notiqlik san'ati paydo bo'lish tarqqiyoti bosqichlari

PPTX 11 pages 3.9 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

notiqlik sanati paydo bo`lishi tarqqiyot bosqichlari notiqlik sanati paydo bo`lishi tarqqiyot bosqichlari reja: 1. voizlik kelib chiqish tarixi. 2. xoja muayad mehnagiy va mavlono riyoziy yetuk notiq. 3. husayii voiz koshifiy-o’z zamonasining yetuk notig’i. notiqlik- o’tmish so’z san'atining eng va ommaviy barkamol natijalaridan bo’lib, bu san'atni musulmon sharqida voizlik deb atalgan. shunga ko’ra nutq-va'z, notiq-voiz deb yuritilgan. o’rta osiyo xalqlari, jumladan o’zbek xalqi ix-xv asrlarda dunyo madaniyati taraqqiyotida oldingi saflardan biriga ko’tarila olgan edi. umuman, o’rta asrlarda fan va madaniyatning rivojida xorazmiy, farog’iy, ibn sino, beruniy, qoshg’ariy, navoiy kabi ulug’ siymolar katta hissa qo’shganlar. bular yashagan davrni sharq tarixida uyg’onish davri ham deb atalardi. bu davrda ilm-fan, adabiyot, san'at madaniyatimizning ravnaq topgan yillari bo’ldi. adabiyot-san'at, fan va umuman, madaniyatimizning targ’ibotchilari bo’lgan bu allomalar ayni vaqtda voiz (notiq)lik san'atini ham yaratdilar. ix-x asrlar orasida yashab ijod etgan abu nasr forobiy (837-950), abu ali ibn sino (980-1037) kabi yirik olimlarimiz faqat zamonlarining …

2 / 11

voniy "aksanul axoddis", muhammad bobur binni muhammad voiz "hidoyatul-taqvim", kuraysh sindiy "anisul-voizin", mulla kalon voiz, samarqandiy "ravzatul-voizin", qozi ushiy " miftoxun-najjoh" ("so’zning kaliti") va boshqa bir qator mohir so’z ustalari o’zlarining risolalarini yaratib, notiqlik nazariyasi sohasida ham katta yutuqlarni qo’lga kiritganlar. bularning har bir o’z tarixi, taqdiriga ega bo’lgan siymolardir. voizlikning kelib chiqishi tarixi ham ancha qiziq nuqta shveytsar olimi adam metsning ma'iumotlariga ko’ra ilgari podshohlar el oldiga chiqib, davlat tuzumi, itoatkorlik, xalqaro ahvoldan diniy qoidalardan, o’z siyosatlari va boshqa mavzularda nutq so’zlab turganlar. ularning nutq matnlarini esa, saroy xodimlari, yani devonul insho xodimlari yozib bergan. ayniqsa, juma namozi kunlari ularning chiqib, nutq so’zlashlari shart bo’lgan. vaqtlar o’tishi bilan bunday ishlarni maxsus so’z ustalariga topshira boshlaganlar. jumladan, mavlono faxriddin ali safiyning "latoyifut-tavoyif' asarida aytilishicha, sulton husayn boyqaro bir kuni sherozga, shoh shijo’ oldiga rasmiy davlat ishi bilan muzokara olib boorish uchun bir , vakil yubormoqchi bo’lgan. arkoni davlat bilan maslahatlashib, …

3 / 11

irshodni hurmat-ehtirom bilan kuzatib qo’ydilar, o’zbek xalqi orasida mavlono irshodga ham o’xshagan notiqlar juda ko’p bo’lgan. ulardan biri farg’onalik mashhur notiq qozi ushiy bo’lgan. u o’sh shahrida qozilik lavozimida ishlagani uchun qozi ushiy taxallusiga ega bo’ladi. u xalq o’rtasida juda katta obro’ga ega bo’ladi. yuqoridagi asarda yozilishicha, erondagi siiston viloyatining xalqi qattiq qo’lligi bilan dong chiqargan, hatto gadoyga ham non bermas ekanlar. qozi ushiy esa bu xalqning ko’ngil qulfini so’z kaliti bilan ochib yumshataman deydi. u siistonga borib, bir ikki hafta shu xalq ichida yuradi, ularning ruhiy holatini o’rgandi. shahar qozisidan ruxsat olib, juma kuni masjidi jomeda katta, nutq so’zlaydi notiq bilan baravar xalqning fig’oni falakka ko’tariladi. siiston xalqi topgan-tutganini minbar ostiga tashlaydi. lekin qozi ushiy nutqi uchun hech kimdan haq olmasligini aytadi, buni eshitgan xalq notiqni yanada e'zozlaydi. notiq, u xalqning xasis emasligini, aksincha oilyjanob ekanligini xalqning mehr xazinasini ochish uchun munosib kalit topa olish kerak ekanligini isbot etadi. …

4 / 11

ng hammasini o’zlashtirgangina emas, balki uni to’ldirgan. shuning bilan birga u o’z tinglovchilari qalbiga qo'l sola olgan, ularni faqatgina tinglovchilikdan, har birini faol fikr yurituvchi, va'z mazmuniga nisbatan faol munosabatda bo’luvchi ijodkor tinglovchilar darajasiga ko’tara olgan. o’z majlislarining qizg’in o’tishiga erisha olgan. o’sha davrlarda xoja muayyad kabi otash nafas notiqlar soni juda kam bo’lgan. shuning uchun ham ular nomi ulkan adiblar nomi qatorida tarix sahifasidan sharafli o’rin olgan. uning ijodiy mahorati boshqa notiqlar uchun namuna bo’la oladi. chunki, u o’sha davrdagi mavjud fanlarning barchasini to’la o’zlashtirgan donishmand olimdir. muayyad kabi, mahorat va bilimga ega bo’lgan har bir notiq o'z tinglovchilari qalbini larzaga keltirishi, ularni hayajonga sola olishi turgan gap. ana shunday qudrat-zakovati tufayligina sultonlar, podshohlar ham uning mahorati, is'tedodi oldida bosh ekkanlar. mavlono riyoziy zova deb atalgan viloyatda o’sdi ulg’aydi. o’zining aql-zakovati ila shu viloyatning qozilik lavozimigacha ko’tarildi. biroq alisher navoiy "majolisun-nafois" asarida yozishicha u ayrim o’rinsiz hatti harakatlari uchun …

5 / 11

kr yuritib, attikachilarning nazariyalariga tamomila qarshi mulohazalar bilan maydonga chiqadi. uning ta’kidlashicha, har qanday notiqning ko‘zda tutgan asosiy maqsadi tinglovchining zavqini uyg‘otib, ularni o ‘ziga moyil qilishdan iboratdir. image1.jpg image2.jpg image3.png image4.png notiqlik sirlari opera omnia. qv ae exstant, a dionysio lambino monstro- | lienst ex codicibvs manvscriptis emendata,8 aucta: quorum ordinem & numerum altera pagind indicabit, ., infdem d. lambini annotationcsfeu emendationterationes ings romis diflinte index rerum & verborum memoria digniorum copiofiis & ocuples, fingulis tomis adieétus. fagmenta omnia, guaexlane vrs dls non ite pride yadig paristis, ex officina tacobi du puys, fub figno samatitarie. /docprops/thumbnail.jpeg "notiglik sanati paydo bo" lishi targa bosaichan ‘hn kai smth

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "notiqlik san'ati paydo bo'lish tarqqiyoti bosqichlari"

notiqlik sanati paydo bo`lishi tarqqiyot bosqichlari notiqlik sanati paydo bo`lishi tarqqiyot bosqichlari reja: 1. voizlik kelib chiqish tarixi. 2. xoja muayad mehnagiy va mavlono riyoziy yetuk notiq. 3. husayii voiz koshifiy-o’z zamonasining yetuk notig’i. notiqlik- o’tmish so’z san'atining eng va ommaviy barkamol natijalaridan bo’lib, bu san'atni musulmon sharqida voizlik deb atalgan. shunga ko’ra nutq-va'z, notiq-voiz deb yuritilgan. o’rta osiyo xalqlari, jumladan o’zbek xalqi ix-xv asrlarda dunyo madaniyati taraqqiyotida oldingi saflardan biriga ko’tarila olgan edi. umuman, o’rta asrlarda fan va madaniyatning rivojida xorazmiy, farog’iy, ibn sino, beruniy, qoshg’ariy, navoiy kabi ulug’ siymolar katta hissa qo’shganlar. bular yashagan davrni sharq tarixida uyg’onish davri ham deb atalar...

This file contains 11 pages in PPTX format (3.9 MB). To download "notiqlik san'ati paydo bo'lish tarqqiyoti bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: notiqlik san'ati paydo bo'lish … PPTX 11 pages Free download Telegram