boshlang‘ich adabiy ta’limda nasriy va she’riy asarlar ustida ishlashdagi o‘ziga xosliklar

DOCX 21 pages 49.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.4 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

boshlang‘ich adabiy ta’limda nasriy va she’riy asarlar ustida ishlashdagi o‘ziga xosliklar reja: 1. o‘qish darslarida badiiy asarni janriy xususiyatlariga ko‘ra o‘rganish 2. o‘qish darslarida ertaklar matni bilan ishlash 3. hikoya mazmunini o‘zlashtirish bo‘yicha matn asosidagi ishlar 4. badiiy matn tahlili namunasi: halima xudoyberdievaning “men seni topgandim…” she’ri boshlang‘ich sinflar adabiy ta’limi o‘qish darslarida badiiy asarlar janriy xususiyatlariga ko‘ra o‘rganish ilmiy-nazariy jihatdan bo‘lmasa-da, amaliy tomondan turli asarlar misolida amalga oshiriladi. “o‘qish kitobi” darsliklariga, asosan, hikoya, she’r, ertak, masal, maqol, doston, rivoyat topishmoq va tez aytish kabi janrlardagi asarlar kiritilgan. bulardan tashqari, ilmiy-ommabop matnlar ham o‘qitiladi. turli janrdagi badiiy asarlar qurilishi, uslubi jihatidan o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ularning o‘quvchilarga ta’siri ham har xil bo‘ladi. masalan, she’riy asarlar matni ertak va hikoya matnidan, ilmiy-ommabop maqola matni masal janriga taalluqli asarlar matnidan tubdan farq qiladi. topishmoqlar predmet, voqea-hodisalar o‘rtasidagi o‘xshashlikni taqqoslash orqali o‘zlashtirilsa, maqollar mazmuni hayotiy misollar vositasida sharhlashni taqozo etadi. shunga ko‘ra, …

2 / 21

bayon uslubi, bir xil so‘z va iboralarning qayta-qayta takrorlanib turishi, ohangdorligi, tilining ta’sirchanligi, ifoda vositalarining jonliligi ularning qiziqarliligiga asos bo‘ladi. ertak qahramonlari, ko‘pincha, rahmdil, saxiy, adolatli hamda ularning aksi bo‘lgan yovuz, baxil va ochko‘z kishilar timsoli bo‘ladi. ertakning pedagogik qiymati shundan iboratki, o‘quvchilar unda to‘g‘rilik, halollik g‘alaba qilganidan, kambag‘al kishilar qiyinchilikdan qutilganidan, ya’ni yaxshilik, ezgulik ro‘yobga chiqqanidan va yomonlik, yovuzlik mahkumlikka uchraganidan quvonadilar. ular hayotda ham doimo shunday bo‘lishini istaydilar. boshlang‘ich adabiy ta’limda ertaklar ustida ishlashda bolalarni ertakni o‘qishgagina emas, balki uni aytib berishga o‘rgatish ham muhimdir. ertak aytish og‘zaki nutqni o‘stiradi, bolalar nutqini yangi so‘z va iboralar bilan boyitadi. ertaklarda keltirilgan maqollar ustida ishlash, ularda ilgari surilayotgan g‘oyalarning ertak matniga qanchalik monandligiga e’tibor qaratish va buni bolalar ongiga etkazish, ularni yod oldirish yo‘li bilan bog‘lanishli nutqni o‘stirish, nutqning ta’sirchanligini oshirishga xizmat qilishi mumkin. o‘qish darslarida ertaklar matni bilan ishlash jarayonida unda qo‘llangan badiiy vositalar: jonlantirish, metafora, mubolag‘a singari nazariy …

3 / 21

nriga mansub kichik hajmli badiiy asarlarda odamlar hayotida yuz berishi mumkin bo‘lgan ma’lum voqea-hodisalar, hayotning muhim jihatlari umumlashtirib tasvirlanadi. hikoyalarda, odatda biror kishi hayotida bo‘lgan bir epizod tasvir ob’ekti qilib olinadi. hikoyalarning mazmun-mohiyati ertaklardagiga nisbatan hayotiyroqdir. hikoya mazmunan ham, shaklan ham boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uchun mos janr hisoblanadi. kichik yoshdagi o‘quvchilarni qahramonlarning xatti-harakati, tashqi ko‘rinishi, portret tasviri, voqea-hodisalari haqidagi hikoyalar ko‘proq qiziqtiradi. bolalarni hikoya matni bilan tanishtirish uning syujetini tushuntirishga bog‘lab olib boriladi. boshlang‘ich sinflarning dastlabki bosqichida hikoya ustida ishlashga bag‘ishlangan izohli o‘qish darslarida o‘qilgan hikoyalar mazmunini ochish, lug‘at ustida ishlash, o‘qilgan matnni qayta hikoyalash kabilar asosiy ish turlaridan hisoblanadi. hikoya mazmuni odatda savol va topshiriqlar asosida tahlil qilinadi. savol va topshiriqlardan: hikoya mazmunini tahlil qilish; dalil, mulohaza hamda xulosalarni taqqoslash; voqea-hodisa va xatti-harakatlar o‘rtasidagi bog‘lanishlarni aniqlash hamda umumlashtirish; o‘quvchilarni mustaqil fikrlash va erkin faoliyatga yo‘naltirish; o‘z ma’naviy kamoloti yo‘lida o‘zining ishtirokini ta’minlash; ularga kashf etish lazzatini tuydirish va shu …

4 / 21

a o‘ylashlari, taassurotlarini tiniqlashtirib olishlari, o‘z mulohazalarini aytishga tayyorlanishlari uchun ma’lum vaqt berish taqozo etiladi. boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga o‘qilgan hikoya mazmuni yuzasidan beriladigan dastlabki savollar hikoya yosh kitobxonlarga yoqqan-yoqmaganligi, undagi qaysi qahramonning xarakteri o‘quvchiga qanday ta’sir etganini aniqlash maqsadida beriladi. shundan keyingina hikoya syujeti, voqealarning rivojini ochishga, qahramonlar xarakterini tushunishga, asardagi yetakchi qarashlarni bilib olishga, ular haqida mulohaza yuritib oq va qorani, to‘g‘ri va noto‘g‘rini, halol va haromni farqlashga, o‘z ma’naviyatining sog‘lomlashuvi jarayonida bevosita ishtirok etishga yo‘naltiradigan savol va topshiriqlardan foydalaniladi. badiiy asarni tahlil qilishda syujetni to‘liq tushuntirishga berilib ketib, qahramonlarga tavsif berish, asar qurilishi va tilini tahlil qilish kabi ish turlari e’tibordan chetda qolmasligi lozim. hikoya janridagi bitiklar o‘z hayotiyligi bilan o‘ziga xosdir. unda voqealar tez rivojlanib boradi. hikoyada inson shaxsi va hayoti bilan bog‘liq lavhalar bayon etiladi. o‘quvchilar qahramonlarning xarakteri, ulardagi xususiyatlar bilan qiziqadilar. “o‘qish kitobi” darsliklaridan o‘rin olgan hikoyalar mavzu jihatdan xilma-xil bo‘lishi, qahramonlarining xarakter-xususiyatlari bilan ham …

5 / 21

mazmunini yoki badiiy xususiyatlarini o‘rganishdagina emas, tahlilning ifodali, adabiy, shartli yoki ijodiy o‘qish, muammoli usullardan foydalanish uchun ham manba bo‘lishi mumkin. boshlang‘ich sinflarda o‘rganishga taqdim etilgan hikoyalar syujeti qahramonlarini o‘rganish bo‘yicha turli tahlillar matn ustida ishlash asosida olib boriladi. bunda o‘quvchining ijodiy faolligi ortadi, ijodiy fikrlash doirasi kengayadi. hikoya mazmunini o‘zlashtirish bo‘yicha matn asosida quyidagi ishlar amalga oshiriladi: 1. matn mazmuni yuzasidan savollarga javob berish. 2. hikoya matni asosidagi topshiriqlarni bajarish. 3. hikoya mazmuni yuzasidan o‘quvchilarning savollar tuzishi. 4. hikoya mazmuniga mos rasmlar chizish. 5. hikoya matnini qismlarga bo‘lish. 6. har bir qismga sarlavha topish. 7. hikoyaga reja tuzish. 8. reja asosida qayta hikoyalash (to‘liq, qisqartirib va ijodiy qayta hikoyalash). 9. reja asosida bayon yozish va hk. hikoyalarning didaktik tahlilini amalga oshirishda o‘qilayotgan matnning tushunilganlik darajasi hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. tushunarlilik – yozuvchi yaratgan badiiy olamning o‘ziga xosligi, obrazli tasvirning o‘quvchi hayotiy tajribasi, bilim darajasiga muvofiqligini nazarda tutadi. hikoyani …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich adabiy ta’limda nasriy va she’riy asarlar ustida ishlashdagi o‘ziga xosliklar"

boshlang‘ich adabiy ta’limda nasriy va she’riy asarlar ustida ishlashdagi o‘ziga xosliklar reja: 1. o‘qish darslarida badiiy asarni janriy xususiyatlariga ko‘ra o‘rganish 2. o‘qish darslarida ertaklar matni bilan ishlash 3. hikoya mazmunini o‘zlashtirish bo‘yicha matn asosidagi ishlar 4. badiiy matn tahlili namunasi: halima xudoyberdievaning “men seni topgandim…” she’ri boshlang‘ich sinflar adabiy ta’limi o‘qish darslarida badiiy asarlar janriy xususiyatlariga ko‘ra o‘rganish ilmiy-nazariy jihatdan bo‘lmasa-da, amaliy tomondan turli asarlar misolida amalga oshiriladi. “o‘qish kitobi” darsliklariga, asosan, hikoya, she’r, ertak, masal, maqol, doston, rivoyat topishmoq va tez aytish kabi janrlardagi asarlar kiritilgan. bulardan tashqari, ilmiy-ommabop matnlar ham o‘qitiladi. turli janrdagi b...

This file contains 21 pages in DOCX format (49.4 KB). To download "boshlang‘ich adabiy ta’limda nasriy va she’riy asarlar ustida ishlashdagi o‘ziga xosliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich adabiy ta’limda na… DOCX 21 pages Free download Telegram