alkinlar (asetilen uglevodorodlar) referat

DOC 6 pages 79.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 79.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

alkinlar (asetilen uglevodorodlar) alkinlar (asetilen uglevodorodlar) molekulasida uchbog’ saqlagan uglevodorodlarga alkinlar deyiladi. alkinlar ẽn h2n-2 umuiy formulaga ega bo’lib, ularning birinchi vakili asetilin c2h2 dir. alkinlarning vodorod atomlari tegishli alkanlardan to’rtta, alkenlardan ikkita vodorod atomi soni kam bo’ladi. asitellin molekulasi chiziqsimon tuzilishga ega bo’lib, uglerod-uglerod masofasi 0,120nm ni, uglerod-vodorod masofasi 0,106nm ni tashkil etadi. 0,120 hm 0,106 hm h − c = c − h asetilen molekulasi uchta oddiy δ va ikkita π-bog’larga egadir. nomenklaturasi va izomeriyasi. sistematik nomenklatura bo’yicha alkinlar nomi to’yingan uglevodorodlar nomidagi “an” qo’shimchasi o’rniga “in” qo’shimchasi yozilib, uning tutgan joyini ko’rsatish bilan o’qiladi. asetilen uglevodorodlar uchbog’ning o’rin almashish va zanjirining tarmoqlanish izomeriyasiga ega. 1 2 3 4 5 6 c h ≡c−c h2−c h2−c h2−c h3 1-geksin c h3 − c≡c−c h2−c h2−c h3 2-geksin c h3 − ch2−c≡ c −c h2−c h3 3-geksin olinishi. 1. xix asrning boshida asetilen uglerodni volt yoyi orqali vodorod o’tkazib …

2 / 6

sh reaksiyasiga kirishidir. oddiy σ-bog’ning −c−c−energiyasi 81 kkal/molga teng, uchbog’ −c≡c niki esa 199 kkal/molga teng, u holda π-bog’ 199-81 ═59 kkal/mol enrgiyaga ega bo’ladi. 2 asetilen molekulasidagi c―h gruppada juft elektronlar uglerod atomiga ko’proq siljigani uchun undan vodorod atomi oson ajraladi. bu esa molekulaga kislota xususiyatini beradi, natijada vodorod atomlari metallarga o’rnini bradi. vodorod va galoidlarning birikishi. bu reaksiya ikki bosqichda ketadi, avval bir molekula birikib alkenlar, so’ngra ikkinchi molekula birikib alkanlar hosil qiladi. +h2 +h2 h―c ≡ c — h ch2= ch3—ch3 ni etin eten etan br br +br2 +br2 │ │ h—c≡c― h h―c=c—h h—c—c—h │ │ br br br br 1,2-dibrometen 1,1,2,2-tetrabrometan vodorod galogenidlarning birikishi.bu reaksiya v.v markovnikov qoidasiga asosan boradi: cl │ ch3—c≡ch― h cl ch3=ch2+hcl→ch3—c—ch3 │ cl cl 2-xlorpopen 2,2-dixlorpopan suvning birikishi.1881-yilda rus olimi m.g kucherov asetilenga, hgso4+h2so4 aralashmasi ishtirokida, suvning oson birikishi tufayli sirka aldegid hosil bo’lishini kash etdi. o h―c≡c―h+hoh→h― c = …

3 / 6

lkinlar kuchliroq oksidlansa, molekula uchbog’ turgan joydan parchalanadi: c—h oh ║ +3(o)+3h2o→ 2h―c oh →2hcooh+2h2o c—h oh chumoli kislota ishlatilishi. asetilen kislorodda yonganda 3000°c gacha issiqlik hosil qiladi. bu xususiyatdan foydalanib sanoatda, qurilishda va xo’jalikning boshqa tarmoqlarida metallarni hamda metal buyumlarni payvandlashda keng ishlatiladi. asetilen kimyo sanoatida asosiy xomashyo hisoblanib, undan etil spirt, sirka kislota, allil spirt, glitserin, akrilonitril, vinilasetat, lyuizit, vinilasetilen va boshqa moddalar olinadi. akrilonitril va vinilasetilen sinetik tola bilan kauchukning asosiy xomashyosihisoblanadi. vii bob. arenlar (aromatik uglevodorodlar) molekulasi tarkibida benzol yoki uning gomologlarini saqlaydigan karbosiklik birikmalarga aromatic uglevodorodlar deb aytiladi. ularning birinchi vakili benzol bo’lib, uni 1825-yilda ingiliz kimyogari va fizigi m.faradey koks gazidan ajratib olgan. empirik formulasi c6 h6. benzol +80,1°cda qaynaydigan o’ziga xos hidga ega bo’lgan harakatchan rangsiz suyuqlik. bu qator uglevodorodlar cnh2n-6 umumiy formulaga ega. umumiy formuladan foydalanib, aromatic uglevodorodlar gomologik qatorini hosil qilish mumkin: cnh2n-6 n=6 c6h6 n=7 c7h8 n=8 c8h10 n=9 c9h12 …

4 / 6

laydi. benzol halqasidagi 6 ta uglerod atomi s-bog’ bilan bog’langan bo’lib, bu bog’larning uzunligi 1,40 °a, ular yassi oltiburchakni tashkil etib, bitta tekislikda yotadi. benzol molekulasida uglerod atomlari sp²-gibridlangan holatdadir. benzol molekulasining hosil bo’lish energiyasi (uchta c-c oddiy bog’ 243kkal/mol, uchta qo’shbog’ 441 kkal/mol va oltita c-h oddiy bog’ 544 kkal/mol) 1278 kkal/mol gat eng. ammo benzol hosil bo’lishi uchun sarflangan energiya 1314 kkal/mol ni tashkil etadi. bu energiyalar o’rtasidagi farq 36 kkal/mol ni tashkil qilib, benzol halqasining kuchlanish energiyasi yoki rezonans energiya deb ataladi. demak, benzol halqasidagi kuchlanishni bartaraf etish uchun 36kkal/mol energiya talab etiladi va shu bilan benzol halqasining turg’unligi tushuntiriladi. kimyoviy adabiyotlarda organic birikmalar molekulalarida aromatic sistemani ko’rsatuvchi qo’shbog’ va oddiy bog’lar o’rniga umumiy electron bo’lishini tasvirlovchi chiziq doira bilan ko’rsatiladi. nomenklaturasi va izomeriyasi. benzol qatori uglevododrodlarini nomlash uchun benzol asos qilib olinib, undagi nechta vodorod atomlari qanday radikalga almashgan bo’lsa, shu radikal o’qilib, oxiriga benzol so’zi …

5 / 6

er hosil bo’ladi. agar alkillar yonma-yon turgan uglerod atomlarida joylashgan bo’lsa, orto-izomer (“o” harfi bilan belgilanadi) deyiladi. agar alkillar bitta uglerod atomi bilan ajralgan uglerod atomlariga joylashgan bo’lsa, meta-izomer (“m” vharfi bilan belgilanadi) deyiladi. agar alkillar ikkita uglerod atomi bilan ajralgan uglerod atomlariga joylashgan bo’lsa, para-izomer (“p” harfi bilan belgilanadi) deb aytiladi. olinish usullari. aromatik uglevodorodlar, asosan toshko’mir va neftni qayta ishlab olinadi. metallurgiya sanoatida ishlatiladigan koks olish uchun toshko’mir yuqori temperaturada quruq haydaladi. natijada koks gazi, toshko’mir smolasi, ammiakli suv va koks hosil bo’ladi. koks gazi yonilg’i va xomashyo sifatida ishlatiladi. toshko’mir smolasini maxsus haydaydigan asbobda qayta haydab fraksiyalarga ajratiladi. fraksiyalarni qayta ishlab benzol, toluol, ksilol, naftalin, antratsen, fenantren va boshqa aromatic uglevodorodlar olinadi. arenlar quyidagi usullar bilan sintez qilinadi: 1.1877-yilda sh.fridel- d.krafts usuli bo’yicha ham labaratoriyada, ham sanoatda aromatik uglevodorodlar aromatik yadroga alyuminiy xlorid ishtirokida alkyl xlorid ta’sir ettirib olinadi.

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alkinlar (asetilen uglevodorodlar) referat"

alkinlar (asetilen uglevodorodlar) alkinlar (asetilen uglevodorodlar) molekulasida uchbog’ saqlagan uglevodorodlarga alkinlar deyiladi. alkinlar ẽn h2n-2 umuiy formulaga ega bo’lib, ularning birinchi vakili asetilin c2h2 dir. alkinlarning vodorod atomlari tegishli alkanlardan to’rtta, alkenlardan ikkita vodorod atomi soni kam bo’ladi. asitellin molekulasi chiziqsimon tuzilishga ega bo’lib, uglerod-uglerod masofasi 0,120nm ni, uglerod-vodorod masofasi 0,106nm ni tashkil etadi. 0,120 hm 0,106 hm h − c = c − h asetilen molekulasi uchta oddiy δ va ikkita π-bog’larga egadir. nomenklaturasi va izomeriyasi. sistematik nomenklatura bo’yicha alkinlar nomi to’yingan uglevodorodlar nomidagi “an” qo’shimchasi o’rniga “in” qo’shimchasi yozilib, uning tutgan joyini ko’rsatish bilan o’qiladi. asetilen ug...

This file contains 6 pages in DOC format (79.5 KB). To download "alkinlar (asetilen uglevodorodlar) referat", click the Telegram button on the left.

Tags: alkinlar (asetilen uglevodorodl… DOC 6 pages Free download Telegram