amerika qo'shma shtatlarida xix asrning birinchi yarmida kapitalizm taraqqiyoti

DOCX 21 pages 30.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.5 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: amerika qo'shma shtatlarida xix asrning birinchi yarmida kapitalizm taraqqiyoti reja: 1. aqsh ning iqtisodiy taraqqiyoti 2. siyosiy xayot. ishchilar xarakati 3. qulchilikni bekor qilish uchun kurash iqtisodiy taraqqiyotning umumiy xususiyatlari xix asrning birinchi yarmida aqshda kapitalizm jadal rivojlandi. mamlakatning shimoli-sharqiy qismida fabrika sanoati va kapitalistik fermerchilik xo'jaligi taraqqiy etdi. aqshning g'arbida esa mayda fermerchilik, mustaqil mayda hunarmandchilik ishlab chiqarishi hukmronlik qildi. umuman olganda mamalakatning shimoli va g'arbida kapitalistik munosabatlar tez o'sdi. janubda esa aqsh iqtisodining boshqa bir ko'rinishi plantatsiya quldorchilik xo'jaligi rivollanib bordi. shimol va janubda iqtisodiy taraqqiyotning yo'llaridagi turlixillik mamlakat taraqqiyotiga juda katta ta'sir o'tkazdi.aqshning g'arbidagi yangi yerlarni o'zlashtirilishi yevropadan ko'p miqdorda ko'chkinchilar (emigrantlar) ommasining kelib o'rnashishiga qulay sharoit yaratdi. emigrant aholi orasida yuz minglab malakali hunarmandlar va ishchilar mavjud edi. emmigratsiya shusiz ham tez o'sayotgan mamlakat aholisi sonini keskin oshirib yubordi. 1800-1820 yillarda mamlakat aholisi 5,3 mln. kishidan, 9,6 mln. kishiga ko'paydi. 1850 yilda esa aholi soni …

2 / 21

egrlarning shafqatsiz ekspluatatsiya qilinishi edi. aqsh aholisining keltirilgan har ikkala toifasi ham barcha fuqarolik huquqlaridan mahrum qilingan edi. g'arbdagi unumdor yerlarda yashayotgan hindu qabilalari bilan ko'pincha amerikalik mustamlakachilar hindularning mazkur yerlarga egalik huquqini tan olgan shartnomalarni imzolaganlar, ammo keyinchalik bu shartnomalar buzilib, ularning yerlari tortib olingan, o'zlari esa qirilgan yoki g'arbga tomon siqib qo'yilgan. mustamlakachilar hindularning harbiy kuchlarini zaiflashtirish maqsadida qabilalar orasida nifoq chiqarish usullaridan, ya'ni, birini ikkinchisiga qarshi qo'yish kabi hollardan ham foydalanganlar.1812-1814 yillardagi angliya bilan bo'lgan urushdan so'ng hindularni g'arbga siqib borish kuchaydi. hindular majburiy ravishda "rezervatsiya" deb ataluvchi tabiati noqulay bo'lgan, maxsus ajratilgan tumanlarga ko'chirilgan. hindularning qarshilik harakatlari maxsus ravishda qonli jazo otryadi yoki ekspeditsiyalari tomonidan bostirilgan. masalan, indianada hindularning krik qabilasi ko'targan qo'zg'olon bostirilib, qabila boshlig'i tekumse o'ldiriladi. amerikalik muslamlakachilar uning terisidan kamar yasatadilar.hindularni asoratga solish jarayoni kopincha boshqa davlatlarning hududlariga boslirib kirish bilan birga davom etgan. aqsh qo'shinlari hindularni ta'qib qilib,ispaniyaga tegishli bo'lgan sharqiy floridaga …

3 / 21

ok qabilasining tinch aholisi istiqomat qilgan. ular o'zlarining maktablari, alfaviti, tipografiya va hatto gazetalariga ega bo'lgan. chirok qabilalari yashayotgah hududda oltin zahiralari kashf etilgach, ularning mazkur hududdagi yerlarga egalik huquqini kafolatlovchi sharlnomalar bekor qilinib, u yerlar jamiyat mulki deb e'lon qilindi. aqsh qo'shini chiroklarni g'arbdagi rezervasiyalarga haydadi. bunda 4 000 dan ziyod hindular halok bo'idi.1835-1842 yillarda floridadagi seminola qabilalari bilan aqsh qo'shini o'rtasida ikkinch urushi bo'lib o'tdi. natijada hindularning qarshiligi bulunhy tugatildi. yuqorida ta'kidlanganidek, aqshning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotida ikki xil xususiyat: kapitalistik va quldorlik ishlab chiqarish munosabatlari mavjud bo'lgan.mamlakat shimoli va g'arbida kapitalizm tez suratlar bilan o'sgan. xvii asr oxirlaridan shimoli-sharqiy shtatlarda mexanik ip yigirish, paxta tozalash (chigitlash) dastgohlari paydo bo'lgan. 1814 yil messachusetsda mexanik dastgohlardan keng foydalanilgan. 1815 yilda aqshning yengil sanoatida 130 mingdan ziyodroq mexanik urchuqlar bo'lgan bo'lsa, 1860 yilda ularning soni 5236000 ga etgan. mexanik urchug’lar bo'yicha aqsii dunyoda angliyadan keyin ikkinchi o'rinda turgan. shunday qilib, xix asrning …

4 / 21

berdi. 1807 yildayoq sinalgan fultonning bug' kemasidan 20-yillarga kelib daryolardagi qatnovda keng foydalanildi. 1838 yildan esa atlantika okeani orqali bug' kemalarining doimiy qatnovi yo'lga qo'yilgan. aqshning dengiz savdosi floti yuk ko'tarish ko'rsatkichlari bo'yicha angliyanikiga tenglashgan bo'lsada, u asosan yelkanli kemalardan iboral edi.1825 yilda buyuk ko' llarni gudzon daryosi orqali atlantika okeani bilan birlashtirgan eri deb nomlanuvchi kanal qurildi. 20-yillarning oxirlaridan temir yo'llar qurilishi boshlandi. 1850 yilda aqsh temiryo'llarining uzunligi 9 ming milga etdi. temiryo'llar va kanallar mamlakalning shimoli-g'arbiy hududlarini janubiy shtatlar bilan birlashtirib g'arbni o'zlashtirishda katta ahamiyat kasb etdi. shimolda sanoat to'ntaruvi fabrika ishchilarining sonini oshishi balan birga bordi. ijtimoiy-siyosiy harakatlar va siyosiy partiyalar aholisi zich bo'lgan shimoli-sharqiy tumanlarda ishchilarning ahvoli og'ir bo'lgan. 20-30 - yillarda o'rtacha 12,5 soat ish kuniga ega bo'lgan ishchilar bir kunga bir dollar ish haqi olganlar, ammo bu tirikchilik uchun zarur bo'lgan eng oz miqdordagi oziq-ovqat uchun ham yetmas edi.1837-1842 yillarda aqshda dastlabki ortiqcha ishlab …

5 / 21

tashlashlari va kasaba uyushmalarini tuzishga ruxsat beruvchi qonunni joriy qilishga majbur bo' idi. 1828 yil filadelfiyada dastlabki ishchi parliyasi tashkil topdi. shunday partiyalar nyu-york va boshqa shaharlarda ham tuzitdi. 1828-1834 yillarda turli nomlar bilan ataluvchi 60 dan ziyod ishchi partiyalari tuzildi. bu partiyalar asosan umumdemokratik talablarni ilgari surib, ishchilarning yashash va mehnat sharoitlarini yaxshilash uchun harakat qijdilar. shuningdek, ayrim partiyalar yer uchastkalarini bo'lib berilishini, ayollarning siyosiy huquqlarga ega bo'lishi va qulchilikni bekor qilinishini ham talab qildilar. xalq ommasining talabi bilan ko'pchilik shtatlarda qarzlar uchun hibsga olish bekor qilinib, erkaklar uchun umumiy saylovlar huquqi vajamiyat maktablari joriy qilindi.xix asrning birinchi yarmi aqsh janubida quldorlik plantatsiyalarning jadal o'sish davri ham bo'ldi. 1793 yilda e.uitni tomonidan paxta tozalash (chigitlash) dastgohini ixtiro qilinishi natijasida xix asrning birinchi yarmida quldorlik plantasiyalarida tamaki o'rniga paxta keng ravishda etishtirishga o'tildi. shuningdek, janubda shakar qamish ekish ham kengaydi. paxtaning aksariyati angliyaga eksport qilindi. paxta yetishtirishga ixtisoslashuv aqsh janubini …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "amerika qo'shma shtatlarida xix asrning birinchi yarmida kapitalizm taraqqiyoti"

mavzu: amerika qo'shma shtatlarida xix asrning birinchi yarmida kapitalizm taraqqiyoti reja: 1. aqsh ning iqtisodiy taraqqiyoti 2. siyosiy xayot. ishchilar xarakati 3. qulchilikni bekor qilish uchun kurash iqtisodiy taraqqiyotning umumiy xususiyatlari xix asrning birinchi yarmida aqshda kapitalizm jadal rivojlandi. mamlakatning shimoli-sharqiy qismida fabrika sanoati va kapitalistik fermerchilik xo'jaligi taraqqiy etdi. aqshning g'arbida esa mayda fermerchilik, mustaqil mayda hunarmandchilik ishlab chiqarishi hukmronlik qildi. umuman olganda mamalakatning shimoli va g'arbida kapitalistik munosabatlar tez o'sdi. janubda esa aqsh iqtisodining boshqa bir ko'rinishi plantatsiya quldorchilik xo'jaligi rivollanib bordi. shimol va janubda iqtisodiy taraqqiyotning yo'llaridagi turlixillik mamlakat...

This file contains 21 pages in DOCX format (30.5 KB). To download "amerika qo'shma shtatlarida xix asrning birinchi yarmida kapitalizm taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: amerika qo'shma shtatlarida xix… DOCX 21 pages Free download Telegram