor hukumati yana o‘zining ayg‘oqchilik va yovuzlik niyatlarini markaziy osiyo hududlariga qaratdi. 1839-1840 yillarda podsho nikolay i ning homiyligi va fatvosi bilan orenburg harbiy gubernatori v.a.perovskiy katta qo‘shin bilan xivani bosib olish niyatida yo‘lga chiqdi. perovskiy qo‘shini tarkibida 2 ta zambarak, 40 arava, 5325 askar bor edi. ammo og‘ir obi-havo sharoiti, yoqilg‘ining yo‘qligi, oziq-ovqat tanqisligi, kiyim-kechaklarning yaroqsizligi natijasida perovskiy qo‘shinlari yo‘l-yo‘lakay katta talofatlar berib xivaga yurishni to‘xtatib orqaga qaytadi. chor hukumati xix asrning o‘rtalaridan boshlab o‘zbek xonliklarining yerlarini bosib olishga astoydil kirishadi. buning sabablari avvalo shundaki: birinchidan, o‘zbek xonliklari o‘zaro davlat va yer talashib bir-birlarining tinka madorlarini shu darajada quritgan edilarki, ular tashqi dushmanga qarshi …

4 / 11

arini ziyraklik va shubha bilan kuzatib bordilar. darhaqiqat hindistonni angliyaning mustamlakasiga aylantirgan ost-hindiston kompaniyasi oltinga boy, hamda iqtisodiy va strategik ahamiyati katta bo‘lgan turkiston o‘lkasidagi voqealarni anchadan beri diqqat bilan kuzatib borar va bu o‘lkani o‘z tasarrufiga olish uchun qulay paytni poylardi. buni ost-hindiston kompaniyasining markaziy osiyoga bir necha marta o‘z razvedkachilarini yuborganliklaridan bilsa bo‘ladi. jumladan, 1824 yilda mazkur kompaniya ayg‘oqchisi murkfort buxoroda bo‘ldi, biroq u qaytish chog‘ida yo‘lda xalok bo‘ladi. 1831 yilda buxoroga a.byorns tashrif buyurdi. 1843 yilda kapitan ebbot xivaga yuborildi. o‘sha yili volf buxoroga kelgan edi. u 1838 yildan buyon buxoro amiri nasrulloxon zindonida saqlanayotgan polkovnik stoddart bilan mayor konollini (bular 1842 yili qatl etilgan) qutqarish niyatida edi. ost-hindiston kompaniyasi buxoro amirligi va xiva xonligiga rossiyaga qarshi ittifoq tuzishni taklif qildi va birgalashib rossiya tajovuziga qarshi kurashishni tavsiya etdi. lekin bu takliflar amalga oshmadi. inglizlarning markaziy osiyoni bosib olishdan iborat rejasining amalga oshuviga hindiston bilan o‘zbek xonliklari …

5 / 11

o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosibolinishi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosibolinishi" haqida

o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishi reja rossiyasi qo‘shinlarining qo‘qon xonligi hududlariga hujumi. mustaqillik uchun kurash. buxoro amirligining rossiyasi vassaliga aylantirilishi. xiva xonligining bo‘ysundirilishi. rus podsholarining turkiston yerlariga g‘arazli maqsadlarda ko‘z olaytirishlari shayboniylar hukmronlik qilgan davrlardan boshlangan. kavkaz, volgabo‘yi, sibir va o‘rta osiyo ustidan hukmronlik qilish rus podsholarining azaliy va asriy orzusi bo‘lgan. rus davlati o‘rta osiyo mintaqasini bosib olish uchun bu yerdagi mavjud honliklar haqida keng ko‘lamda josuslik ma’lumotlarini to‘play boshladi. bu holat «moskva savdo kompaniyasi» deb atalgan tashkilotning vakili antoni jenkinson boshliligidagi...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (1,0 MB). "o`rta osiyoning rossiya imperiyasi tomonidan bosibolinishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o`rta osiyoning rossiya imperiy… PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram