sharq uyg`onish davri pedagogik fikri tarakkiyoti

PPTX 24 pages 7.3 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.3 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

14-mustaqil ish. sharq uyg’onish davri(ix-xvi)asrlarda ta’lim tarbiya va pedagogic fikrlar rivoji.(ibn sino, abu nasr farobiy, abu rayhsoxibqiron amir temurning ta’lim tarbiyaga oid fikrlari. on beruniy, kaykovus, al-xorazmiy mahmud qoshg’ariy. sharq uyg’onish davrida pedagogik fikr tarakkiyoti (al-xorazmiy, al forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sinoning ta‘lim- tarbiyaga oid qarashlari. reja: sharq uyg`onish davri va unda ta’lim - tarbiyaning taraqqiy etishi. farg`oniy, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sinolarning umumpedagogik g`oyalari. mahmud qoshg`ariy, yusuf xos hojib, kaykovus, ahmad yugnakiy, az-zamaxshariy asarlarida ta’limiy –tarbiyaviy qarashlari. sharq uyg`onish davri va unda ta’lim - tarbiyaning taraqqiy etishi. sharq uyg`onish davrida ilm - fan rivojlanishi 3 yo`nalishda bo`ldi: farg`oniyning umumpedagogik g`oyalari. sharq uyg`onish davrining mashhur allomalaridan biri ahmad al-farg`oniy bo`lib (ix asr), u bog`doddagi baytul xikmada mudarrislik qildi, riyozat, falakkiyot, geografiyaga oid asarlar yaratdi. uning mashhur "samoviy harakatlar va yulduzlar fanining majmuasi haqida kitob"i arab tilida yozilgan dastlabki falakkiyotga oid asar bo`lgan, yana "astrolyabiy haqida mukammal kitob", …

2 / 24

yirishni oson yo`llarini ko`rsatdi. olimning arifmetikasi matematika va sanoq tartibi tarixida yangi bir davr ochdi. abu nasr farobiy abu nosr forobiy (879-950) mashhur faylasuf va allomadir. uning falsafa, mantiq, psixologiya, musiqa, matematika va boshqalarga oid 160 dan ortiq asarlari ma’lum. u "al-muallim as-saniy" (ikkinchi muallim", "sharq arastusi" nomlariga sazovor bo`lgan. uning axloq, tarbiya, sha’riyatga oid asarlari ham bor. "kattalarning aqli haqida", "ilmning kelib chiqishi va tasnifi", "she’r va qofiyalar haqida", "baxt saodatga erishuv yo`llari haqida", "fazilatli xulqlar" kabi asarlari mavjud. forobiy o`z falsafiy qarashlarida insonga bilim va tarbiya berishni asoslagan. u kishilarni guruhlarga bo`lgan va bunda ularning diniy mazxabga emas, balki avvalo, akliy iqtidoriga, ilm o`rganish va hayotiy tajriba to`plash jarayonida orttirgan bilim va ko`nikmalariga ahamiyat beradi. olimning falsafada insonparvarlik g`oyalari alohida o`rin olgan, har qanday zulm va urushlarni qoralagan. forobiy muallimlik qilgan. u o`qitishning mazmuni va qonun - qoidalarini amaliy faoliyatida sinab ko`rgan. u fanlarni tasnifini beradi. forobiyning axloqiy …

3 / 24

xt saodatga erishuv to’g’risida" asarida bilimlarni o’rganish tartibi haqida fikr bayon etgan. uning ta’kidlashicha, avval bilish zarur bo’lgan ilm o’rganiladi, bu-olam asoslari haqida ilmdir. uni o’rgangach, tabiiy ilmlarni, tabiiy jismlar tuzilishini, shaklini, osmon haqidagi bilimlarni o’rganish lozim. undan so’ng, umuman, jonli tabiat-o’simlik va hayvonlar haqidagi ilm o’rganiladi, deydi. farobiy inson kamolotga yolg’iz o’zi erisha olmaydi. u boshqalar bilan aloqada bo’lish, ularning ko’maklashuvi yoki munosabatlariga muhtoj bo’ladi, deb hisoblaydi. farobiy ta’lim-tarbiyaning asosiy vazifasi " jamiyat talablariga javob berishra oladigan va shu jamiyat uchun xizmat qiladigan yetuk insonni tarbiyalashdan iborat deb biladi. farobiy ta’lim va tarbiyaga birinchi marta ta’rif berishrgan olim sanaladi. ta’lim-degan so’z insonga o’qitish, tushuntirish asosida nazariy. bilim berish; tarbiya-nazariy fazilatni, ma’lum hunarni egallash uchun zarur bo’lgan xulq normalarini va amaliy malakalarini o’rgatishdir, deydi olim. abu nasr farobiy yana aytadi: «ta’lim-degan so’z halqlar va shaharliklar o’rtasida nazariy fazilatni birlashtirish, tarbiya esa shu halqlar o’rtasidagi tug’ma fazilat va amaliy kasb xunar …

4 / 24

axmad al-beruniy x asrning ikkinchi yarmi va xi asrning boshlarida, g’oyat murakkab tarixiy davrda yashadi va ijod etdi. abu rayxon beruniy 362 yil 3 zulxijjada (milodiy 973 yil 4 sentyabr) xorazmning qiyot shahrida dunyoga keldi. berun - birun so’zi "tashqari", shahardan tashqarida degan ma’noni anglatadi. beruniy xali juda yosh olim bo’lishiga qaramay, qiyot shaxrida 994-995 yillarda astronomik kuzatishlar o’tkazgan. bu kuzatishlar uchun o’zi astronomik asboblar ixtiro etgan. o’sha davrda xorazmda va kaspiy oldi viloyatlarida qobus ibn --vushmagir yosh olimga xayrihohlik ko’rsatadi. shams al maoli" ("oli martabalar quyoshi") laqabi bilan mashhur bo’lgan bu podshohga bag’ishlab beruniy "qadimgi halqlardan qolgan yodgorliklar" asarini yozadi va unga taqdim etadi. bu asar beruniy nomini yaqin va o’rta sharqqa mashhur qildi.1004 yilda beruniy ma’mun ii ibn ma’mun tomonidan xorazmga chaqirib olinadi va uning yaqin maslahatchisi bo’lib qoladi . ma’mun davrida urganchda "ma’mun akademiyasi" nomli ilmiy markaz tashkil etiladi va u yerda musulmon sharqining yirik olimlari faoliyat …

5 / 24

arning tavsifi bayon qilingan. mutafakir ilgari --surgan ahloqiy hislatlardan yana biri adolatdir. u jamiyatda adolat o’rnatish ,uni yovuzliklardan xalos etish uchun dono, adolatli xukmdor bo’lish kerak deydi. beruniy insonni kamolotga yetkazuvchi hislatlardan yana biri olijanoblik deb ko’rsatadi. olijanoblikning mazmuni yaxshilik tashkil etadi. bunda olim inson sifatida muamola qilishni nazarida tutadi. abu ali ibn sino sharqda "shayx ar - rais" nomi bilan mashhur bo’lgan allomalardan biri o’rta asr buyuk mutafakkiri abu ali ibn sinodir. ibn sino ham boshqa zamondosh qomusiy olimlar qatori matematika, astronomiya, fizika, «kimyo, biologiya, tibbiyot, dorishunoslik, ruhshunoslik ,fiziologiya, falsafa, filologiya, ta’lim-tarbiya sohalarida ijod etgan va dunyoga mashhyp yirik asarlar meros qoldirgan olim. abu ali ibn sino 980 yilda buxoro yaqinidagi afshona qishlog’ida kichik amaldor oilasida dunyoga keladi. keyinroq uning oilasi buxoroga ko’chib o’tgach, u boshlang’ich maktabda o’qiy boshlaydi. undagi tug’ma qobiliyat, o’tkir zehn, kuchli xotira o’zaro birikib ketgan edi. ibn sinoning otasi abdullox xamda uning do’stlari bilimdon kishilar …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg`onish davri pedagogik fikri tarakkiyoti"

14-mustaqil ish. sharq uyg’onish davri(ix-xvi)asrlarda ta’lim tarbiya va pedagogic fikrlar rivoji.(ibn sino, abu nasr farobiy, abu rayhsoxibqiron amir temurning ta’lim tarbiyaga oid fikrlari. on beruniy, kaykovus, al-xorazmiy mahmud qoshg’ariy. sharq uyg’onish davrida pedagogik fikr tarakkiyoti (al-xorazmiy, al forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sinoning ta‘lim- tarbiyaga oid qarashlari. reja: sharq uyg`onish davri va unda ta’lim - tarbiyaning taraqqiy etishi. farg`oniy, xorazmiy, forobiy, beruniy, ibn sinolarning umumpedagogik g`oyalari. mahmud qoshg`ariy, yusuf xos hojib, kaykovus, ahmad yugnakiy, az-zamaxshariy asarlarida ta’limiy –tarbiyaviy qarashlari. sharq uyg`onish davri va unda ta’lim - tarbiyaning taraqqiy etishi. sharq uyg`onish davrida ilm - fan rivojlanishi 3 yo`nalishda...

This file contains 24 pages in PPTX format (7.3 MB). To download "sharq uyg`onish davri pedagogik fikri tarakkiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg`onish davri pedagogik… PPTX 24 pages Free download Telegram