aholi statistik o’rganishning ahamiyati

DOCX 21 pages 186.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 186.6 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

aholi statistik o’rganishning ahamiyati reja: kirish 1. aholi - statistikaning o‘rganish ob’ekti. 2. aholi soni statistikasi. 3. aholi tarkibi statistikasi. 4. aholining tabiiy harakati statistikasi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. aholi - statistikaning o‘rganish ob’ekti. aholi (demografiya) statistikasi – ijtimoiy-iqtisodiy statistikaning eng qadimgi va muhim tarkibiy qismi bo‘lib, u aholi yashash sharoitida yoki hayotida yuz bergan demografik hodisa va jarayonlarni statistik hisobga olish va tahlil qilish usullarini ishlab chiqadi va amaliyotda qo‘llaydi. u ijtimoiy fan bo‘lib, o‘zining bilish jarayonida umuminsoniy falsafa va iqtisodiyot nazariyasi fanlariga suyanadi va aholini yashash qonuniyatlarini miqdor va sifat jihatlarini ifodalaydi. bular aholining tabiiy va mexanik harakati, mamlakat hududlari bo‘yicha joylanishi, takror paydo bo‘lishi va uning ijtimoiy tuzilishi xaqidagi qonunlardir. ilmiy ta’limotga asosan bu qonunlar zaminida jamiyatning ishlab chiqarish munosabatlari – iqtisodiy tuzumi yotadi. shuning uchun bu qonunlar iqtisodiy tuzum bilan birgalikda o‘rganilishi kerak. har qanday davlat (tuzum)ning aholisi o‘z tarkibi bo‘yicha har xil bo‘ladi va vaqt …

2 / 21

ish ob’ekti bo‘lib, odamlarning xar xil to‘plamlari bo‘lishi mumkin: barcha aholi (mavjud yoki doimiy yashovchi), aholining ayrim guruhlari (mexnatga layoqatli aholi, ishsizlar, nafaqaho‘rlar, shahar yoki qishloq aholisi, erkak yoki ayollar va h.k.), yoshlar yoki aksincha, yoshi ulug‘lar, yil davomida tug‘ilganlar (yoki boshqa davr orasida) yoki vafot etganlar va h.k. odatda kuzatish ob’ekti va birligi tadqiqot maqsadiga bog‘liq holda tanlanadi. aholi statistikasining ma’lumot manbalari quyidagilardan iborat: aholi ro‘yhati – aholi xaqidagi ma’lumotlarning birinchi va asosiy manbai bo‘ib, u aholi haqida har tomonlama to‘liq va aniq ma’lumotlarni beradi. lekin umumiy aholi ro‘yxatini o‘tkazish – katta mehnat va mablag‘ talab qiladigan jarayon bo‘lgani uchun bmt statistik hay’ati uni har o‘n yilda bir marta amalga oshirishni taklif qilgan. ro‘yhatga olishlar orasida esa mamlakatda yuz bergan demografik va ijtimoiy jarayonlar haqidagi ma’lumotlarni joriy hisob yoki tanlama kuzatish ma’lumotlaridan olish mumkin. aholining tabiiy va mexanik harakati haqidagi ma’lumotlar asosida har bir xududdagi yillik aholi sonini hisoblash …

3 / 21

nidek, aholi soni haqidagi asosiy ma’lumot manbai bo‘lib, aholi ro‘yhati hisoblanadi va u aholi sonini ma’lum kun yoki ma’lum momentga (kritik momentga) nisbatan ifodalaydi. ro‘yhatlar orasida ma’lum aholi punktining aholisi soni avvalgi aholi ro‘yxati ma’lumotlari va aholining joriy hisobi, ularning tabiiy va mexanik harakati ma’lumotlari asosida hisob-kitob qilish yo‘li bilan balans sxemasi bo‘yicha aniqlanadi: yil oxiridagi aholi soni=yil boshidagi aholi soni+yil davomida tug‘ilganlar soni+kelganlar soni-o‘lganlar soni-yil davomida ko‘chib kelganlar soni. a1=a0+t+kel-o‘-ket; aholi sonini hisobga olish aholi yashaydigan punktlar bo‘yicha amalga oshiriladi va u doim o‘zgarib turadi. aholi xaqidagi ma’lumot tenglashtirilgan vaqt – kritik moment deb ataladi. bunda doimiy va vaqtincha yashaydigan aholi sonini bir-biridan ajratish lozim. doimiy yashaydigan aholiga - hisob o‘tkazilgan davrda qaerda bo‘lishidan qat’iy nazar shu aholi punktida ro‘yhatdan o‘tgan va yashaydigan shaxslar kiradi. bu ko‘rsatkichlarni to‘liq hisobga olish uchun vaqtincha yo‘q bo‘lganlar va vaqtincha yashayotganlar kabi ko‘rsatkichlar bilan to‘ldiriladi. vaqtincha yashayotganlarga doimiy yashash joyi boshqa punktda bo‘lib, …

4 / 21

a1 2 aholining soni bir necha teng oraliqdagi muddatlar masalan, choraklar bo‘yicha berilgan bo‘lsa, u holda o‘rtacha xronologik formula bo‘yicha 1 1 a1 a2 a3 ... an aniqlanadi: a 2 2 ; n1 mamlakat aholisi uning hududi bo‘yicha joylanishi nuqtai nazardan shahar aholisi va qishloq aholisiga bo‘linadi. shahar aholisiga shaharlarda va shahar ko‘rinishidagi posyolkalarda yashovchi, qishloq aholisiga esa qishloq joylarida yashovchi barcha shaxslar kiradi. (aholini bunday shahar va qishloq aholisiga ajratishni, ularni ishlab chiqarish belgisi bo‘lgan mehnat xarakteriga qarab: qishloq xo‘jaligida va unda bo‘lmagan aholiga ajratish bilan almashtirmaslik lozim). u yoki bu aholi punktini shaharga kiritish qonun bilan belgilanadi. o‘zbekiston respublikasida doimiy aholining o‘rtacha yillik aholi soni 2010 yilda 28,3 mln. kishini tashkil etgan. ularning 40 foizdan ortig‘i qishloq aholisi tarkibiga 60 foizga yaqini esa shahar aholisi tarkibiga kiritilgan. o‘zbekistonda markaziy osiyo mintaqasining 46,6 foiz aholisi yashaydi. o‘zbekistonning o‘ziga xos demografik xususiyati shundaki, bu erda aholining o‘sish sur’atlari yuqori. keyingi …

5 / 21

23+11-19=315 ming kishi 5) ma yil oxirida=307+12-18=301 ming kishi 6) ma soni o‘zgarishi = - 14 ming kishi bunda aholining yil boshi va oxiridagi ikki xil sonini hisoblashdan maqsad, har xil ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkchilarni aniqlash hisoblanadi: ularga uy-joy, bog‘cha-yasli, o‘quv yurtlari binolari va kasalxonalarni qurishda har bir aholi yashaydigan punktning doimiy aholisi sonidan, shaxar transportini to‘xtovsiz ishlashini va kunlik oziq-ovqat bilan ta’minlash maqsadida mavjud aholi sonidan kelib chiqishi kerak. ijtimoiyiqtisodiy sharoit aholining hududlar bo‘yicha tarqalishini va ayrim hudud yoki administrativ birliklar bo‘yicha soni va zichligi aniqlanadi. zichligini aniqlash uchun shu xududda yashovchi aholi sonini hudud kengligiga (km2) bo‘lib aniqlanadi. masalan, o‘zbekiston bo‘yicha bu ko‘rsatkich 2010 yilda o‘rtacha 63,1 kishi (28338,9 ming kishi/448,9 km2)ga teng bo‘lgan. lekin bu ko‘rsatkich mamlakatning ayrim xududlari bo‘yicha birbiridan keskin farq qiladi. 3. aholi tarkibi statistikasi. aholining yoshi va jinsi bo‘yicha tarkibi muhim demografik xarakteristikasi bo‘lib hisoblanadi. mamlakat aholisining yoshi va jinsi bo‘yicha tarkibi har kalendar yilning …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aholi statistik o’rganishning ahamiyati"

aholi statistik o’rganishning ahamiyati reja: kirish 1. aholi - statistikaning o‘rganish ob’ekti. 2. aholi soni statistikasi. 3. aholi tarkibi statistikasi. 4. aholining tabiiy harakati statistikasi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar 1. aholi - statistikaning o‘rganish ob’ekti. aholi (demografiya) statistikasi – ijtimoiy-iqtisodiy statistikaning eng qadimgi va muhim tarkibiy qismi bo‘lib, u aholi yashash sharoitida yoki hayotida yuz bergan demografik hodisa va jarayonlarni statistik hisobga olish va tahlil qilish usullarini ishlab chiqadi va amaliyotda qo‘llaydi. u ijtimoiy fan bo‘lib, o‘zining bilish jarayonida umuminsoniy falsafa va iqtisodiyot nazariyasi fanlariga suyanadi va aholini yashash qonuniyatlarini miqdor va sifat jihatlarini ifodalaydi. bular aholining tabiiy va mexanik harakat...

This file contains 21 pages in DOCX format (186.6 KB). To download "aholi statistik o’rganishning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: aholi statistik o’rganishning a… DOCX 21 pages Free download Telegram