ahmad yassaviyning pedagogik qarashlari

DOC 15 pages 81.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.0 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

ahmad yassaviyning pedagogik qarashlari reja: 1. tasavvuf ta’limoti rivojida ahmad yassaviyning tutgan o`rni 2. islom dunyosida ahmad yassaviy haqida tasavvuf ilmsining buyuk namoyondasi, sharq tasavvufida munosib o’ringa ega bo’lgan “yassaviy” tariqatining asoschisi va turkiy poeziyaning yirik vakillaridan biri bo’lmish ahmad yassaviy tug’ilgan yili noma'lum. vafoti esa turli yozma manbalarda hijriy 562 (milodiy 1166-67) yil deb aniq ko’rsatiladi. ammo nasafiyning ahmad yassaviy 1103 yilda tug’ilib, 1166 yil vafot etgan degan fikri ham bor. ba'zi rivoyatlarda uning 130 yil umr ko’rganligi ta'kidlanadi. orif usmon esa: “rivoyatlarga ko’ra, yassaviy 63 yoshga payg’ambar yoshiga kelgach er ostida hujra yasatib “chillaga” kirgan, qolgan umrini toat-ibodat qilib, riyozat chekib er ostida o’tkazgan”, deb ta'kidlaydi. bu rivoyatga ko’ra 125 yil, boshqa rivoyatga qaraganda 133 yil umr ko’rib, hijriy 562 yilda vafot etgan. umuman, yassaviyning tarjimai holiga oid ma'lumotlar juda kam va u har tomonlama chuqur o’rganilmagan, e'tibordan chetda qolib ketgan. ahmad yassaviy o’zi tug’ilgan yurtini “ul muborak …

2 / 15

stonga ketadi. so’ngra uning o’rniga sen xalifalik qilasan»[1] degan ekan. keyingi voqealarning rivoji ustoz yusuf hamadoniy aytganidek kechroq buxorodan o’z yurti yassiga qaytgan ahmad shag`arda madrasa va honaqo qurdirib o’z atrofiga juda ko’plab yangi shogirdlar to’plagan. u ana shu shogirdlari orqali o’zi asos solgan «yassaviya» tariqatini turkiston va shosh atrofidagi viloyatlarga tarqata boshlagan. ahmad yassaviy tarbiyalab etishtirgan shogirdlar mansur bobo (arslonboboning o’g’li), abul malik oto tosh ho’ja (zangi boboning otasi), hakim oto (sulaymon boqirgoniy), zangi oto va boshqalardir. movarounnahrda xii asrdan so’ng «yassaviya» tariqatidan ikki yirik tariqat paydo bo’lgan. birinchisi — «naqshbandiya», ikkinchisi — «bektoshiya». «iqoniya» deb atalgan uchinchi tariqat ham bo’lgan, ammo u toshkent viloyati atrofidan nariga o’tmagan. tasavvufdagi boshqa tariqatlarda bo’lgani singari «yassaviya» tariqatining ham o’ziga xos qat'iy qoidalari (odoblari) bor. bu qoidalar kuyidagilarni o’z ichiga oladi: i. murid hech kimsani o’z shayhidan afzal ko’rmasligi, o’sha mutlaqo taslimiyat izhor etmogi lozim. 2. murid shunchalik zukko va idrokli bo’lishi …

3 / 15

arda tutmog’i, uning mushkulotini oson qilmog’i, pandu nasixatlarini bajo keltirmog’i shart. 10. murid olloh visoli uchun o’z shayhi yo’lida bugun moli va jonini nisor etmoqqa tayyor turishi, uning do’stiga- do’st, dushmaniga dushman bo’lib yashamog’i shart. ahmad («rasoil»da) inson ko’kragida besh gumbaz borligini aytadi: 1. qalb yoki ko’ngil (chap emchakdan ikki enlik pastda; 2. ruh (ung emchakdan ikki enlik pastda); 3. sirr qalbning yo`qorisida; 4. dafni, ya'ni maxfiylik gunbazi; 5. ixfo, ya'ni ezgulik gumbazi. demak ahmad yassaviy ruhiy olamning barcha gunbazlarini diliga jo etgan. endi uning haq-taolo bilan muloqot qilishiga kundalik ikir-chikir tashvishlar halal berolmaydi»[2]- deydi nasafiy. ahmad yassaviyning juda chuqur va boy mazmunga ega bo’lgan «devoni hikmat»ida mutafakkirning so’fiylik- falsafiy dunyoqarashi o’zining butun borligi bilan o’quvchi diqqatini rom etadi. donishmand fikricha, «haqning so’zini emas, o’zini bilish» asosiy masaladir. shuning uchun u bu dunyo rohatini qidiradigan so’fiy - so’fiy emas, toat-ibodat qilib, xalollik va poklikni targ’ib etib, dunyoning g’am-g’ussasini chekib, xalq …

4 / 15

il, to’rt oyoqli chubin ot bir kun senga etaro. dunyo uchun g’am yema, haqdin o’zgani dema, kishi molini yema, sirot uzra tutaro. yaqin-yaqinlarga qadar ahmad yassaviyning yagona asari «hikmatlar»dan boshqa kitobi yo`q deb hisoblanardi. «xalq so’zi» gazetasining 1993 yil 30 oktyabr sonida olim javkon lapasovning «nasabnoma» sarlavxasi ostida bergan maqolasida allomaning yangi bir asari topilganligi habar qilindi. «nasabnoma»da ahmad yassaviyning xayoti, faoliyati va nasl-nasabiga oid qimmatli ma'lumotlar berilgan. xullas, payg’ambarimizning faqirlik fahrimdir, degan muborak hadislariga asoslangan va uz tariqat yo’liga sodiq bo’lgan hoja ahmad yassaviy hazrat mir alisher navoiy yozganlaridek «shohu gado aning irodat va ixlosi istoni»da bosh qo’yadigan maqomga erishdi. ulug’ shoir ahmad yassaviyni ulug’lab «nasoyim ul-muxabbat» asarida «makomati oliy va mashhur, karomati yuksak va cheksiz er-mish... imom yusuf hamadoniyning ashobidindur» deganlar... istaymizki, ahmad yassaviy kabi ulug’ allomalar ruhi millatimiz va xalqimizning istiqboldagi yo’lida madadkor bo’lgay. o`rta osiyo muzofotida birinchi vujudga kelgan yirik so’fiylik oqimi yassaviylikdir. yassaviya tariqatining asoschisi …

5 / 15

t egasi bulgan tasavvufga berilgan edi mana shu mulla mutasavvuf marv buxoro samarqand shaxarlarida xonaqoxlar qurub shayxlik qila boshlaydi bizning axmad yassaviy mana shul yusuf xamadoniy muridi-uchunchi xalifasidir. axmad yassaviy bir rivoyatga ko’ra yassi shahrida bir rivoyatga ko’ra sayramda tug`ulgan. uning qachon tug`ulgani malum emas biroq vafotining hijriy 562 da bo’lgoni hamda «devoni hikmat » dagi shu: to`rt yuz yildan keyin chiqib ummat bo’lg`oy, necha yillar yurib xalqqa xizmat qilg`oy,baytini nazarda tutub har holda uning hijriy to’rtinchi asrning ikkinchi yarmida tug`ulganiga hukm qilish mumkindir. yassaviyning otasi shayx ibroxim isimli eshon bo’lgan u yoshligida o’lgan. yatim qolgon yassaviy u zamoning mashhur shayxlaridan arislonbobdan olg`on. arislonbob o’lgandan keyin bizning yassaviy pir izlab buxoroga kelgan yusuf xamadoniyga uchrab shunga murid bo’lgan u o’lgandan so’ng buxoroda uning uchunchi xalifasi bo’lib shayxlik qilgan. bir ozdan sung buxoro shayxligini yusuf hamadoniyning to’rtinchi xalifasi bulgan abduxolik gijduvoniyga topshirib o’zi yassiga qaytgan . onda dala xalqidan ko’p murid …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahmad yassaviyning pedagogik qarashlari"

ahmad yassaviyning pedagogik qarashlari reja: 1. tasavvuf ta’limoti rivojida ahmad yassaviyning tutgan o`rni 2. islom dunyosida ahmad yassaviy haqida tasavvuf ilmsining buyuk namoyondasi, sharq tasavvufida munosib o’ringa ega bo’lgan “yassaviy” tariqatining asoschisi va turkiy poeziyaning yirik vakillaridan biri bo’lmish ahmad yassaviy tug’ilgan yili noma'lum. vafoti esa turli yozma manbalarda hijriy 562 (milodiy 1166-67) yil deb aniq ko’rsatiladi. ammo nasafiyning ahmad yassaviy 1103 yilda tug’ilib, 1166 yil vafot etgan degan fikri ham bor. ba'zi rivoyatlarda uning 130 yil umr ko’rganligi ta'kidlanadi. orif usmon esa: “rivoyatlarga ko’ra, yassaviy 63 yoshga payg’ambar yoshiga kelgach er ostida hujra yasatib “chillaga” kirgan, qolgan umrini toat-ibodat qilib, riyozat chekib er ostida o’tka...

This file contains 15 pages in DOC format (81.0 KB). To download "ahmad yassaviyning pedagogik qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ahmad yassaviyning pedagogik qa… DOC 15 pages Free download Telegram