aholi daromadlarini indeksatsiya qilish yo'llari

DOCX 13 pages 58.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.7 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

aholi daromadlarini indeksatsiya qilish yo'llari reja: 1. aholining turmush darajasi ko‘rsatkichlari. 2. aholi daromadlarining shakllanishi va uning tarkibi. 3. aholi iste’moli. iste’mol manbalari va uning tarkibi. 4. aholining material boyliklar va xizmatlarni iste’mol qilish ko‘rsatkichlari 1. aholining turmush darajasi ko‘rsatkichlari. turmush darajasi ijtimoiy kategoriyalarning muhimlaridan biri bo‘lib, uni tor va keng ma’noda tushunish mumkin. tor ma’nodagi turmush darajasi – bu aholining moddiy boyliklar va xizmatlarni iste’mol qilishdagi erishilgan darajasi. keng ma’noda esa jamiyatning yashashi uchun yaratilgan ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar majmuasini o‘z ichiga oladi. aholi turmush darajasi kategoriyasi iqtisodiy adabiyotlarda har xil talqin qilinadi va uni aks ettiruvchi ko‘rsatkichlar tizimi ham turli xil ko‘rinishga ega bo‘lib, ularni uch guruhga ajratish mumkin: daromadlar, iste’mol va yashash sharoitlari. shu ko‘rsatkichlarning barchasi butun aholi miqyosida va aholining jon boshiga nisbatan hisoblanadi. aholining pul daromadlari hajmi, tarkibi, ulardan foydalanish yo‘nalishlari va aholining ayrim guruhlari orasida taqsimlanishi xaqidagi va boshqa ma’lumotlar asosida aholi turmush darajasini asosiy ijtimoiyiqtisodiy …

2 / 13

«bozor iqtisodiyoti sharoitida aholi turmush darajasini ifodalovchi asosiy ko‘rsatkichlar tizimi» zamonaviy talablarga javob beradi va ancha to‘liq ishlangan. uning 7 bo‘limida 39ta ko‘satkich keltirilgan: 1. jamlovchi ko‘rsatkichlar 2. aholi daromadlari 3. aholi harajatlari va iste’moli 4. aholining pul jamg‘armalari 5. yig‘ilgan mulk va turar joy 6. aholining ijtimoiy tabaqalanishi 7. aholining kam ta’minlangan qatlami. aholi turmush darajasini ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimining oxirgi varianti bmt tomonidan 1978 yilda taqdim etilgan. 1. tug‘ilish, vafot etish va boshqa aholini harakterlaydigan ko‘rsatkichlar 2. turmushning sanitariya-gigiena sharoitlari 3. oziq-ovqat mahsulotlarini iste’mol qilish 4. turar joy sharoitlari 5. ta’lim va san’at 6. mehnat sharoiti va bandlilik 7. aholining daromadlari va harajatlari 8. yashash qiymati va iste’mol baholari 9. transport vositalari 10. dam olishni tashkil etish 11. ijtimoiy ta’minot 12. insonning erkinligi turmush darajasini ifodalovchi ko‘rsatkichlarni shartli ravishda o‘lchov turlariga qarab quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: a) sintetik qiymat ko‘rsatkichlari (yaim, iste’mol fondi, aholining jami daromadlari va h.k.) b) …

3 / 13

aniladi va ulardan biri inson imkoniyatlarini rivojlanish indeksi (inson salohiyatini rivojlanish indeksi)dir. bu ko‘rsatkich insonlarning moddiy va manaviy istaklarini qondirish imkoniyatlarini o‘lchash uchun, shuningdek ayrim mamlakatlar va umuman insoniyatning ijtimoiy rivojlanishi ustidan nazorat olib borish uchun xizmat qiladi. inson rivojlanish indeksi (ji.r.) uchta omilning ta’sirini hisobga oladi: 1) umr uzunligi; 2) ta’lim olish darajasi; 3) jon boshiga ishlab chiqarilgan yaim hajmi. bu ko‘rsatkich (ji.r.) turmush tarzini ifodalovchi uch ko‘rsatkich asosida o‘rtacha arifmetik usulda aniqlanadi: ji.r.=1/3 x (jxi); bunda, jxi – turmush darajasi indikatorlari, shu jumladan: jx1 – kutilayotgan umr uzunligi; jx2 – aholining ta’lim olish darajasi (yig‘ma ko‘rsatkich: yoshi katta aholining savodxonlik darajasi va boshlang‘ich, o‘rta va oliy ma’lumot olayotgan yoshlar salmog‘i); jx3 – jon boshiga to‘g‘ri kelgan real yaim hajmi, uni pulni sotib olish qobiliyatini e’tiborga olgan holda hisoblanadi aqsh dollarida). indeksning har bir omili hisoblanayotganda uning minimal va maksimal qiymati belgilangan andozasidan foydalaniladi va u bilan mamlakatdagi amaldagi …

4 / 13

bmt rivojlanish dasturining «1995 yilda inson rivojlanish darajasi tendentsiyasi» nomli ma’ruzasida ta’kidlaganidek, oxirgi 30 yil mobaynida insoniyat o‘z rivojida sezirarli o‘sishga erishgan. hozirgi vaqtda umr uzunligi 1960 yilga nisbatan 17 yilga ortgan. bolalar o‘imi esa yarmiga qisqargan. 1960 yildan 1995 yilgacha bo‘lgan davrda butun dunyo bo‘yicha hisoblangan inson rivojlanish koeffitsienti 247 foiz punktga o‘sgan. jumladan, aholi jon boshiga real yaim ishlab chiqarish (solishtirma baholarda) 1,8 marta ortgan, o‘rtacha umr uzunligi 50 yoshdan 64 yoshgacha ko‘tarilgan, aholi savodxonlik darajasi esa 50%gacha ortgan. barcha mamlakatlar bo‘yicha turmush darajasi solishtirilganda ular o‘rtasida juda katta farq borligi aniqlangan. 1995 yilda bmt rivojlanish dasturining mutaxassislari tomonidan o‘rganilgan 174 mamlakat quyidagicha taqsimlangan: 63tasi insonning rivojlanish darajasi yuqori, 64tasi o‘rta va 47tasi past darajada (indeksi 0,500dan kichik). lekin asta sekin bunday farqlar yo‘qolib, inson rivojlanish darajasi tenglashib bormoqda. 1992 yilda esa er yuzi aholisining rivojlanish darajasi 30% rivojlangan, 39% o‘rta va 31% esa past darajada bo‘lgan edi. …

5 / 13

; · pensiya, nafaqa, stipendiyalar va boshqa ijtimoiy transfertlar; · xususiy tadbirkorlik bilan shug‘ullanayotgan shaxslar daromadlari; · kreditlar, xorij valyutalarini sotishdan olingan daromadlar; · mulkdan olingan daromadlar (masalan, qo‘yilmalar, qimmatli qog‘ozlar bo‘yicha foizlar, devidentlar va h.k.); · qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini sotishdan olingan tushumlar va boshqalar. aholi daromadlari darajasini aniqlash va tarkibini o‘rganish uchun qator ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. dj.xiks ta’limotiga asosan, daromadlarni taqsimlashni har xil jarayonini aks ettiruvchi uy xo‘jaliklarining daromadlari qursatkichlari hisoblanadi: birlamchi daromadlar, ixtiyordagi daromadlar, tuzatish kiritilgan ixtiyordagi daromadlar. birlamchi daromad – har bir boquvchiga joriy va o‘zgarmas baholarda hisoblangan moddiy ne’matlar ishlab chiqarishda bevosita qatnashib olingan daromadni bildiradi. bu ko‘rsatkich faqat ishlovchi uy xo‘jaligi a’zolariga nisbatan hisoblanadi va ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi: mehnat haqqi, aralash daromadlar, mulkdan olingan sof daromadlar, foyda va uy joy egalari olgan unga tenglashtirilgan daromadlar. joriy transfertlar qoldig‘iga tuzatish kiritilgan birlamchi daromadlar, uy xo‘jaliklari ixtiyoridagi daromadlarni tashkil etadi: id=bd+jt; bunda, id – ixtiyordagi daromadlar; …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aholi daromadlarini indeksatsiya qilish yo'llari"

aholi daromadlarini indeksatsiya qilish yo'llari reja: 1. aholining turmush darajasi ko‘rsatkichlari. 2. aholi daromadlarining shakllanishi va uning tarkibi. 3. aholi iste’moli. iste’mol manbalari va uning tarkibi. 4. aholining material boyliklar va xizmatlarni iste’mol qilish ko‘rsatkichlari 1. aholining turmush darajasi ko‘rsatkichlari. turmush darajasi ijtimoiy kategoriyalarning muhimlaridan biri bo‘lib, uni tor va keng ma’noda tushunish mumkin. tor ma’nodagi turmush darajasi – bu aholining moddiy boyliklar va xizmatlarni iste’mol qilishdagi erishilgan darajasi. keng ma’noda esa jamiyatning yashashi uchun yaratilgan ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar majmuasini o‘z ichiga oladi. aholi turmush darajasi kategoriyasi iqtisodiy adabiyotlarda har xil talqin qilinadi va uni aks ettiruvchi ko‘rsatk...

This file contains 13 pages in DOCX format (58.7 KB). To download "aholi daromadlarini indeksatsiya qilish yo'llari", click the Telegram button on the left.

Tags: aholi daromadlarini indeksatsiy… DOCX 13 pages Free download Telegram