yosh fiziologiyasi va gigiyenasi

PDF 18 pages 345.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 345.4 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

fanning tayanch ma’ruza matnlari yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fanining vazifalari, rivojlanish tarixi. bolalar o‘sishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari. tayanch harakat tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1.1.yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fanining predmeti, vazifalari va ahamiyati. 1.2.bolalar o’sish va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari 1.3.tayanch harakat tizimiining yoshga bog‘liq xususiyatlari va gigiyenasi 1.4.qad-qomatning shakllanishi. tayanch so’z va iboralar: yosh fiziologiyasi, gigiyena, umumiy gigiyena, ijtimoiy gigiyena, kommunal gigiyena, kasb gigiyenasi, jismoniy tarbiya va sport gigiyenasi. o‘sish, rivojlanish, akseleratsiya, embrional rivojlanish, chaqaloqlik davri, ko‘krak yosh davri, yasli davri, bog‘cha yosh davri, kichik maktab yosh davri, o‘rta maktab yosh davri, katta maktab yosh davri, balog‘at yosh davri, yetuklik davrining birinchi bosqichi, yetuklik davrining ikkinchi bosqichi, keksalik davri, qarilik davri, uzoq yashovchilar davri. tayanch-harakatlanish tizimi. suyak. suyakning tuzilishi. suyakning shakllari. suyakning kimyoviy tarkibi. suyakning fizik xossalari. suyakning birikishi. suyaklarning o’sishi. bosh suyagi. umurtqa pog’onasi. ko’krak qafasi suyaklari. yyelka kamari. qo’lning erkin suyaklari. chanoq kamari. oyoqning erkin …

2 / 18

adi. yoshlarning yashash, o`qish, tarbiyalanish sharoitlarining gigiyena qoida va talablari asosida tashkil etilganligi, ularning sog`lom, aqliy va jismoniy jihatdan barkamol bo`lishiga ijobiy ta`sir ko`rsatadi. aksincha, atrof-muhit sharoitining gigiyena talablariga mos bo`lmasligi bolalar va o`smirlar sog`lig`iga, jismoniy va aqliy rivojlanishiga salbiy ta`sir ko`rsatadi. masalan, kun tartibining noto`g`ri tuzilishi tufayli o`quvchi aqliy mehnatni me`yoridan ortiq bajarishi, dam olish va uyquning yetarli bo`lmasligi asab tizimining toliqishiga sabab bo`ladi. bu esa o`quvchining aqliy ish bajarish, o`zlashtirish, esda saqlash qobiliyatining pasayishiga, tez charchashga, jahldor bo`lib qolishiga sabab bo`ladi. ma`lumki, gigiyena fani har bir odam, jamiyat a`zolari sog`lig`ini muhofaza qilish, yashash, mehnat qilish, jismoniy tarbiya va sport mashg`ulotlari bilan shug`ullanish uchun zarur bo`lgan gigiyenik qoida, talab va me`yorlarni ishlab chiqadi. bu qoida, talab va me`yorlarni amaliy hayotga tadbiq etishga tavsiya qiladi. ularning bajarilishini ta`minlash esa sanitariya nazorati orqali amalga oshiriladi. yosh fiziologiyasi va gigiyenasi – bolalar va o`smirlar organizmining tuzilishi, funksiyalari va tashqi muhit bilan aloqasini, …

3 / 18

mlardan iborat: 1. umumiy gigiyena – tashqi muhit tabiiy omillari (havo, suv, tuproq) ning odam sog`lig`i uchun foydali va zararli ta`sirlarini o`rganadi; 2. ijtimoiy gigiyena – aholining yashash sharoitini o`rganadi; 3. kommunal gigiyena – turar joylar, yotoqxona, mehmonxona sharoitlarini o`rganadi; 4. kasb gigiyenasi – turli kasbdagi, ya`ni quruvchi, paxtakor, transport haydovchisi, rassom, o`qituvchi, shifokor, muhandis, tikuvchi va boshqa mutaxassisliklarda faoliyat ko`rsatadigan odamlarning mehnat faoliyati xususiyatlari, ularning ish joylaridagi sharoitlarni va sog`lig`ini o`rganadi; 5. jismoniy tarbiya va sport gigiyenasi – jismoniy tarbiya va sport mashg`ulotlari bilan shug`ullanuvchilarning sog`lig`i, chiniqishi, ovqatlanishi, maxsus kiyim va poyafzallari, mashg`ulot o`tkaziladigan sport inshoatlari va jihozlariga bo`lgan gigiyena talablarini o`rganadi. -odamning jismoniy holatiga va sog`lig`iga mos bo`lgan mezonlar bo`yicha jismoniy rivojlanish me`yorlarini, chiniqqanlik ko`rsatgichlarini ishlab chiqadi. -turli xil jismoniy mashqlarni bajarish uchun qulay sharoit yaratish me`yorlarini belgilaydi. -jismoniy mashg`ulot va sport bilan shug`ullanuvchilarning dam olishi, ovqatlanishi, sport mashqlaridan keyin sportchi organizmining tiklanishi uchun zarur sharoitlarni yaratish tadbirlarini …

4 / 18

kllantirish masalalari bilan shug`ullanadi. odam organizmining tuzilishi va uning sog`lig`i haqidagi fanlarni o’rganar ekanmiz, tibbiyot fani rivojiga ulkan xissa qo’shgan vatandoshlarimizni eslashimiz lozim. xv asrning ikkinchi yarmida yashagan abu bakr ibn ahaviy buxoriyning "hidoyat" (tibbiyotni o’rganuvchilarga qullanma) kitobida odamda uchraydigan ko’pgina kasalliklar va ularni davolashda ishlatiladigan dorilar haqida ma'lumotlar berilgan. o’sha davrlarda abu mansur buxoriyning "oddiy dorilar haqida katta to’plam", abu saxl masix jurjoniyning yuz bobli "al -kimyo" kitobi tibbiyotnn o’rganishda darslik sifatida keng qo’llanilgan. ensiklopedist olim abu rayxon beruniy xam tibbiyot faniga katta xissa qo’shgan. uning "saydana" kitobida o’simlik va hayvonot maxsulotlaridan hamda minerllar moddalardan tayyorlanadigan mingdan ortiq dorilar haqida ma'lumot berilgan. jaxon ilmiy tafakkuri rivojiga katta xissa qo’shgan buyuk alloma abu ali ibn sino qoldirgan ilmiy meros haqida birmuncha batafsil ma'lumotga ega bo’lish kerak. u o’zidan oldin o’tgan sharq mutafakkirlarning asarlarini chuqur o’rganish bilan birga, qadimgi yunon tibbiy - ilmiy va falsafiy merosini, xususan, aristotel, evklit, ptolomey, galen, …

5 / 18

ishi va tarqalishida ifloslangan suv va havoning roli katta ekanini uqtirib, suvni qaynatib keyin iste'mol qilishni tavsiya etgan. u tashqi muhitdagi turli tabiiy narsalar, havo, suv orqali kasallik tarqatuvchi ko’zga ko’rinmaydigan "mayda hayvonlar", ya'ni mikroblar haqidagi fikrini aytgan. demak, ibn sino l. pasterdan 800 yil ilgari yuqumli kasalliklarning oldini olishda tashqi muhitni muxofaza qilish, shaxsiy va ijtimoiy gigiyena qoidalariga amal qilish zarurligi haqidagi fikrlarini bundan 1000 yil ilgari aytgan edi. xvii asrda yashab ijod qilgan ismoil jurjoniyning "a’rozul tibbiiya" ("kasalliklarni tibbiy yo’l bilan aniqlash"), "talik ash - shayxu rais" ("tabiblar shoxi haqida so’z") kitoblari mashxur bo’lgan. shu davrda yashagan najubuddin samarqandiy tibbiyot haqida sakkizta kitob yaratgan. jumladan, "al - marza" ("bemorning’ parxezi") kitobida turli xastaliklarda qo’llaniladigan ovqatlanish parxezi batafsil bayon etilgan. xi asrdan boshdab tibbiyot mavzusiga bag’ishlangan kitoblar o’zbek tilida napf qiline boshladi. bu davrda samarqandda sulton ali tabib xorosoniy "dastur al - ilaj" (davolash bo’yicha qo’llaimaga kirish") kitobida odam …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yosh fiziologiyasi va gigiyenasi"

fanning tayanch ma’ruza matnlari yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fanining vazifalari, rivojlanish tarixi. bolalar o‘sishi va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari. tayanch harakat tizimining yoshga bog‘liq xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1.1.yosh fiziologiyasi va gigiyenasi fanining predmeti, vazifalari va ahamiyati. 1.2.bolalar o’sish va rivojlanishining umumiy qonuniyatlari 1.3.tayanch harakat tizimiining yoshga bog‘liq xususiyatlari va gigiyenasi 1.4.qad-qomatning shakllanishi. tayanch so’z va iboralar: yosh fiziologiyasi, gigiyena, umumiy gigiyena, ijtimoiy gigiyena, kommunal gigiyena, kasb gigiyenasi, jismoniy tarbiya va sport gigiyenasi. o‘sish, rivojlanish, akseleratsiya, embrional rivojlanish, chaqaloqlik davri, ko‘krak yosh davri, yasli davri, bog‘cha yosh davri, kichik maktab ...

This file contains 18 pages in PDF format (345.4 KB). To download "yosh fiziologiyasi va gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yosh fiziologiyasi va gigiyenasi PDF 18 pages Free download Telegram