amirlikning markaziy boshqaruv tizimi

PPTX 26 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti tarix fakulteti 2-kurs talabasi to’rayeva shaxloning o’zbekiston davlatchiligi tarixi fanidan yozgan mustaqil ish slaydi amirlikning markaziy boshqaruv tizimida qushbegining tutgan o`rni reja: 1.amir temur davlatining markaziy hokimiyat va boshqaruv organlari. 2.davlatning harbiy-boshqaruv tizimi. 3.mahalliy boshqaruvning amalga oshirilishi. 4.sud va politsiya hokimiyatining tashkil etilishi. amir temur davlatining markaziy hokimiyat va boshqaruv organlari xiv asrning ii yarmi — xv asrning boshlarida amir temur o’zining buyuk imperiyasiga asos soldi. movarounnahrda uzoq vaqt hukm surgan feodal tarqoqlikka chek qo’yilib, nisbatan naarkazlashgan kuchli davlat tashkil etildi. yakka hokimlik shaklida idora etiluvchi mazkur davlatning tepasida monarx — yakka hokim — amir turar edi. davlat boshlig’i — amir hokimiyati cheklanmagan. u qonunlar chiqargan, o’zi ularni bekor qilgan. davlatdagi hamma mansablar amir tomonidan ta’sis etilgan. amir barcha mansabdor shaxslarni tayinlagan va bo’shatgan. amir mamlakat harbiy qo’shinlarining yagona qo’mondoni hisoblangan. «temur tuzuklari»ning «saltanatni o’z erkimda saqlash uchun amal qilgan tuzugim» deb nomlangan maxsus …

2 / 26

imiyatga ega bo’lgan. amir temur davlatni idora qilishda adlu adolat, qonun ustuvorligiga asoslanib ish ko’rishga, fuqaro manfaatlarini ko’zlab siyosat yurgizishga alohida e’tibor berdi. mamlakat hayotiga daxldor har bir katta-kichik masalada o’ziga yaqin tutgan xos kishilar, dinu ilm ahllari, har sohaning bilimdon vakillari bilan maslahatlashib, kengashib faoliyat yuritdi. uning aql-zakovati va donishmandligi mahsuli bo’lgan «tuzuklar»da buyuk davlatni boshqarishning barcha asosiy tamoyillari, yo’1-yo’riqlari har jihatdan asoslab berilgan edi. taniqli xorijlik olim d. logafetning yozishicha, «yevropada konstitutsiya haqida oddiy tushunchaga ham ega bo’lishmagan davrlarda uning davlatida konstitutsiyaviy qonunlar majmuasi — «tuzuk» mavjud bo’lgan». temur muhim davlat ishlarini jamiyatning yuqori qatlami vakillaridan iborat majlis (kengash)da ko’rib hal qilgan. majlisda kimlar ishtirok etishi va ularning taxtga nisbatan joylashish tartibi temur tuzuklarining «saltanat saroyida o’tirish va o’rin olish tuzugi» degan bobida batafsil ko’rsatib berilgan. unda aytilishicha, sayyidlar, qozilar, ulamo, fuzalo, shayxlar, ulug’lar va ashrof (sharaf va e’tiqodli kishilar), oliy tabaqaga mansub kishilar taxtning o’ng tomonida, amir …

3 / 26

gi vazifani amalga oshiruvchi vazirlar bo’lgan: 1) mamlakat va raiyat vaziri — mamlakatdagi muhim xo’jalik va qurilish ishlarini, raiyat ahvolini va boshqalarni kuzatib turishgan; 2) sipohi vazirlari -sipohilarning maoshlari va armiyaning holatidan xabardor bo’lib, boshqarib turganlar; 3) davlat daromadlarini omonat saqlovchi vazir -egasiz qolgan, o’lib ketgan va qochganlarga tegishli mollarni, savdogarlar mol-mulkidan olinadigan zakot va bojlarni, mamlakat chorvalarini, ularning o’tloq-yaylovlarini boshqarib, bulardan yig’ilgan daromadlarni omonat saqlagan; 4) saltanat ishlarini yurituvchi vazir — butun saltanat idoralarining kirim-chiqimlarini, xazinadan xarajatlarni kuzatib turgan. oliy devonda — ijroiya hokimiyatda bosh vazir, harbiy vazir, mulkchilik va soliq ishlari vaziri, moliya vaziri turgan. sarhadlar va tobe mamlakatlarning boshqaruvi bilan shug’ullanuvchi yana uch vazir bo’lgan va devonbegiga hisobot berib turgan. markaziy hokimiyat tizimida shayx-ul-islom, qozikalon, qoziyi ahdos (odat bo’yicha hukm chiqaruvchi qozi), qozi askar, sadri a’zam (vaqf yerlari, mulklari mutasaddisi), dodxoh (shikoyatlarni ko’ruvchi), eshikog’a, saroy vaziri, yasovul (hukmdorning shaxsiy buyrug’ini bajaruvchi), qalakchi (xiroj miqdorini aniqlovchi), muhassil (soliq …

4 / 26

uning hukmi amirlar va sipohiylar uchun majburiy bo’lgan. yuqoridagilardan tashqari, yana 12 kishi amirlik darajasiga ega bo’lgan. bulardan birinchisi ming kishilik askarga, ikkinchisi ikki ming kishilik, uchinchisi uch ming kishilik va hokazo askarga, o’n ikkinchisi o’n ikki ming kishilik askarga amir hisoblangan. amirlik tartibiga qarab biri ikkinchisiga noib bo’lgan. masalan, birinchi amir ikkinchi amirga, ikkinchi amir uchinchi amirga va hokazo noib etib tayinlanganlar. o’n ikkinchi amir esa amir ul-umaroning noibi bo’lgan. amir ul-umaro amir temur noibi hisoblangan. mahalliy boshqaruvning amalga oshirilishi temur tuzuklariga asosan har bir sarhad, viloyat, shahar va lashkarda xabar yozuvchilar tayinlangan. ular hokimlar, raiyat, sipoh va lashkarlarning xatti-harakati haqida, atrofdan kirgan-chiqqan mol-mulk, begona kishilar, qo’shni davlatlar va boshqalar haqida xabar yetkazib turishlari lozim edi. shu bilan birga, ular armiyadagi holat, lashkarlarning jangovor tayyorligi va ma’naviy sifatlari to’g’risida ham axborot berib turganlar. bundan tashqari yana «mingta tezyurar tuya mingan, mingta ot mingan yelib-yuguruvchi kishini chopqunchi, riling nafar tezyurar …

5 / 26

ahvolini, mamlakat obodonchiligini, muhim jshlardan qaysi biri bitgan-bitmaganligini hal qilgan. temur hokimiyati ostidagi o’troq dehqon ommasi va shahar aholisini boshqarish viloyatlaming hokimlari — valilar, o’lkalar — beklar va shaharlar — hokimlar tomonidan amalga oshirilgan. kentlar (uyezd) va qishloqlar tepasida arboblar turgan. ular viloyat va okruglarning hokimlari tomonidan tayinlangan. mahalliy hokimiyat boshliqlari asosan aholidan soliq va o’lponlarni yig’ishni va bularni davlat xazinasiga o’z vaqtida yetkazishni kuzatib turganlar. har bir viloyat, tuman va shaharlarda moliya ishlarini 3 ta vazir yuritgan: 1) xiroj va miqdorini belgilashi va uni yig’ish bilan shug’ullanuvchi vazir; 2) navkarlar o’rtasida soliqlardan tushgan mablag’larni taqsimlovchi vazir; 3) egasiz mulklarni boshqaruvchi vazir. ko’chmanchi va yarim ko’chmanchi aholi ichida mahalliy hokimiyat tumanlar va uluslarning hokimlariga tegishli «bo’lgan. bu yerlarda aholi orasida urug’-qabilachilik an’analari saqlanib qolgan bo’lib , u asta-sekin shariat normalari tomonidan siqib chiqarilgan. sud va politsiya hokimiyatining tashkil etilishi temur davlatida sud ishlari qozilar tomonidan amalga oshirilgan. sudlar ochiq ko’rinishdagi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amirlikning markaziy boshqaruv tizimi"

sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti tarix fakulteti 2-kurs talabasi to’rayeva shaxloning o’zbekiston davlatchiligi tarixi fanidan yozgan mustaqil ish slaydi amirlikning markaziy boshqaruv tizimida qushbegining tutgan o`rni reja: 1.amir temur davlatining markaziy hokimiyat va boshqaruv organlari. 2.davlatning harbiy-boshqaruv tizimi. 3.mahalliy boshqaruvning amalga oshirilishi. 4.sud va politsiya hokimiyatining tashkil etilishi. amir temur davlatining markaziy hokimiyat va boshqaruv organlari xiv asrning ii yarmi — xv asrning boshlarida amir temur o’zining buyuk imperiyasiga asos soldi. movarounnahrda uzoq vaqt hukm surgan feodal tarqoqlikka chek qo’yilib, nisbatan naarkazlashgan kuchli davlat tashkil etildi. yakka hokimlik shaklida idora etiluvchi mazkur davlatning tepas...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (1,2 МБ). Чтобы скачать "amirlikning markaziy boshqaruv tizimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amirlikning markaziy boshqaruv … PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram