o’rhun-enasoy yozuvi yodgorliklari

PPTX 14 sahifa 834,1 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 834,1 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

pedagogika tarixi eng qadimgi yozma texnologiya yodgorliklari. reja: qadimgi boyliklarimizni o’rganish usullari. “avesto”ni yaratilish tarixi va ahloqiy ahamiyati. o’rhun enasoy obidalarining ta’limiy-ahloqiy mohiyati. 1. eng qadimgi ma’rifiy yodgorliklarda ta’lim-tarbiya masalalari. turkiy xalqlar tili, yozuvi va adabiyotini o’rganish uchun eng nodir manba - o’rxun-enasoy yozuvi yodgorliklari qadimgi ajdodlarimizning ta’lim va tarbiya haqidagi fikrlari tarixini o’rganishda ham muhim ahamiyatga ega. ular orasida “to’nyuquq bitigi” (712-716 yillarda yozilgan) hamda “kul tigin bitigi” (732 yilda yozilgan) ayniqsa qimmatlidir. har ikki bitik – taxta toshlarga o’yib yozilgan va o’sha tarixiy shoxlarning qabrlari ustiga yodgorlik sifatida o’rnatilgan. qadimgi yozuvlar obrazets teksta vtoroy uroven tretiy uroven chetvertiy uroven pyatiy uroven xorazm kushon uyg’ur run (o’rhun- enasoy) so’g’d avesto mazkur yodgorliklarda, bir tomondan, bizga turk hoqonligining paydo bo’lishi, mustahkamlanishi, atrofdagi elatlardan himoya qilinishi, hududini kengaytirish uchun olib borilgan kurashlar haqida batafsil ma’lumotlar bor. ana shu jangu jadallarning tafsilotlarida xalqning hamjihatligi, birligi, mardligi yoritilgan, kishilarni jasoratga, vatan yo’lida fidoiylik …

2 / 14

qlab kelmoqda. umuman: o’rxun-enasoy yozuvlarida turkiy xalqlarning o’ziga xos jasurligi, matonati, yer yuzida yaxshilik urug’ini ko’paytirish, yurtining daxlsizligi yo’lidagi jonbozligi sezilib turadi. olim n.rahmonov “bitiklar olamida” asarida - o’zbekistonda ham mazkur bitiglar yuzasidan birmuncha ishlar amalga oshirildi. 1941 yilda o.sharofiddinov tuzgan “o’zbek adabiyoti tarixi” xrestomatiyasida, “o’zbek adabiyoti” kitobining birinchi jildida (1959) ayrim bitiglarning hozirgi o’zbek tilidagi tavsifi berilgan. 1964 yilda t.salimov kultegin bitigtoshining o’zbek tiliga tarjimasini berdi. 1972 yilda filologiya fanlari doktori a.p.qayumov “qadimiyat obidalari” kitobida boshqa bitiglar tarjimasi bilan bir qatorda kultegin bitigining tarjimasini ham berdi. kultegin bitigtoshi marmarga o’yilgan bo’lib, qalinligi qirq bir santimetr, balandligi uch metru o’n besh santimetr, tub qismining qalinligi bir metr yigirma to’rt santimetr bo’lib yuqoriga torayib borgan. marmar taxtaning o’rtasiga besh burchakli qalqon shaklida balandligi oltmish to’rt santimetr, kengligi qirq santimetrli lavha o’rnatilgan. lavhada arxar surati tasvirlangan hoqonlik tamg’asi naqsh qilingan. orqa tomoniga bitigtoshning o’rnatilish tarixi xitoy yozuvida bitilgan. bitigtoshning yuz tomoniga qirq …

3 / 14

beradi. shu boisdan yozma adabiyot ma’lum bir yo’nalishga tushib olgan edi deb taxmin qilishimiz mumkin. qadimgi turkiy yozma yodgorliklar o’rxun alifbosidan tashqari, uyg’ur yozuvida, qisman manaviy, braxmon, sug’d va suryoniy yozuvlarida ham bitilgan. qadimgi turkiyning o’rxun yozuvida bitilgan yirik namunalari quyidagilardir. kul tigin bitigtoshi, bilga hoqon bitigtoshi, to’nyuquq bitigtoshi, kuli chur bitigtoshi. kuli chur bitigtoshi arxeolog v.l.kotvich tomonidan 1912 yilda mo’g’ulistonda ulan-bator yaqinidagi ixe-xushotu manzilidan topilgan. bitigtoshning balandligi bir metr, qalinligi to’qson santimetr bo’lgan marmar toshga yigirma to’qqiz satr yozilgan. bitigtoshning chetlari nurab ketgan. matnni birinchi bo’lib sharqshunos olim a.n.samoylovich tarjima qilgan. bitigtosh bilga hoqon va to’nyuquqning zamondoshi hamda tardush xalqining yo’lboshchisi kuli churga bag’ishlangan. bitigtoshda kuli churning tabg’achlar, arablar, to’quz o’g’uzlar, qarluqlar bilan qilgan janglari va turli yurishlari tasvirlangan. kuli churning vafot etgan yili bitigtoshda ko’rsatilmagan, faqat sakson yil yashaganligi aytib o’tilgan. qadimgi madaniy boyliklarimizni o’rganish usullari. arxeologik qazilmalar natijasida topilgan ko’rgazmali ashyolar. buyuk adiblar va allomalarning ijodiy merosi, …

4 / 14

xos nodir namunalari hisoblanadi. kultegin bitigtoshi bilga hoqon bitigtoshidan bir kilometr shimoli-sharqdan topilgan hamda shikastlanmay, yaxshi saqlangani uchun ko’p tadqiqotchilar tomonidan o’qilgan va ko’p tillarga tarjima qilingan. v.tomson o’rxun harflarini ana shu kultegin bitigtoshiga asoslanib deshifrovka qilgach, v.v.radlov mazkur bitiglarni nemis tiliga tarjima qildi. 1896 yilda esa v.tomson ham o’z transkriptsiyasi asosida mazkur bitigni frantsuz tiliga, 1897 yilda p.m.melioranskiy esa rus tiliga (melioranskiy mazkur bitig yuzasidan magistrlik dissertatsiyasi himoya qilgan), 1922 yilda esa v.tomson qaytadan tili dan tiliga tarjima qilganlar. image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.png image8.jpeg image9.jpeg image10.png image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg pods sss oss os os oss /docprops/thumbnail.jpeg eng qadimgi yozma texnologiya a reja: 41. qadimgi boyliktrimizni o'rganish usullar 2. *avesto’ni yaratlsh tari va ahlogiy ahamiyati 3. orhun enasoy obidalarining talimiy- ahlogiy mohiyati a

5 / 14

o’rhun-enasoy yozuvi yodgorliklari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rhun-enasoy yozuvi yodgorliklari" haqida

pedagogika tarixi eng qadimgi yozma texnologiya yodgorliklari. reja: qadimgi boyliklarimizni o’rganish usullari. “avesto”ni yaratilish tarixi va ahloqiy ahamiyati. o’rhun enasoy obidalarining ta’limiy-ahloqiy mohiyati. 1. eng qadimgi ma’rifiy yodgorliklarda ta’lim-tarbiya masalalari. turkiy xalqlar tili, yozuvi va adabiyotini o’rganish uchun eng nodir manba - o’rxun-enasoy yozuvi yodgorliklari qadimgi ajdodlarimizning ta’lim va tarbiya haqidagi fikrlari tarixini o’rganishda ham muhim ahamiyatga ega. ular orasida “to’nyuquq bitigi” (712-716 yillarda yozilgan) hamda “kul tigin bitigi” (732 yilda yozilgan) ayniqsa qimmatlidir. har ikki bitik – taxta toshlarga o’yib yozilgan va o’sha tarixiy shoxlarning qabrlari ustiga yodgorlik sifatida o’rnatilgan. qadimgi yozuvlar obrazets teksta vtoroy uro...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (834,1 KB). "o’rhun-enasoy yozuvi yodgorliklari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rhun-enasoy yozuvi yodgorlikl… PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram